Legaliteitsbeginsel Houdt in dat de overheid alleen mag
handelen als de wet daarvoor
bevoegdheden/mogelijkheden geeft
(wettelijke grondslag)
Openbare lichamen Provincie en gemeente
Trias Politica Betekent dat de verschillende
bevoegdheden van de staat verdeeld zijn
over verschillende organen
Recht van amendement Het recht van de Tweede Kamer om een
ingediend wetsvoorstel te wijzigen
Bestuursrecht Gaat over de relatie van de overheid tot de
burger/onderneming
Arrest De uitspraak van de Hoge raad.
Vonnis/beschikking De uitspraak van de rechtbank in
privaatrechtelijke zaken
Uitspraak Een uitspraak in het bestuursrecht
Novelle Een voorstel tot wijziging van een
wetsvoorstel door de Eerste Kamer
Recht van enquête De Eerste en Tweede Kamer hebben het
recht van enquête. Dit is het recht om
onderzoek te doen en mensen onder ede te
horen
Rechterlijke macht Bestaat uit: Gerechtshoven, Hoge Raad en
rechtbanken
Verticale werking van grondrechten Dat grondrechten primair de vrijheid van de
burger ten opzichte van de overheid borgen
Getrapte verkiezingen Dat leden van een bepaald orgaan niet
rechtstreeks door de burger gekozen
worden, maar indirect via een ander orgaan
Ministeriële verantwoordelijkheid Dat de ministers politiek verantwoordelijk
zijn voor het handelen van de koning
Minister zonder portefeuille Een minister zonder eigen ministerie
Informateur Een informateur verkent de opties voor een
meerderheidskabinet
Formateur Een formateur werkt aan de samenstelling
, van het kabinet
Vertrouwensregel Dat het kabinet en de individuele ministers
het vertrouwen van de meerderheid van de
Eerste en/of Tweede kamer moeten hebben
om te kunnen functioneren
Territoriale decentralisatie De bevoegdheid is algemeen, maar ziet
slechts op een beperkt grondgebied
Functionele decentralisatie De bevoegdheid is specifiek voor een
bepaald beleidsterrein en ziet op heel
Nederland
Bestuursorgaan Een orgaan dat de bevoegdheid heeft om
bestuursrechtelijke besluiten te nemen
A-orgaan Een overheidsorgaan dat altijd als
bestuursorgaan wordt beschouwd en onder
de Algemene wet bestuursrecht (Awb) valt,
zoals ministeries, gemeenten en provincies
B-orgaan Een privaatrechtelijke instantie die alleen
als bestuursorgaan geldt voor bepaalde
publieke taken, zoals een woningcorporatie
bij huurtoeslagen of een schoolbestuur bij
toelating van leerlingen
Mandaat Hierbij wordt een bevoegdheid namens een
ander bestuursorgaan uitgeoefend. Een
burgemeester kan een ambtenaar mandaat
geven om vergunningen te verlenen, maar
blijft zelf eindverantwoordelijk.
Attributie Het toekennen van een nieuwe
bevoegdheid aan een bestuursorgaan of
functionaris door de wet. De Gemeentewet
kent de bevoegdheid toe aan de
gemeenteraad om een bestemmingsplan
vast te stellen.
Delegatie Het overdragen van een bestaande
bevoegdheid door een bestuursorgaan aan
een ander orgaan, waarbij de
verantwoordelijkheid ook overgaat. De
gemeenteraad kan de bevoegdheid om
verkeersmaatregelen te nemen delegeren
aan het college van burgemeester en
wethouders, dat deze besluiten dan
zelfstandig neemt.
Lex silencio positivo Dat een fictieve positieve beschikking wordt
verleend als een bestuursorgaan niet tijdig
op een aanvraag beslist.
, Besluit Een schriftelijke beslissing van een
bestuursorgaan die een algemeen of
individueel rechtsgevolg heeft.Voorbeeld:
Een gemeentelijke verordening die regels
stelt over afvalinzameling.
Beschikking Een besluit dat gericht is op een specifiek
persoon of geval.
Voorbeeld: Een vergunning die een
gemeente verleent voor het bouwen van
een huis.
Interne werking Rechtsregels of besluiten die alleen gelden
binnen een overheidsorganisatie of voor
ambtenaren.
Voorbeeld: Een interne richtlijn voor
ambtenaren over werktijden binnen een
ministerie.
Externe werking Rechtsregels of besluiten die gevolgen
hebben voor burgers of bedrijven buiten de
overheid.
Voorbeeld: Een gemeentelijke
belastingverordening die inwoners verplicht
om afvalstoffenheffing te betalen.
Beleidsregel Is een richtlijn die door een bestuursorgaan
wordt vastgesteld om de toepassing van
wet- en regelgeving te sturen zonder dat
deze regels direct voor burgers gelden.
Algemeen verbindend voorschrift Is een regel die voor iedereen in een
bepaald gebied of situatie geldt en die
verplicht moet worden nageleefd.
Voorbeeld: Een verkeersbord met een
snelheidslimiet die voor alle weggebruikers
geldt op dat stuk weg.
Ambtshalve besluit Een besluit dat genomen is zonder dat
daaraan een verzoek van een burger of
bedrijf ten grondslag ligt
Gebonden bevoegdheid Hierbij is het bestuursorgaan gebonden om
bijvoorbeeld de vergunning te verstrekken
als aan alle voorwaarden is voldaan
Gelijkheidsbeginsel Gelijke gevallen dienen gelijk te worden
behandeld
Vertrouwensbeginsel Geeft aan dat de overheid betrouwbaar
moet zijn en gewekte verwachtingen ook
moet nakomen
Verbod van Détournement de pouvoir Dat de overheid bevoegdheden niet voor
andere doeleinden mag gebruiken dan de
handelen als de wet daarvoor
bevoegdheden/mogelijkheden geeft
(wettelijke grondslag)
Openbare lichamen Provincie en gemeente
Trias Politica Betekent dat de verschillende
bevoegdheden van de staat verdeeld zijn
over verschillende organen
Recht van amendement Het recht van de Tweede Kamer om een
ingediend wetsvoorstel te wijzigen
Bestuursrecht Gaat over de relatie van de overheid tot de
burger/onderneming
Arrest De uitspraak van de Hoge raad.
Vonnis/beschikking De uitspraak van de rechtbank in
privaatrechtelijke zaken
Uitspraak Een uitspraak in het bestuursrecht
Novelle Een voorstel tot wijziging van een
wetsvoorstel door de Eerste Kamer
Recht van enquête De Eerste en Tweede Kamer hebben het
recht van enquête. Dit is het recht om
onderzoek te doen en mensen onder ede te
horen
Rechterlijke macht Bestaat uit: Gerechtshoven, Hoge Raad en
rechtbanken
Verticale werking van grondrechten Dat grondrechten primair de vrijheid van de
burger ten opzichte van de overheid borgen
Getrapte verkiezingen Dat leden van een bepaald orgaan niet
rechtstreeks door de burger gekozen
worden, maar indirect via een ander orgaan
Ministeriële verantwoordelijkheid Dat de ministers politiek verantwoordelijk
zijn voor het handelen van de koning
Minister zonder portefeuille Een minister zonder eigen ministerie
Informateur Een informateur verkent de opties voor een
meerderheidskabinet
Formateur Een formateur werkt aan de samenstelling
, van het kabinet
Vertrouwensregel Dat het kabinet en de individuele ministers
het vertrouwen van de meerderheid van de
Eerste en/of Tweede kamer moeten hebben
om te kunnen functioneren
Territoriale decentralisatie De bevoegdheid is algemeen, maar ziet
slechts op een beperkt grondgebied
Functionele decentralisatie De bevoegdheid is specifiek voor een
bepaald beleidsterrein en ziet op heel
Nederland
Bestuursorgaan Een orgaan dat de bevoegdheid heeft om
bestuursrechtelijke besluiten te nemen
A-orgaan Een overheidsorgaan dat altijd als
bestuursorgaan wordt beschouwd en onder
de Algemene wet bestuursrecht (Awb) valt,
zoals ministeries, gemeenten en provincies
B-orgaan Een privaatrechtelijke instantie die alleen
als bestuursorgaan geldt voor bepaalde
publieke taken, zoals een woningcorporatie
bij huurtoeslagen of een schoolbestuur bij
toelating van leerlingen
Mandaat Hierbij wordt een bevoegdheid namens een
ander bestuursorgaan uitgeoefend. Een
burgemeester kan een ambtenaar mandaat
geven om vergunningen te verlenen, maar
blijft zelf eindverantwoordelijk.
Attributie Het toekennen van een nieuwe
bevoegdheid aan een bestuursorgaan of
functionaris door de wet. De Gemeentewet
kent de bevoegdheid toe aan de
gemeenteraad om een bestemmingsplan
vast te stellen.
Delegatie Het overdragen van een bestaande
bevoegdheid door een bestuursorgaan aan
een ander orgaan, waarbij de
verantwoordelijkheid ook overgaat. De
gemeenteraad kan de bevoegdheid om
verkeersmaatregelen te nemen delegeren
aan het college van burgemeester en
wethouders, dat deze besluiten dan
zelfstandig neemt.
Lex silencio positivo Dat een fictieve positieve beschikking wordt
verleend als een bestuursorgaan niet tijdig
op een aanvraag beslist.
, Besluit Een schriftelijke beslissing van een
bestuursorgaan die een algemeen of
individueel rechtsgevolg heeft.Voorbeeld:
Een gemeentelijke verordening die regels
stelt over afvalinzameling.
Beschikking Een besluit dat gericht is op een specifiek
persoon of geval.
Voorbeeld: Een vergunning die een
gemeente verleent voor het bouwen van
een huis.
Interne werking Rechtsregels of besluiten die alleen gelden
binnen een overheidsorganisatie of voor
ambtenaren.
Voorbeeld: Een interne richtlijn voor
ambtenaren over werktijden binnen een
ministerie.
Externe werking Rechtsregels of besluiten die gevolgen
hebben voor burgers of bedrijven buiten de
overheid.
Voorbeeld: Een gemeentelijke
belastingverordening die inwoners verplicht
om afvalstoffenheffing te betalen.
Beleidsregel Is een richtlijn die door een bestuursorgaan
wordt vastgesteld om de toepassing van
wet- en regelgeving te sturen zonder dat
deze regels direct voor burgers gelden.
Algemeen verbindend voorschrift Is een regel die voor iedereen in een
bepaald gebied of situatie geldt en die
verplicht moet worden nageleefd.
Voorbeeld: Een verkeersbord met een
snelheidslimiet die voor alle weggebruikers
geldt op dat stuk weg.
Ambtshalve besluit Een besluit dat genomen is zonder dat
daaraan een verzoek van een burger of
bedrijf ten grondslag ligt
Gebonden bevoegdheid Hierbij is het bestuursorgaan gebonden om
bijvoorbeeld de vergunning te verstrekken
als aan alle voorwaarden is voldaan
Gelijkheidsbeginsel Gelijke gevallen dienen gelijk te worden
behandeld
Vertrouwensbeginsel Geeft aan dat de overheid betrouwbaar
moet zijn en gewekte verwachtingen ook
moet nakomen
Verbod van Détournement de pouvoir Dat de overheid bevoegdheden niet voor
andere doeleinden mag gebruiken dan de
