Nederlands
In sommige hoofdstukken is het hele hoofdstuk samengevat voor de context. Kijk goed naar wat je
echt moet leren :)
Toetsstof:
Theorie
In de les behandelde literatuurgeschiedenis 1800-1960 (in Kern: H21 t/m H24, de hieronder
aangegeven onderdelen)* + selectie van de opdrachten uit deze hoofdstukken
Literaire werken
○ Multatuli, Max Havelaar (1860) (fragmenten)
○ J.J. Cremer, Fabriekskinderen (1863)
○ Piet Paaltjens, selectie uit Snikken en grimlachjes (opgenomen in de syllabus) (1867)
Bij hoofdstuk 1 (1800-1880) - Kern (H21):
○ p. 210: ‘Romantiek’, ‘Inspiratie’, ‘Humor’
○ p. 212-215: geheel (incl. teksten in het rood)
Bij hoofdstuk 2 (1880-1914) - Kern (H22):
○ p. 216 t/m 220, regel 12 (‘… onevenwichtigheid, dromerig en melancholisch’)
Bij hoofdstuk 3 (1914-1940) - Kern (H23):
○ p. 224-225: geheel
○ p. 226-227: ‘Krachtig levensgevoel’, ‘Denken aan Holland’, ‘Herinnering aan Holland’
○ p. 228-229: Vorm of vent’, ‘De nieuwe zakelijkheid’, ‘Forum’, ‘Kaas – fragment’
○ p. 230-231: ‘Traditie’, ‘Eigen geluid’, ‘Het kind en ik’
Bij hoofdstuk 4 (1940-1960) - Kern (H24):
○ p. 232-237: geheel
behalve de rode teksten
behalve de paragrafen ‘Indonesië onafhankelijk’ (p. 236), ‘Koude Oorlog en
wederopbouw’ (p. 237), ‘Humor en engagement’ (p. 237))
Samenvatting
Kern 21
17e eeuw: NL koloniale grootmacht, literair hoogtepunt
19e eeuw: NL onderdrukt
-Franse Revolutie en NL bezet
- “ Men snakt naar verandering en redenen om weer trots te zijn op het vaderland”
, Nationalisme: gatt in 19e eeuw vooral om de zoektocht naar een gezamenlijke cultuur, nationale
identiteit
- Taal en literatuur = bindmiddel
- 1797: Nederlandse taal en cultuur studie, 1804: eerst officiële spellinggids, 1809:
literatuurgeschiedenis
- Levende schrijvers wakkeren vaderlandsliefde aan bij de lezer door hun eigen emoties te
beschrijven
- E.J.Potgieter
Trots op gedeeld verleden verstrekt nationaal bewustzijn
- 17de eeuw van Vondel en Rembrandt opgehemeld _> Gouden Eeuw
- Veel teksten over nationale geschiedenis
- Hendrik Tollens: bekroonde vers over Willem Barentsz en Nova ZEmbla, dicht over kleine
ui selijke taferelen, zoals doorkomen eerste tandje
- Dichter des Vaderlands
Naast behoefte aan identiteit ook behoefte aan stabiliteit, rust en huiselijkheid
- Biedermeier: huiskamercultuur; men dicht in knusse huiskamers over het eigen gezinsleven
- Lezen en schrijven van poëzie populair
- Dichten is geen beroep maar hobby
- Rollen man vrouw verdeeld: Vrouw hoort thuis bij haart als moeder een echtgenote (geeerd en
benadrukt in gedicht)
ROMANTIEK
Romantiek: reactie op de verlichting met haar rationele, ‘koude’ wetenschap en op het op nieuwe
technologieën gefundeerde vooruitgangsdenken
- Gevoelsleven inspiratiebron ipv Rationele literatuur
- Romantiek plaatst gevoel (hart) tegenover de ratio (verstand)
- Gaat in tegen strakke regels voor kunst
- Romantiek plaatst vrijheid tegenover gebondenheid
- Willem Bilderdijk: poëzie wisselt “ rationele positief bedoelde moralistische regels op rijm”
in voor poëzie vanuit het eigen gevoel, zonder regels en vol contrast
- Goethe: tegenstrijdige romantische gevoelens in romantische briefroman: “ Die Leiden des
Jungen Werthers “
- Weltschmerz (romantisch lijden aan de werkelijkheid)
- Sehnsucht (een niet te bevredigen verlangen dankzij de kloof tussen werkelijkheid en ideaal)
- Verbeelding (fantasie) als mogelijkheid tot vlucht (creatieve sprong) uit die vreselijke
werkelijkheid; naar de natuur, het verleden, het bovennatuurlijke, het primitieve, de dood, de
humor
Kenmerken
- Expressie van eigen gevoelens = hoogste doel voor de kunstenaar
- Vrijheidsdrang: regels (classicisme) belemmeren immers expressie
- Onvrede met de omringende werkelijkheid
- Individualiteit van de kunstenaar (het onbegrepen genie, de poète maudit)
Ontwikkelingsfase
- Vroege romantiek: aansluiting bij internationale romantiek en verheerlijk ijking eigen
nationaal verleden
- Willem Bilderdijk en Potgieter
- Studentikoze romantiek: speelse gedichten met nadruk op de humor als creatieve sprong
- Piet paaltjens, Snikken en grimlachjes
In sommige hoofdstukken is het hele hoofdstuk samengevat voor de context. Kijk goed naar wat je
echt moet leren :)
Toetsstof:
Theorie
In de les behandelde literatuurgeschiedenis 1800-1960 (in Kern: H21 t/m H24, de hieronder
aangegeven onderdelen)* + selectie van de opdrachten uit deze hoofdstukken
Literaire werken
○ Multatuli, Max Havelaar (1860) (fragmenten)
○ J.J. Cremer, Fabriekskinderen (1863)
○ Piet Paaltjens, selectie uit Snikken en grimlachjes (opgenomen in de syllabus) (1867)
Bij hoofdstuk 1 (1800-1880) - Kern (H21):
○ p. 210: ‘Romantiek’, ‘Inspiratie’, ‘Humor’
○ p. 212-215: geheel (incl. teksten in het rood)
Bij hoofdstuk 2 (1880-1914) - Kern (H22):
○ p. 216 t/m 220, regel 12 (‘… onevenwichtigheid, dromerig en melancholisch’)
Bij hoofdstuk 3 (1914-1940) - Kern (H23):
○ p. 224-225: geheel
○ p. 226-227: ‘Krachtig levensgevoel’, ‘Denken aan Holland’, ‘Herinnering aan Holland’
○ p. 228-229: Vorm of vent’, ‘De nieuwe zakelijkheid’, ‘Forum’, ‘Kaas – fragment’
○ p. 230-231: ‘Traditie’, ‘Eigen geluid’, ‘Het kind en ik’
Bij hoofdstuk 4 (1940-1960) - Kern (H24):
○ p. 232-237: geheel
behalve de rode teksten
behalve de paragrafen ‘Indonesië onafhankelijk’ (p. 236), ‘Koude Oorlog en
wederopbouw’ (p. 237), ‘Humor en engagement’ (p. 237))
Samenvatting
Kern 21
17e eeuw: NL koloniale grootmacht, literair hoogtepunt
19e eeuw: NL onderdrukt
-Franse Revolutie en NL bezet
- “ Men snakt naar verandering en redenen om weer trots te zijn op het vaderland”
, Nationalisme: gatt in 19e eeuw vooral om de zoektocht naar een gezamenlijke cultuur, nationale
identiteit
- Taal en literatuur = bindmiddel
- 1797: Nederlandse taal en cultuur studie, 1804: eerst officiële spellinggids, 1809:
literatuurgeschiedenis
- Levende schrijvers wakkeren vaderlandsliefde aan bij de lezer door hun eigen emoties te
beschrijven
- E.J.Potgieter
Trots op gedeeld verleden verstrekt nationaal bewustzijn
- 17de eeuw van Vondel en Rembrandt opgehemeld _> Gouden Eeuw
- Veel teksten over nationale geschiedenis
- Hendrik Tollens: bekroonde vers over Willem Barentsz en Nova ZEmbla, dicht over kleine
ui selijke taferelen, zoals doorkomen eerste tandje
- Dichter des Vaderlands
Naast behoefte aan identiteit ook behoefte aan stabiliteit, rust en huiselijkheid
- Biedermeier: huiskamercultuur; men dicht in knusse huiskamers over het eigen gezinsleven
- Lezen en schrijven van poëzie populair
- Dichten is geen beroep maar hobby
- Rollen man vrouw verdeeld: Vrouw hoort thuis bij haart als moeder een echtgenote (geeerd en
benadrukt in gedicht)
ROMANTIEK
Romantiek: reactie op de verlichting met haar rationele, ‘koude’ wetenschap en op het op nieuwe
technologieën gefundeerde vooruitgangsdenken
- Gevoelsleven inspiratiebron ipv Rationele literatuur
- Romantiek plaatst gevoel (hart) tegenover de ratio (verstand)
- Gaat in tegen strakke regels voor kunst
- Romantiek plaatst vrijheid tegenover gebondenheid
- Willem Bilderdijk: poëzie wisselt “ rationele positief bedoelde moralistische regels op rijm”
in voor poëzie vanuit het eigen gevoel, zonder regels en vol contrast
- Goethe: tegenstrijdige romantische gevoelens in romantische briefroman: “ Die Leiden des
Jungen Werthers “
- Weltschmerz (romantisch lijden aan de werkelijkheid)
- Sehnsucht (een niet te bevredigen verlangen dankzij de kloof tussen werkelijkheid en ideaal)
- Verbeelding (fantasie) als mogelijkheid tot vlucht (creatieve sprong) uit die vreselijke
werkelijkheid; naar de natuur, het verleden, het bovennatuurlijke, het primitieve, de dood, de
humor
Kenmerken
- Expressie van eigen gevoelens = hoogste doel voor de kunstenaar
- Vrijheidsdrang: regels (classicisme) belemmeren immers expressie
- Onvrede met de omringende werkelijkheid
- Individualiteit van de kunstenaar (het onbegrepen genie, de poète maudit)
Ontwikkelingsfase
- Vroege romantiek: aansluiting bij internationale romantiek en verheerlijk ijking eigen
nationaal verleden
- Willem Bilderdijk en Potgieter
- Studentikoze romantiek: speelse gedichten met nadruk op de humor als creatieve sprong
- Piet paaltjens, Snikken en grimlachjes
