Samenvatting Module 1 - LU A
Inleiding:
Deze samenvatting bevat een overzicht van de belangrijkste theorieën, modellen en inzichten uit
Module 1 - LU A. Het document behandelt onderwerpen zoals Transactionele Analyse, Presentie,
Communicatie, Reflectie, Motiverende Gespreksvoering en Ontwikkelingspsychologie. Deze
samenvatting is bedoeld als ondersteuning voor studenten in het sociaal werk.
Transactionele Analyse (TA): Drivers & Strokes
Wat zijn Drivers?
• Drivers zijn gedragspatronen die we ontwikkelen om waardering te krijgen.
• Er zijn vijf drivers:
o Schiet op (Hurry up)
o Wees perfect (Be perfect)
o Doe een ander een genoegen (Please others)
o Doe je best (Try hard)
, o Wees sterk (Be strong)
• Welke driver je hebt, hangt af van je opvoeding en hoe je ouders met je omgingen.
• Drivers bepalen hoe je werkt, samenwerkt, communiceert en met tijd omgaat.
• Onder druk kan een driver doorslaan en je gedrag negatief beïnvloeden.
Wat zijn Strokes?
• Strokes zijn vormen van waardering of erkenning die je ontvangt van anderen.
• Complimenten (positieve strokes) zijn belangrijk voor motivatie en welzijn.
• Als leidinggevende kun je gedrag beïnvloeden door bewust te complimenteren op andere
vlakken dan de dominante driver van iemand, om balans te houden en stress te voorkomen.
Leidinggeven met TA
• Herken de drivers bij jezelf en je teamleden.
• Geef complimenten (strokes) op gebieden waar iemand niet vanzelf in uitblinkt, om te
voorkomen dat iemand doorslaat in zijn/haar driver.
• Bijvoorbeeld: iemand met de driver “Schiet op” kun je complimenteren op nauwkeurigheid
in plaats van alleen op snelheid.
Praktisch voorbeeld
• Schiet op-driver: mensen die snel werken en van deadlines houden. Complimenteer hen
niet alleen op snelheid, maar ook op zorgvuldigheid.
• Wees perfect-driver: mensen die alles foutloos willen doen. Geef waardering voor
flexibiliteit of creativiteit, niet alleen voor perfectie.
Samenvatting: Praktijkboek Presentie (Beurskens, vd Linde, Baart, Coutinho) – Hoofdstuk 1: Een
eerste kennismaking
Kern van presentie:
• Presentie betekent méér dan ‘er zijn voor de ander’. Het draait om aandachtige, toegewijde
betrokkenheid, waarbij je leert zien wat er voor de ander op het spel staat (verlangens,
angsten, behoeften).
• Je kunt pas iets betekenen voor iemand als je mét die persoon bent, niet alleen vóór
hem/haar.
• Presentie vraagt om subtiele waarneming, vakmanschap, praktische wijsheid en liefdevolle
trouw.
Goede zorg:
, • Goede zorg is afgestemd op de leefwereld van de ander en sluit aan bij diens behoeften en
verlangens.
• Zorg is niet alleen een professionele taak, maar een basisactiviteit van het leven (denk aan
zorgen voor familie, huisdieren, jezelf).
• Goede zorg wordt bepaald door de ontvanger: pas als de cliënt aangeeft dat de zorg goed is,
is het dat ook.
Taal en begrippen:
• Presentie gebruikt specifieke taal zoals ‘aansluiten’, ‘afstemmen’, ‘relationeel werken’,
‘bekommernis’ om het belang van relatie en betrokkenheid te benadrukken.
Herkomst van presentie:
• Presentie is ontstaan uit de praktijk, maar heeft wortels in filosofie, theologie, zorgethiek en
verpleegkunde.
• Het sluit aan bij bredere stromingen zoals kwartiermaken, belevingsgerichte zorg en
herstelgericht werken.
Kenmerken van presentie (zie ook tabel 1.1):
1. Relationeel werken: Opbouwen van een betekenisvolle relatie, verdiepen in de ander,
vertrouwen opbouwen.
2. Open waarnemen: Niet direct oordelen of interpreteren, maar de ander echt leren kennen.
3. Aansluiten en afstemmen: Terughoudend zijn met handelen, aansluiten bij wat de ander
belangrijk vindt.
4. Tempo aanpassen: Werken in het tempo van de ander, niet haasten.
5. Niet alleen op routine werken: Zorg op maat, buiten de gebaande paden durven gaan.
6. Niet verkokerd werken: Ruimte maken voor alles wat er speelt, ook buiten je eigen
vakgebied.
7. Geen afstand nemen van het onverbeterlijke: De redelijkheid zoeken achter gedrag, niet
snel opgeven.
8. Erbij blijven: Trouw zijn, ook als er geen directe oplossing is.
Voor wie is presentie bedoeld?
• In principe voor iedereen, maar vooral voor mensen die moeilijk te bereiken zijn, met
complexe problemen of die niet makkelijk te begrijpen zijn.
• Presentie vraagt om solidariteit: de meest kwetsbaren gaan voor.
Samenvatting: De Basishouding (uit Luitjes en de Laat)
Wat is een goede basishouding?
Inleiding:
Deze samenvatting bevat een overzicht van de belangrijkste theorieën, modellen en inzichten uit
Module 1 - LU A. Het document behandelt onderwerpen zoals Transactionele Analyse, Presentie,
Communicatie, Reflectie, Motiverende Gespreksvoering en Ontwikkelingspsychologie. Deze
samenvatting is bedoeld als ondersteuning voor studenten in het sociaal werk.
Transactionele Analyse (TA): Drivers & Strokes
Wat zijn Drivers?
• Drivers zijn gedragspatronen die we ontwikkelen om waardering te krijgen.
• Er zijn vijf drivers:
o Schiet op (Hurry up)
o Wees perfect (Be perfect)
o Doe een ander een genoegen (Please others)
o Doe je best (Try hard)
, o Wees sterk (Be strong)
• Welke driver je hebt, hangt af van je opvoeding en hoe je ouders met je omgingen.
• Drivers bepalen hoe je werkt, samenwerkt, communiceert en met tijd omgaat.
• Onder druk kan een driver doorslaan en je gedrag negatief beïnvloeden.
Wat zijn Strokes?
• Strokes zijn vormen van waardering of erkenning die je ontvangt van anderen.
• Complimenten (positieve strokes) zijn belangrijk voor motivatie en welzijn.
• Als leidinggevende kun je gedrag beïnvloeden door bewust te complimenteren op andere
vlakken dan de dominante driver van iemand, om balans te houden en stress te voorkomen.
Leidinggeven met TA
• Herken de drivers bij jezelf en je teamleden.
• Geef complimenten (strokes) op gebieden waar iemand niet vanzelf in uitblinkt, om te
voorkomen dat iemand doorslaat in zijn/haar driver.
• Bijvoorbeeld: iemand met de driver “Schiet op” kun je complimenteren op nauwkeurigheid
in plaats van alleen op snelheid.
Praktisch voorbeeld
• Schiet op-driver: mensen die snel werken en van deadlines houden. Complimenteer hen
niet alleen op snelheid, maar ook op zorgvuldigheid.
• Wees perfect-driver: mensen die alles foutloos willen doen. Geef waardering voor
flexibiliteit of creativiteit, niet alleen voor perfectie.
Samenvatting: Praktijkboek Presentie (Beurskens, vd Linde, Baart, Coutinho) – Hoofdstuk 1: Een
eerste kennismaking
Kern van presentie:
• Presentie betekent méér dan ‘er zijn voor de ander’. Het draait om aandachtige, toegewijde
betrokkenheid, waarbij je leert zien wat er voor de ander op het spel staat (verlangens,
angsten, behoeften).
• Je kunt pas iets betekenen voor iemand als je mét die persoon bent, niet alleen vóór
hem/haar.
• Presentie vraagt om subtiele waarneming, vakmanschap, praktische wijsheid en liefdevolle
trouw.
Goede zorg:
, • Goede zorg is afgestemd op de leefwereld van de ander en sluit aan bij diens behoeften en
verlangens.
• Zorg is niet alleen een professionele taak, maar een basisactiviteit van het leven (denk aan
zorgen voor familie, huisdieren, jezelf).
• Goede zorg wordt bepaald door de ontvanger: pas als de cliënt aangeeft dat de zorg goed is,
is het dat ook.
Taal en begrippen:
• Presentie gebruikt specifieke taal zoals ‘aansluiten’, ‘afstemmen’, ‘relationeel werken’,
‘bekommernis’ om het belang van relatie en betrokkenheid te benadrukken.
Herkomst van presentie:
• Presentie is ontstaan uit de praktijk, maar heeft wortels in filosofie, theologie, zorgethiek en
verpleegkunde.
• Het sluit aan bij bredere stromingen zoals kwartiermaken, belevingsgerichte zorg en
herstelgericht werken.
Kenmerken van presentie (zie ook tabel 1.1):
1. Relationeel werken: Opbouwen van een betekenisvolle relatie, verdiepen in de ander,
vertrouwen opbouwen.
2. Open waarnemen: Niet direct oordelen of interpreteren, maar de ander echt leren kennen.
3. Aansluiten en afstemmen: Terughoudend zijn met handelen, aansluiten bij wat de ander
belangrijk vindt.
4. Tempo aanpassen: Werken in het tempo van de ander, niet haasten.
5. Niet alleen op routine werken: Zorg op maat, buiten de gebaande paden durven gaan.
6. Niet verkokerd werken: Ruimte maken voor alles wat er speelt, ook buiten je eigen
vakgebied.
7. Geen afstand nemen van het onverbeterlijke: De redelijkheid zoeken achter gedrag, niet
snel opgeven.
8. Erbij blijven: Trouw zijn, ook als er geen directe oplossing is.
Voor wie is presentie bedoeld?
• In principe voor iedereen, maar vooral voor mensen die moeilijk te bereiken zijn, met
complexe problemen of die niet makkelijk te begrijpen zijn.
• Presentie vraagt om solidariteit: de meest kwetsbaren gaan voor.
Samenvatting: De Basishouding (uit Luitjes en de Laat)
Wat is een goede basishouding?
