VOEDINGSPROBLEMATIEK BIJ
PATIËNTEN MET SCHIZOFRENIE
Eve 20
S1183895 Floor van den Heuvel
11 juni 2025
Versie 1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1: Analyse..................................................................................................................................... 3
1.1 Definitie doelgroep.........................................................................................................................................3
1.2 Maatschappelijke opvattingen en visie op gezondheid.................................................................................5
1.3 Gezondheidsdeterminanten...........................................................................................................................6
1.4 conclusie.........................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Gedrag en veranderdoelen...................................................................................................... 10
2.1 Einddoel van de interventie..........................................................................................................................10
2.2 Gedragsdoelen van de interventie...............................................................................................................10
2.3 Veranderdoelen van de interventie..............................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Methode en interventiekeuze.................................................................................................12
3.1 Gekozen methodes.......................................................................................................................................12
3.1.1 Risicoperceptie.....................................................................................................................................12
3.1.2 Actionplanning en zelfmonitoring........................................................................................................12
3.1.3 E-health.................................................................................................................................................12
3.2 Interventies...................................................................................................................................................13
Hoofdstuk 4: Implementatieplan.................................................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Monitoring en evaluatie.......................................................................................................... 16
Reflectie...................................................................................................................................................... 18
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 20
Bijlage 1: verantwoording AI........................................................................................................................ 23
1
, Inleiding
Voor mijn derdejaarsstage loop ik stage bij Esquirol in Deventer. Esquirol is een expertisecentrum en
geeft herstelgerichte behandeling en begeleiding aan patiënten met ernstig psychiatrische
problemen, verslaving en co-morbide problematiek. Patiënten hebben dus meerdere ziektebeelden
en/of problematiek tegelijk zoals psychiatrische stoornissen, verstandelijke beperking,
persoonlijkheidsproblemen en middelenmisbruik. Ik loop stage op afdeling paars van Esquirol, een
gesloten afdeling waar patiënten wonen voor een onbepaalde tijd. De behandeling is gericht voor de
patiënten gericht op stabilisatie, om vervolgens door te stromen naar een vervolgplek.
Voeding is een belangrijk aspect als het gaat om gezondheid. Uit eigen observaties en gesprekken
met collega’s, blijkt dat het eetgedrag van de patiënten op afdeling paars niet altijd aansluit bij een
gezonde leefstijl. Dit ongezonde voedingspatroon is niet alleen risicofactor voor de algemene
gezondheid, maar vergroot ook de kwetsbaarheid van deze doelgroep. Mensen met schizofrenie
hebben namelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van metabole aandoeningen, waaronder
diabetes. Deze aandoeningen komen dus veel voor bij deze mensen met schizofrenie. Een slecht
voedingspatroon verhoogt dit risico flink (Misiak et al., 2020).
Dit zorgpreventieprogramma richt zich op de preventie van diabetes bij patiënten met schizofrenie
op afdeling paars. Het uiteindelijk doel is het verbeteren van het voedingsgedrag van deze doelgroep,
aangezien een slecht eetpatroon opvallend vaak voorkomt bij de patiënten op de afdeling. Dit
preventieprogramma zal de methodiek van Intervention Mapping volgen, een protocol met zes
stappen om op basis van bewijs je gezondheidskundige interventie te ontwikkelen en uit te voeren
(Sassen, 2022).
Het doel van dit preventieprogramma is het verbeteren van het eetgedrag van de patiënten op
afdeling paars. Vragen die tijdens dit preventieprogramma centraal staan zijn:
- Welke gedragsdeterminanten beïnvloeden het huidige eetgedrag van de patiënten op
afdeling paars?
- Welke gedrags- en veranderdoelen kunnen worden geformuleerd om het eetgedrag te
bevorderen?
- Welke methoden en interventies zijn geschikt en effectief voor deze doelgroep om het
eetgedrag te bevorderen?
- Hoe kunnen de geformuleerde interventies geïmplementeerd worden in de praktijk?
In het eerste hoofdstuk wordt het huidige eetgedrag van de patiënten geanalyseerd aan de hand van
literatuur en gedragsmodellen. In het volgende hoofdstuk worden gedrags- en veranderdoelen
geformuleerd. In hoofdstuk 3 worden geschikte methodes en literatuur onderbouwde interventies
gekozen. Hiervan wordt één interventie verder uitgewerkt om toe te passen in de praktijk. In
hoofdstuk 4 wordt het implementatieplan beschreven aan de hand van de PDCA-cyclus. De
monitoring en evaluatie wordt in hoofdstuk 5 met feedback vanuit de praktijk. Tot slot wordt er terug
gereflecteerd op ethische dilemma’s die zijn voorgevallen tijdens het maken van dit
preventieprogramma, waarin de preventieparadox wordt betrokken.
Dit zorgpreventieprogramma kent een aantal beperkingen. Zo richt dit programma zich enkel op de
patiënten van Esquirol afdeling paars in Deventer. Ook richt het zich alleen op het bevorderen van
het eetgedrag van de patiënten om het risico op diabetes te verlagen. Om deze reden is het mogelijk
dat de slagingskans van de interventie en de daarbij horende implementatie een stuk lager is in een
andere zorginstelling. Vanwege het tijdstekort is de interventie niet daadwerkelijk geïmplementeerd
2
PATIËNTEN MET SCHIZOFRENIE
Eve 20
S1183895 Floor van den Heuvel
11 juni 2025
Versie 1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1: Analyse..................................................................................................................................... 3
1.1 Definitie doelgroep.........................................................................................................................................3
1.2 Maatschappelijke opvattingen en visie op gezondheid.................................................................................5
1.3 Gezondheidsdeterminanten...........................................................................................................................6
1.4 conclusie.........................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Gedrag en veranderdoelen...................................................................................................... 10
2.1 Einddoel van de interventie..........................................................................................................................10
2.2 Gedragsdoelen van de interventie...............................................................................................................10
2.3 Veranderdoelen van de interventie..............................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Methode en interventiekeuze.................................................................................................12
3.1 Gekozen methodes.......................................................................................................................................12
3.1.1 Risicoperceptie.....................................................................................................................................12
3.1.2 Actionplanning en zelfmonitoring........................................................................................................12
3.1.3 E-health.................................................................................................................................................12
3.2 Interventies...................................................................................................................................................13
Hoofdstuk 4: Implementatieplan.................................................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Monitoring en evaluatie.......................................................................................................... 16
Reflectie...................................................................................................................................................... 18
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 20
Bijlage 1: verantwoording AI........................................................................................................................ 23
1
, Inleiding
Voor mijn derdejaarsstage loop ik stage bij Esquirol in Deventer. Esquirol is een expertisecentrum en
geeft herstelgerichte behandeling en begeleiding aan patiënten met ernstig psychiatrische
problemen, verslaving en co-morbide problematiek. Patiënten hebben dus meerdere ziektebeelden
en/of problematiek tegelijk zoals psychiatrische stoornissen, verstandelijke beperking,
persoonlijkheidsproblemen en middelenmisbruik. Ik loop stage op afdeling paars van Esquirol, een
gesloten afdeling waar patiënten wonen voor een onbepaalde tijd. De behandeling is gericht voor de
patiënten gericht op stabilisatie, om vervolgens door te stromen naar een vervolgplek.
Voeding is een belangrijk aspect als het gaat om gezondheid. Uit eigen observaties en gesprekken
met collega’s, blijkt dat het eetgedrag van de patiënten op afdeling paars niet altijd aansluit bij een
gezonde leefstijl. Dit ongezonde voedingspatroon is niet alleen risicofactor voor de algemene
gezondheid, maar vergroot ook de kwetsbaarheid van deze doelgroep. Mensen met schizofrenie
hebben namelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van metabole aandoeningen, waaronder
diabetes. Deze aandoeningen komen dus veel voor bij deze mensen met schizofrenie. Een slecht
voedingspatroon verhoogt dit risico flink (Misiak et al., 2020).
Dit zorgpreventieprogramma richt zich op de preventie van diabetes bij patiënten met schizofrenie
op afdeling paars. Het uiteindelijk doel is het verbeteren van het voedingsgedrag van deze doelgroep,
aangezien een slecht eetpatroon opvallend vaak voorkomt bij de patiënten op de afdeling. Dit
preventieprogramma zal de methodiek van Intervention Mapping volgen, een protocol met zes
stappen om op basis van bewijs je gezondheidskundige interventie te ontwikkelen en uit te voeren
(Sassen, 2022).
Het doel van dit preventieprogramma is het verbeteren van het eetgedrag van de patiënten op
afdeling paars. Vragen die tijdens dit preventieprogramma centraal staan zijn:
- Welke gedragsdeterminanten beïnvloeden het huidige eetgedrag van de patiënten op
afdeling paars?
- Welke gedrags- en veranderdoelen kunnen worden geformuleerd om het eetgedrag te
bevorderen?
- Welke methoden en interventies zijn geschikt en effectief voor deze doelgroep om het
eetgedrag te bevorderen?
- Hoe kunnen de geformuleerde interventies geïmplementeerd worden in de praktijk?
In het eerste hoofdstuk wordt het huidige eetgedrag van de patiënten geanalyseerd aan de hand van
literatuur en gedragsmodellen. In het volgende hoofdstuk worden gedrags- en veranderdoelen
geformuleerd. In hoofdstuk 3 worden geschikte methodes en literatuur onderbouwde interventies
gekozen. Hiervan wordt één interventie verder uitgewerkt om toe te passen in de praktijk. In
hoofdstuk 4 wordt het implementatieplan beschreven aan de hand van de PDCA-cyclus. De
monitoring en evaluatie wordt in hoofdstuk 5 met feedback vanuit de praktijk. Tot slot wordt er terug
gereflecteerd op ethische dilemma’s die zijn voorgevallen tijdens het maken van dit
preventieprogramma, waarin de preventieparadox wordt betrokken.
Dit zorgpreventieprogramma kent een aantal beperkingen. Zo richt dit programma zich enkel op de
patiënten van Esquirol afdeling paars in Deventer. Ook richt het zich alleen op het bevorderen van
het eetgedrag van de patiënten om het risico op diabetes te verlagen. Om deze reden is het mogelijk
dat de slagingskans van de interventie en de daarbij horende implementatie een stuk lager is in een
andere zorginstelling. Vanwege het tijdstekort is de interventie niet daadwerkelijk geïmplementeerd
2
