Samenvatting basisboek sociaal onderzoek - Inleiding M&T

Samenvatting boek Basisboek sociaal onderzoek, Swanborn
Hoofdstuk 3; Data en onderzoeksstrategieën
Bij het vormgeven aan een onderzoek hebben we te maken met data en strategieën.
Strategie = een geheel van procedures voor het verzamelen en analyseren van data. VB. uitvoeren
van een survey, houden van interviews.
Data = bestaan uit antwoorden van mensen op in een survey gestelde vragen. Alle scores die worden
ingevuld in je datamatrix.

Triangulatie = combineren van verschillende typen data en/of onderzoeksstrategieën.

Een panorama van databronnen
Onderscheid tussen;
 Niet-uitgelokte of bestaande data (secundair). VB. data uit eerdere onderzoeken,
persoonlijke documenten, wetenschappelijke publicaties.
 Uitgelokte of nieuwe data (primair). VB. antwoorden van interviews, gedrag bij
experimenten.

m.b.t. kosteneffectiviteit  gebruik van bestaande data is over het algemeen goedkoper.
m.b.t. kwaliteit  bestaande data kunnen niet worden beïnvloed. Nadelig dat je afhankelijk bent van
wat de andere voor jou hebben gedaan. Het verzamelen van nieuwe data heeft het voordeel dat je
precies de juiste vragen kunt stellen betreft jouw onderzoeksvraag.

Bestaande data (secundair)
 Literatuuronderzoek  hoort bij elk project en is soms een zelfstandige strategie
 Onderzoek van archieven, registraties, dossiers  voor o.a. historisch onderzoek. Uit eerdere
dossiers de werkelijkheid reconstrueren.
 Heranalyse van databestanden van eerder wetenschappelijk onderzoek  vooral wanneer
bepaalde onderzoekingen periodiek worden herhaald.

Meta-analyse = een aparte strategie, de onderzoeker probeert uitspraken te doen over het
uiteindelijke effect van vele onderzoekingen rondom hetzelfde probleem (bij elkaar opgeteld).

 Bestaande documenten  als we ons richten op het gebruik van bestaande
documenten/materiaal dat in het algemeen voor andere wetenschappelijke doeleinden is
gemaakt, spreken we van inhoudsanalyse. VB. kranten/tijdschriften
 Onderzoek van sporen van vroeger non-verbaal gedrag ‘in het veld’ VB. archeologische
opgravingen
 Spontaan gedrag ‘in het veld’  VB. veldonderzoek, bij een stoplicht observeren hoe
verkeersdeelnemers zich gedragen.

Nieuwe data (primair)
 Uitgelokt gedrag in experimenten  in veel opzichten de basis voor het empirisch
wetenschappelijk onderzoek. Het gaat om hypothesen
 Interactieve modelbouw en simulatie  bij ingewikkelde praktijkproblemen (het onderzoek
is te complex) is er een discussie voordat er een model is afgebakend (wicked/messy
problems). Bij de onderzoeker ligt de taak om het zelf oplossend vermogen van de
organisatie te mobiliseren en te stimuleren.
Delphi-benadering = een manier om overeenstemming te bereiken over een probleem door steeds
opnieuw de vragen te laten beantwoorden door de groep deskundigen
- Kenmerkend: anonimiteit van deelnemers t.o.v. elkaar & herhaalde terugkoppeling van
zowel resultaten als argumenten in statistisch samenvattende vorm.

, Workshopmethode = is hetzelfde als delphi-methode, alleen zijn de deelnemers niet anoniem t.o.v.
elkaar. Veel snellere methode.
- VB. leden van ondernemingsraad die discussiëren over een bedrijfsfusie
Nadelen workshop t.o.v. Delphi
- Tijd ontbreekt om overdracht op andere te reageren
- Kosten zijn hoog

 Uitgelokte documenten  documenten die speciaal voor het onderzoeksproject gemaakt
worden door de onderzochten. VB. tekeningen
 Uitgelokte antwoorden op surveyvragen (N = groot)  enquête, interviews
 Uitgelokte antwoorden in een serie open interviews  topiclijst gebruiken
 Uitgelokte antwoorden van sleutelpersonen en informanten (N = klein)  bij kleinschalig
onderzoek spreken we van ‘interviews met sleutelpersonen’. De vragen zijn op elke
geïnterviewde toegesneden (geen topiclijst!)
 Uitgelokte reacties in groepsinterviews  gesprekken met meerdere personen tegelijk. VB.
met potentiële kopers, ouders, huisgenoten.
o Wordt gebruikt om inzicht te verkrijgen in ervaringen/belevingen/perspectieven
rondom het onderwerp en de taal waarin men zich uitdrukt.
Serendipiteit = gegevens waar je niet naar op zoek was.

Relatie tussen databronnen en onderzoeksstrategieën
Zie tabel op pagina 95

Hoofdstuk 4; Case studies
Case studie = je bestudeert een sociaal verschijnsel door te focussen op 1 geval, of hooguit een
handvol gevallen. Intensief onderzoek.
In een case study richten we ons niet op een bedrijf/stad/groepje mensen, maar op een
voorbeeld/manifestatie/case om dit algemene proces te bestuderen.

Verschillende andere benamingen
 Veldonderzoek  kan tot misverstanden leiden, want alle vormen van niet-
bureauonderzoek worden ook zo genoemd.
 Participerende observatie  deelnemen aan de bestudeerde groep om inzicht te krijgen als
een insider.
 Kwalitatief onderzoek  meeste case studies hebben een kwalitatieve benadering, maar
zeker niet allemaal.

Probleemstelling bij case studies
Meestal gaat het om een evaluatieonderzoek. Als we weinig weten over het proces, het fenomeen
dat we willen bestuderen, hebben we een flexibele strategie nodig en ligt de case study als strategie
voor de hand.

Specifieke sterke punten van een case study
 Geen vertekende resultaten wanneer de study is gebaseerd op documenten en op spontaan
vertoond gedrag dat niet is beïnvloed door de aanwezigheid van een onderzoeker.
 Een proces op de voet volgen
 Verband leggen tussen datgeen wat mensen zeggen en wat ze doen

Minpunten van een case study
 Kostbaar, veel tijd