Verhaal analyse - 't Hoge Nest: Titelverklaring, personages, opbouw en structuur, tijd, vertelperspectief, thema, motieven

’t Hooge Nest - VERHAALANALYSE


1 Titel
’t Hooge Nest is de naam van het alleenstaande huis in Naarden dat componist Dirk Witte in 1921
heeft laten bouwen. Het is hooggelegen en heeft een rieten dak. Schrijfster Roxane van Iperen koopt
dit thuis in 2012 en renoveert het. Ze vindt hierbij schuilplekken en oude verzetskrantjes. Haar
nieuwsgierigheid naar het huis en zijn bewoners is hierdoor geprikkeld: ze gaat op zoek naar meer
informatie en schrijft uiteindelijk de roman ’t Hooge Nest. Het blijkt in de oorlog een onderduikadres
te zijn geweest (een veilig nest) voor Joodse verzetsstrijder

Eerste zin
Dit verhaal begint met een lied. Hoewel het in 2017 zijn honderdste verjaardag vierde is het nog altijd
een van de bekendste liedjes van Nederland, geliefd in alle lagen van de bevolking en vertolkt door
stemmen uit iedere generatie: 'Mensch, durf te leven'.


2. Motto

Bij de drie delen staat telkens een uitspraak van Janny Brandes-Brillesplijper. Ze introduceert, als het
ware, zelf haar/haar familie verhaal. Het wordt eigenlijk enigszins onderstrepen dat het boek als
eerst Janny stem is.

Bij de eerste motto kondigt ze indirect aan over wat zal worden verteld in de kern en haar diepe
gedachte erover. Het gaat over oorlog periode natuurlijk, maar in de kern vooral over hoe ze erin
stonden: dat ze gedaan hebben wat ze moesten en konden doen.
Bij tweede deel gaat het over hun onderduikperiode in ’t Hooge Nest: ze hebben veel avonturen
beleefd en de bovennatuurlijke wijze ervan; en bij de derde, die gaat over toen ze eenmaal opgepakt
waren en over de veel ontberingen die ze hebben geleden. Ze wens erbij dat we nooit dezelfde ooit
zouden moeten mee maken.


Bij Deel 1 (Oorlog)
'Wanneer er gevochten moet worden, moet er maar gevochten worden. Je kunt jezelf niet ontrouw
worden. Je kunt jezelf ook niets wijsmaken. We stonden ervoor. We hebben gedaan wat we moesten
doen, wat we konden doen. Niet meer en niet minder.'

Bij Deel 2 (t Hooge Nest)
'Het huis heette 't Hooge Nest en was gelegen aan de Driftweg. Een heel groot huis met een groot
terrein en een stuk bos, het liep bijna tot aan het water. Daar hebben we alle mogelijke avonturen
met onze onderduikers beleefd die een mens mogelijkerwijze kan beleven.'

Bij Deel 3 (Overleven)
'We waren zo mistroostig, we waren moe, we waren koud, we hadden dagen niet te eten gehad, we
rammelden – we wisten eigenlijk niet meer of we honger hadden of niet, want het gaat over, ik weet
niet of je 't ... Gelukkig zal je het nooit ervaren, o god, laat je 't nooit ervaren.'

, 3 Opbouw/structuur
Het verhaal kent
 een woord vooraf, waar wordt verteld over hoe de auteur aan het verhaal is gekomen,
 een hoofdstuk voorafgaand aan het daadwerkelijke verhaal, 'Mensch, durf te leven',
 het daadwerkelijke verhaal dat in drie delen is verdeeld, elke verdeeld in genummerde
hoofdstukken met titels,
 een hoofdstuk na het daadwerkelijke verhaal dat terugverwijst naar het eerdere hoofdstuk
'Mensch, durf te leven' (bis), die het einde sluit aan het begin,
 een woord achteraf Na ’t Hooge Nest waarin verteld wordt hoe het met iedereen is
afgelopen,
 een bronnenlijst en
 een dankwoord.

In de hoofdstukken 'Mensch, durf te leven' gaat het over liedjesschrijver Dirk Witte, een
Zaandammer die leefde van 1885 tot 1932 en schrijver van het levenslied 'Mensch, durf te leven'. Hij
heeft het huis 't Hooge Nest laten bouwen.

Het eerste deel van het daadwerkelijke verhaal heet 'Oorlog', daarin wordt verteld wat de familie
Brilleslijper doormaakt voordat het naar 't Hooge Nest vertrekt. Het tweede deel heet ''t Hooge Nest'
en vertelt over de familie als die in 't Hooge Nest verblijft. Het derde deel heet 'Overleven' en gaat
over het leven in de gevangenis en de kampen.

Er is een verhaallijn die kruist met andere tijdlijnen (die van Dirk Witte vooraan het verhaal en die
van de auteur na het tijdlijn van de hoofdverhaallijn)

Van Iperen heeft met de reconstructie van het waargebeurd verhaal van het leven van de zussen
Brilleslijper een uniek oorlogsverhaal opgetekend. Het verloop van de oorlog is bekend, maar nog
steeds zijn er persoonlijke verhalen niet verteld. Dit is er één van. Ontzettend knap hoe de auteur alle
stukjes informatie over het feitelijke verloop van de oorlog heeft samengevoegd met de persoonlijke
gebeurtenissen in het leven van de zussen.



4 Tijd/Ruimte/Decor
Tijd verschilt:

1. In het woord vooraf speelt het stuk in huidige tijd, recent, nazomer 2012, toen de auteur
Roxanne is verhuis naar ’t Hooge nest en bezig is bij de het restaureren van haar nieuwe huis.
Hier verteld hoe zij aan dit verhaal komt, dat is bij het vinden van documenten en tekens van
de geschiedenis van het huis als onderduikadres in 2de Wereld oorlog.

2. Dan begint het verhaal met een voorstukje, waarin ze vertelt het verhaal van het huis en van
haar eerste eigenaar, tevens degene die het heeft laten maken volgens eigen wensen, Dirk
Witte. De tijd hier gaat van 1900, toen Dirk 15 jaar oud was, tot 1921, toen Dirk poseerde
met zijn vrouw en hun pasgeboren dochter voor hun nieuwe huis, ’t Hooge Nest.
Eigenaardig is hoe het verhaal van het huis en zijn eerste bewoners in het bijzonder
verbonden is met het verhaal die volgt. Daardoor voegt ze dit stuk aan het centraal verhaal
die zal volgen.