Samenvatting Risico en informatie Pincode economie vwo

1.1 Risico nemen of vermijden?
Droom jij van bungeejumpen? Of toeren op een motor? Bij beide kan het mis gaan: je neemt
een vrijwillig risico op schade. Maar ook onvrijwillig loop je risico: denk aan een
automobilist die jou aanrijdt terwijl je op de stoep loopt.
Vrijwillig risico: Risico’s die je zelf kiest te nemen.
Onvrijwillig risico: Risico’s waarvoor je niet zelf kiest.
Je kunt je tegen risico’s verzekeren. Je betaalt dan een premie aan een
verzekeringsmaatschappij, die het risico van je overneemt.
Je maakt afspraken met de verzekeringsmaatschappij:
- Hoe hoog is de premie?
- Welke schade is gedekt?
- Welk bedrag krijg je uitgekeerd?
- Wat zijn de voorwaarden?
Deze afspraken staan allemaal op je verzekeringspolis.
Verzekeren: Het tegen betaling overnemen van het financiële risico op schade van een
verzekerde door een verzekeraar.
Premie: Betaling van de verzekerde voor het verkrijgen van een verzekering.
Polis: Contract dat dient als bewijs van een verzekering
Om goed te kunnen bepalen of je iets wel of niet verzekert, kun je het risico dat je loopt
uitrekenen:




Risico > premie  verzekeren
Risico < premie  niet verzekeren
Het verschilt per persoon of je je wilt verzekeren: Ben je risico-avers? Dan zul je meer
zaken verzekeren dan wanneer je niet zo bang bent voor risico’s.
Risico-avers: Het zo veel mogelijk vermijden van risico’s.
Soms heb je geen keuze, bepaalde verzekeringen zijn verplicht gesteld door de overheid:
- Om mensen tegen hoge schades te beschermen. (bv. ziekenhuisopname).
- Om mensen tegen andere mensen te beschermen. (bv. wettelijke aansprakelijkheid).
- Om te voorkomen dat te weinig mensen zich verzekeren en er te weinig premie-
opbrengsten zijn om de schades uit te keren  verplichte solidariteit
Verplichte solidariteit: Zowel de goede als de slechte risico’s moeten meebetalen aan de
verzekering waardoor de premies laag blijven.
De gemiddelde hoogte van de premie kun je als volgt uitrekenen:

,1.2 Verzekeren is niet eenvoudig
Het is lastig voor een verzekeringsmaatschappij om precies te bepalen hoeveel risico jij loopt
op schade. Ze zijn afhankelijk van de informatie die jij hun geeft. In het algemeen weet de
verzekerde meer dan de verzekeraar. Er is sprake van informatie asymmetrie.
Asymmetrische informatie: De verzekeraar en de verzekerde beschikken bij het afsluiten
van een verzekering niet over dezelfde informatie.
Goede risico’s: mensen die een lage kans hebben om gebruik te moeten maken van de
verzekering.
slechte risico’s: mensen die een grote kans hebben om gebruik te moeten maken van de
verzekering.


Het proces van averechtse selectie gaat als volgt:
Door asymmetrische informatie is het lastig de premie vast te stellen  de premie
wordt hierdoor vaak te hoog. Door een hoge premie besluiten ‘goede risico’s’ zich
niet meer te verzekeren  er ontstaat averechtse selectie  de schade uitkeringen
stijgen doordat de kosten per verzekerde stijgen  de premies stijgen weer.
Averechtse selectie: Het verschijnsel dat alleen mensen met een meer dan gemiddeld
risico zich verzekeren.
Is je smartphone in het water gevallen? “Maakt niet uit, hij is toch verzekerd.” Mensen gaan
zich minder voorzichtig gedragen als ze verzekerd zijn. Doe je dit bewust, dan is er sprake
van moreel wangedrag (‘moral hazard’). Moreel wangedrag is niet hetzelfde als fraude. In
tegenstelling tot moreel wangedrag is fraude wel strafbaar.
Moreel wangedrag: Opzettelijk onvoorzichtig gedrag van een verzekerde, omdat de kosten
van dit gedrag niet bij de verzekerde terechtkomen.
Fraude: Gedrag, in strijd met de wet, waarbij bewust zaken anders worden voorgesteld dan
ze in werkelijkheid zijn, om daarmee voordeel te behalen.
Het proces van moreel wangedrag gaat als volgt:
Door moreel wangedrag moeten verzekeraars vaker schade uitkeren  de schade-
uitkeringen stijgen  om geen verlies te draaien, zal de premie per verzekerde ook
stijgen  door averechtse selectie vertrekken de ‘goede risico’s’ en blijven ‘slechte
risico’s’ over  de schade-uitkeringen zullen blijven stijgen evenals de premie.
1.3 Financiële risico’s beperken
De verzekeraar loopt door moreel wangedrag en averechtse selectie veel financiële risico’s.
Ze doen er alles aan om deze te beperken, zoals:
- Eigen risico
- Premie differentiatie
- Informatie opvragen (hiermee wordt de informatie asymmetrie verkleint)
Eigen risico: Het gedeelte van de schade dat door de verzekerde zelf moet worden betaald.
Premie differentiatie: ‘Slechte risico’s’ moeten daardoor een hogere premie betalen dan de
‘goede risico’s’.

, Het proces van eigen risico gaat als volgt:
Door het eigen risico claimen verzekerden minder schade omdat ze zelf een deel
moeten betalen  het moreel wangedrag daalt hierdoor  de schade-uitkering per
verzekerde zal dalen  de premie zal minder snel stijgen of zelfs dalen  uiteindelijk
zal de averechtse selectie ook dalen omdat een lage premie ervoor zorgt dat de
‘goede risico’s’ minder snel vertrekken.
Het proces van premie differentiatie gaat als volgt:
Door de premie differentiatie betalen ‘goede risico’s’ een lagere premie en zijn ze
minder geneigd de verzekering op te zeggen  de averechtse selectie daalt 
doordat er meer verzekerden zijn daalt de gemiddelde schade-uitkering  zo kan de
premie ook dalen.
Bij premie-differentiatie betalen ‘goede risico’s’ een lagere premie en ‘slechte risico’s’ een
hogere premie. Een voorbeeld hiervan is de bonus-malusregeling bij autoverzekeringen.




Hoe meer informatie de verzekeraar heeft, hoe beter hij het risico kan inschatten en de juiste
premie kan berekenen. Je wordt dan als verzekerde in een bepaalde risicogroep ingedeeld
waar een bepaalde premie bij hoort. De verzekeraar mag je zelfs weigeren als je een te
groot risico vormt.
Risicoselectie is niet toegestaan bij de verplichte basis zorgverzekering. Hier geldt een
acceptatieplicht voor de verzekeraar.
Risicoselectie: Het indelen van mensen met soortgelijke risico.
Acceptatieplicht: Verzekeraars zijn wettelijk verplicht om iemand te accepteren voor een
verzekering.