Hoorcolleges neurale en hormonale regulatie
Hoorcollege : introductie
Homeostase = het onderhouden van een constant intern milieu ondanks veranderingen in het
externe milieu
Twee homeostatische controle centra :
1. Zenuwstelsel
2. Endocriene systeem (hormonale systeem)
De twee systemen interacteren met elkaar.
Hoorcollege 1 : neurale communicatie
Zenuwcellen zijn gepolariseerd, hiermee wordt bedoeld dat ze uitlopers hebben. Ze hebben een
doorgevende en een ontvangende pool.
- 2 type uitlopers→ axon en dendrieten → alle zenuwcellen hebben 1 axon en een aantal
dendrieten.
- Axon = doorgevende kant van de zenuwcel
- Dendrieten = ontvangende kant van de zenuwcel
- Bij een signaal maken de axonen van cel 1 contact met de dendrieten van cel 2.
Axon maakt contact met de volgende zenuwcel met synaptische verbindingen. Alle axonale
(synaptic) terminals maken contact met de dendrieten van de volgende cel.
,Verschillende klasse zenuwcellen, kun je onderscheiden in (neuronen diversiteit) :
- Aantal uitlopers (uitlopers zijn zowel axonen als dendrieten)
o Alle zenuwcellen hebben altijd 1 axon
o (pseudo)Unipolaire zenuwcellen = Je hebt minimaal 1 axon en 1 dendriet nodig, dus
een zenuwcel met 1 uitloper bestaat niet. Toch zijn er cellen die maar 1 uitloper
hebben.
o Bipolaire cel = 1 axon en 1 dendriet
o Multipolaire cel = 1 axon en meerdere dendrieten
- De vorm van de dendrieten
o De vorm die de uitlopers (en dan met name de dendrieten) innemen in het weefsel.
o Piramide cellen, stellate cellen (=stervormige cellen), Purkinje cellen
- Lengte van axon
o Projectie neuronen = lange axonen. Axonen die naar gebieden ver weg projecteren.
Maken ver weg contact en geven informatie door.
o Interneurons/ schakelneuronen = korte axonen. Vaak geplaatst als schakelingen in
bepaalde neuronale cyclisch.
- Functie
o Geeft hij informatie door aan het centrale zenuwstelsel of geeft hij informatie door
van het centrale zenuwstelsel naar de periferie. (zoals spieren)
o Afferente neuronen = neuronen die informatie doorgeven vanuit de periferie naar het
zenuwstelsel (naar de hersenen). Bijvoorbeeld : gevoelsneuronen en sensorische
neuronen.
o Efferente neuronen = neuronen geven informatie door vanuit de centrale
zenuwstelsel naar de periferie. Bijvoorbeeld : motorneuronen.
- Transmitter
o Onderscheid in neurotransmitters die gebruikt worden door zenuwcellen.
o Dopamine, glutamatergic, cholinergic
De criteria spelen samen een rol bij het definiëren van het type zenuwcel.
Vorm zenuwcellen
Kerstboom vorm links = piramide cel
Rechtsonder = stellate cel/ stervormige cel
Midden boven = complexe cellen
- Onderste steeltje is de axon
- Erboven zijn dendrieten
- Je ziet dat deze cel sterk gespecialiseerd is in het
ontvangen in heel veel signalen van andere
zenuwcellen.
,Zenuwcellen met verschillende aantal uitlopers
- Anaxonic = niet belangrijk
- (pseudo) unipolaire zenuwcel = Heeft een cellichaam en heeft maar 1 plek waar een uitloper
ontspringt (in het midden), maar deze uitloper vertakt zich in een axon kant en een
dendritische kant. Omdat het eigenlijk maar 1 uitloper is noemen sommige mensen beide
kanten van de vertakking een axon. De zenuwcel heeft een ontvangende kant en een
doorgevende kant. (vertakkingen)
o Unipolaire zenuwcellen kunnen heel snel elektrische informatie doorgeven, zonder
dat het cellichaam in de weg zit. (multipolaire cellen hebben dit wel en dit is
vervelend want het cellichaam bied weerstand)
o Unipolaire cellen zijn goed gespecialiseerde zenuwcellen als je kijkt naar hoe ze
signalen doorgeven.
Zenuwcellen gebruiken elektrische signalen om informatie door te geven.
Vraag 1
What is the longest axon in the human body, or in any animal that ever lived?
- Loopt van de onderkant van je ruggenwervel tot in je teen
- Als je wilt weten wat het langste neuron ter wereld is, moet je dus opzoek naar het
allergrootste dier.
Aantal zenuwcellen
- 300 tot 500 miljard zenuwcellen in het brein, deze zijn allemaal aan elkaar gekoppeld
- De meeste zenuwcellen zitten in de grote hersenen – the cerebral cortex – 1,6 * 10^11
- In de kleine hersenen zit 10^11 zenuwcellen. – the cerebellum
- De meeste zenuwcellen zitten in de grote en kleine hersenen.
, Non-neuronal cells
Er zitten niet alleen maar zenuwcellen in het brein.
- There are 10 times more none-neuronal cells in the brain
plaatje IS IN HET BREIN :
Blauw = zenuwcellen
Type cellen IN HET BREIN:
- Oligodendrocyte = De
belangrijkste functie van
oligodendrocyten is dat ze met
hun celmembraan een isolerend
laagje vormen rondom axonen.
Dit laagje noem je myeline.
Myeline is geen onderdeel van de
zenuwcel zelf. Zijn de
myeliniserende cellen in het
zenuwstelsel.
- Astrocyte = Heeft 2 belangrijke
functies :
1. Een astrocyte maakt contact
met zenuwcellen. En met
name met synapsen. En
spelen een modelerende rol
in de manier waarop
zenuwcellen met elkaar communiceren.
2. Astrocyten maken via hun uitlopers ook contact met bloedvaten in het zenuwstelsel. Ze
dekken bloedvaten in het zenuwstelsel helemaal af, ze isoleren bloedvaten in het
zenuwstelsel. → dit is wat we noemen de bloed-hersen barrière. Astrocyten zijn er voor
verantwoordelijk dat bepaalde stoffen in het bloed niet in de hersenen komen en
andersom.
- Microglial cell = immuun cel. Ze worden niet “geboren” in de hersenen, ze komen uit het
immuunsysteem.
Oligodendrocyte, astrocyte en microglial cellen noemen we samen gliacellen.
- Glia betekent lijm
Gliacellen spelen ook een belangrijke rol in een aantal ziektes. Het gaat dan met name om de cellen
die myeline vormen.
Hoorcollege : introductie
Homeostase = het onderhouden van een constant intern milieu ondanks veranderingen in het
externe milieu
Twee homeostatische controle centra :
1. Zenuwstelsel
2. Endocriene systeem (hormonale systeem)
De twee systemen interacteren met elkaar.
Hoorcollege 1 : neurale communicatie
Zenuwcellen zijn gepolariseerd, hiermee wordt bedoeld dat ze uitlopers hebben. Ze hebben een
doorgevende en een ontvangende pool.
- 2 type uitlopers→ axon en dendrieten → alle zenuwcellen hebben 1 axon en een aantal
dendrieten.
- Axon = doorgevende kant van de zenuwcel
- Dendrieten = ontvangende kant van de zenuwcel
- Bij een signaal maken de axonen van cel 1 contact met de dendrieten van cel 2.
Axon maakt contact met de volgende zenuwcel met synaptische verbindingen. Alle axonale
(synaptic) terminals maken contact met de dendrieten van de volgende cel.
,Verschillende klasse zenuwcellen, kun je onderscheiden in (neuronen diversiteit) :
- Aantal uitlopers (uitlopers zijn zowel axonen als dendrieten)
o Alle zenuwcellen hebben altijd 1 axon
o (pseudo)Unipolaire zenuwcellen = Je hebt minimaal 1 axon en 1 dendriet nodig, dus
een zenuwcel met 1 uitloper bestaat niet. Toch zijn er cellen die maar 1 uitloper
hebben.
o Bipolaire cel = 1 axon en 1 dendriet
o Multipolaire cel = 1 axon en meerdere dendrieten
- De vorm van de dendrieten
o De vorm die de uitlopers (en dan met name de dendrieten) innemen in het weefsel.
o Piramide cellen, stellate cellen (=stervormige cellen), Purkinje cellen
- Lengte van axon
o Projectie neuronen = lange axonen. Axonen die naar gebieden ver weg projecteren.
Maken ver weg contact en geven informatie door.
o Interneurons/ schakelneuronen = korte axonen. Vaak geplaatst als schakelingen in
bepaalde neuronale cyclisch.
- Functie
o Geeft hij informatie door aan het centrale zenuwstelsel of geeft hij informatie door
van het centrale zenuwstelsel naar de periferie. (zoals spieren)
o Afferente neuronen = neuronen die informatie doorgeven vanuit de periferie naar het
zenuwstelsel (naar de hersenen). Bijvoorbeeld : gevoelsneuronen en sensorische
neuronen.
o Efferente neuronen = neuronen geven informatie door vanuit de centrale
zenuwstelsel naar de periferie. Bijvoorbeeld : motorneuronen.
- Transmitter
o Onderscheid in neurotransmitters die gebruikt worden door zenuwcellen.
o Dopamine, glutamatergic, cholinergic
De criteria spelen samen een rol bij het definiëren van het type zenuwcel.
Vorm zenuwcellen
Kerstboom vorm links = piramide cel
Rechtsonder = stellate cel/ stervormige cel
Midden boven = complexe cellen
- Onderste steeltje is de axon
- Erboven zijn dendrieten
- Je ziet dat deze cel sterk gespecialiseerd is in het
ontvangen in heel veel signalen van andere
zenuwcellen.
,Zenuwcellen met verschillende aantal uitlopers
- Anaxonic = niet belangrijk
- (pseudo) unipolaire zenuwcel = Heeft een cellichaam en heeft maar 1 plek waar een uitloper
ontspringt (in het midden), maar deze uitloper vertakt zich in een axon kant en een
dendritische kant. Omdat het eigenlijk maar 1 uitloper is noemen sommige mensen beide
kanten van de vertakking een axon. De zenuwcel heeft een ontvangende kant en een
doorgevende kant. (vertakkingen)
o Unipolaire zenuwcellen kunnen heel snel elektrische informatie doorgeven, zonder
dat het cellichaam in de weg zit. (multipolaire cellen hebben dit wel en dit is
vervelend want het cellichaam bied weerstand)
o Unipolaire cellen zijn goed gespecialiseerde zenuwcellen als je kijkt naar hoe ze
signalen doorgeven.
Zenuwcellen gebruiken elektrische signalen om informatie door te geven.
Vraag 1
What is the longest axon in the human body, or in any animal that ever lived?
- Loopt van de onderkant van je ruggenwervel tot in je teen
- Als je wilt weten wat het langste neuron ter wereld is, moet je dus opzoek naar het
allergrootste dier.
Aantal zenuwcellen
- 300 tot 500 miljard zenuwcellen in het brein, deze zijn allemaal aan elkaar gekoppeld
- De meeste zenuwcellen zitten in de grote hersenen – the cerebral cortex – 1,6 * 10^11
- In de kleine hersenen zit 10^11 zenuwcellen. – the cerebellum
- De meeste zenuwcellen zitten in de grote en kleine hersenen.
, Non-neuronal cells
Er zitten niet alleen maar zenuwcellen in het brein.
- There are 10 times more none-neuronal cells in the brain
plaatje IS IN HET BREIN :
Blauw = zenuwcellen
Type cellen IN HET BREIN:
- Oligodendrocyte = De
belangrijkste functie van
oligodendrocyten is dat ze met
hun celmembraan een isolerend
laagje vormen rondom axonen.
Dit laagje noem je myeline.
Myeline is geen onderdeel van de
zenuwcel zelf. Zijn de
myeliniserende cellen in het
zenuwstelsel.
- Astrocyte = Heeft 2 belangrijke
functies :
1. Een astrocyte maakt contact
met zenuwcellen. En met
name met synapsen. En
spelen een modelerende rol
in de manier waarop
zenuwcellen met elkaar communiceren.
2. Astrocyten maken via hun uitlopers ook contact met bloedvaten in het zenuwstelsel. Ze
dekken bloedvaten in het zenuwstelsel helemaal af, ze isoleren bloedvaten in het
zenuwstelsel. → dit is wat we noemen de bloed-hersen barrière. Astrocyten zijn er voor
verantwoordelijk dat bepaalde stoffen in het bloed niet in de hersenen komen en
andersom.
- Microglial cell = immuun cel. Ze worden niet “geboren” in de hersenen, ze komen uit het
immuunsysteem.
Oligodendrocyte, astrocyte en microglial cellen noemen we samen gliacellen.
- Glia betekent lijm
Gliacellen spelen ook een belangrijke rol in een aantal ziektes. Het gaat dan met name om de cellen
die myeline vormen.
