Collegeaantekeningen Vergelijkende Onderwijswetenschappen

Aantekeningen Vergelijkende Onderwijswetenschappen
College 1: Inleiding in de vergelijkende onderwijswetenschappen 11-11-2020
Doelstellingen
 Inzicht krijgen in de meerwaarde van (internationale) vergelijkingen voor de
onderwijswetenschappen
 Kennis van een aantal bevindingen uit de vergelijkende onderwijswetenschappen
 Vaardigheid in het toepassen van vergelijkingen tussen landen (paper)

Colleges
 Inleidend college
 Online hoorcolleges (woensdagen)
 Begeleiding paper
o Online ‘werkcolleges’
o Online contactmomenten

Hoorcolleges online
 18 november Onderwijssystemen vergelijken
 25 november Machten en krachten in het onderwijs in vergelijkend perspectief
 2 december Verschillen in curricula tussen Europese landen
 9 december Leerkrachten en hun opleiding in comparatief verband
 16 december Onderwijsprestaties van leerlingen tussen landen vergeleken

Literatuur
 Artikelen via Nestor

Online varianten op ‘werkcolleges’
 Werkcollege: vraagstelling (19 november)
 Werkcollege: presentaties (7 januari 2021)
Niet verplicht, wel handig:
 Gestuurde zelfstudie – informatie analyseren
 Voortgangsgesprek (week 51)

College 1
 Inleidend college
o Wat houdt vergelijkende onderwijswetenschappen in?
o Tentamen?
o Wat houdt de opdracht in? Waar vind ik informatie die ik kan gebruiken?

Vergelijkende onderwijswetenschappen
 De wetenschap die onderwijskundige fenomenen bestudeert,
o Vanuit een contextueel en multidisciplinair perspectief,
o Gericht op het identificeren van overeenkomsten en verschillen van afzonderlijke
systemen, alsmede de oorzaken voor deze overeenkomsten en verschillen,
o Met het doel deze systemen te begrijpen en te verbeteren
 Vergelijkingen tussen landen of systemen:
o Classificerende functie
 Ontlenen van beoordelingsmaatstaven aan de vergelijking (indicatoren of
‘benchmarking’)
 Benchmark: je verzamelt dezelfde informatie van verschillende landen
en hier breng je een rangorde in aan
 Een benchmark in zo’n indicator
 Input
 Wat stoppen we in het onderwijs, bv. geld, personeel,
curriculum
 Throughput

,  Indicatoren die tussen input en output spelen, bv. hoe worden
docenten opgeleid, hoe wordt het geld verdeeld, hoe wordt het
curriculum opgesteld
 Output
 Uitkomst, wat heeft de input en throughput opgeleverd, bv.
hoeveel leerlingen halen een diploma, hoeveel leerlingen
stromen door naar hoger onderwijs, wat hebben leerlingen
geleerd
 ‘Spiegel’ voor eigen systeem
 Je ziet je eigen land maar je ziet ook dezelfde indicatoren voor andere
landen
o Heuristische functie
 Identificeren of exploreren van mogelijkheden om het eigen onderwijssysteem
te veranderen
 Aanknopingspunten vinden om je eigen onderwijssysteem te verbeteren
 Wat kunnen we leren van andere landen om het eigen systeem te
verbeteren?
 ‘Venster’ naar andere systemen
 Je kijkt vanuit je eigen systeem naar buiten en ziet dat het in een ander
land op een bepaald onderwerp veel beter gaat, je gaat kijken hoe dit
kan
 Voorbeeld: onderwijs aan vluchtelingen. Ieder land heeft een
andere aanpak in het geven van onderwijs aan vluchtelingen,
Nederland heeft veel geleerd van kijken naar hoe ze dit in
andere landen deden
o Theoretische functie
 Op zoek naar wat er werkt en hoe dit werkt
 Theorie tussen input- en outputfactor, verband ertussen begrijpen
 Begrijpen van verbanden tussen beleid en systeem
 Vooraf aan de invoering van beleidsprogramma’s
 Je hebt van tevoren een theorie waarom je een bepaald beleid
gaan invoeren
 Na implementatie van landelijk beleid
 Kan ook achteraf, theorie opstellen nadat je iets hebt gedaan
(maar meestal vooraf)
 ‘Bril’ om naar eigen systeem te kijken
 Je kijkt naar theorieën in andere landen en je kijkt of je dit in je eigen
land ook kan toepassen, of je er een algemene theorie over kan opstellen

Moeilijkheden/gevaren bij vergelijken
 Indicatoren zijn gestandaardiseerd, maar geven soms toch niet precies hetzelfde weer
o Ze zijn niet voor alle landen hetzelfde
 Indicatoren hebben betrekking op meetbare factoren, die vaak niet alle facetten bestrijken
o Voorbeeld: totaal salaris aan alle leraren aan het basisonderwijs  is in elk land een
optelsom maar is afhankelijk van wat je opvat als basisonderwijs + welk personeel neem
je allemaal mee in je berekening?
o Je moet dus heel goed kijken naar wat er precies gemeten is en of dit overeenkomt
 Indicatoren zijn soms politiek gevoelig
o Onderzoeksresultaten kunnen soms mooier gepresenteerd worden dan ze zijn, niet
zomaar afgaan op wat er staat
o Gaan niet alleen over informatie over landen maar ook over informatie over type
onderwijs of type scholen
o Goed kijken naar wie de informatie presenteert en of er een politieke dimensie hierin zit
(belangengroepen)
 Pedagogische verschijnselen kunnen niet geïsoleerd van hun context worden begrepen

, o Niet alleen onderwijsstelsel, opleiding leraren (redelijk constante contexten) maar ook
dingen die door de tijd heel erg kunnen veranderen
 Bv. burgerschapsonderwijs is heel erg afhankelijk van politieke en
maatschappelijke context waarin het wordt gegeven
 Een theorie (of samenhang tussen verschijnselen) kan van land tot land verschillen
o Bv. verband tussen tijd besteed aan huiswerk en wiskundeprestaties is duidelijk maar de
sterkte van die verband kan per land verschillen, misschien zijn er zelfs landen waarbij
het positieve verband helemaal niet bestaat

Tentamen en opdracht
Tentamen
 Essay tentamen
o 5 à 10 open vragen
o Gebruik collegestof (hoorcolleges, literatuur)
 Cijfer telt voor 40% mee in je eindcijfer
 Voorwaarde: minstens een 5,5 behaald

Opdracht
 Paper waarin je zelf onderwijssystemen in verschillende landen vergelijkt a.d.h.v. een specifiek
onderwerp en probleem/vraagstelling
 Overeenkomsten en verschillen én consequenties vergelijking
 Lijst met mogelijke onderwerpen beschikbaar, maar eigen keuze ook mogelijk
 Vergelijking tussen 2 of 3 landen, waaronder Nederland
 Paper telt voor 60% mee in je eindcijfer
 Voorwaarde: minstens een 5,5 behaald

Uitvoering opdracht
 Individueel of in tweetallen
o Tweetallen: 3 landen of meer, waaronder Nederland
 Op basis van een goedgekeurde vraagstelling (na werkcollege)
 Deadline voor inleveren: vrijdag 22 januari 2021 (23.59 uur)
 Nabespreking in (online) 10-minutengesprekken (eind januari 2021)

Tijdslijn opdracht
 15 november 2020: inleveren (voorlopig) onderwerp; met specificatie land(en)
 19 november 2020: uitwerken vraagstelling in online werkcollege  vraagstelling/opzet
opsturen
 22 januari 2021, 23.59 uur: deadline inlevering paper
 Laatste week januari 2021: 10-minutengesprekken, met zo nodig mogelijkheid tot bijstelling
 (Deadline herkansing: wordt nog bekend gemaakt)

Waar vind ik informatie over Nederland?
 CBS (onderwijs in cijfers), Onderwijsraad, SCP
 Ministerie van OCS (kerncijfers), inspectie van het onderwijs
 Branche- en sectororganisaties (vertegenwoordigende organen scholen) (PO-raad, VO-raad)
 Belangengroepen, vakbonden, pedagogische centra etc.
 Internationale publicaties en databasis

Wat moeten/kunnen we vergelijken
 Eerste ingang:
o Vastgestelde indicatoren (bv. in Education at a Glance) of gestandaardiseerde prestaties
o OECD
o European Glossary/Europese Thesaures (Eurydice)
 https://eacea.ec.europa.eu/national-policies/eurydice/home_en

, Waar vind ik informatie over andere landen?
 Internationale publicaties en databases (zie ook verderop)
 Ministerie van Onderwijs: vaak slechts zeer gedeeltelijke informatie in Engels
 Gebruik vooral online bronnen voor actuele informatie
o Boekjes ‘Onderwijs in…’ of ‘Secondary Education in…’ zijn nuttig, maar vaak verouderd
o Encyclopedie over onderwijs(systemen) verouderd
 Marlow-Ferguson (2001), ‘World education encyclopedia’
 Internationale databases:
o OECD: education at a glance (maar ook een heleboel andere thematische rapporten per
land)
o Eurydice: key topics en Eurybase
o UNESCO
o World Bank
o IEA/PISA (OECD)
 Wetenschappelijke tijdschriften
o Comparative Education Review
o Comparative Education
o Compare
o Enkele kleinere (anderstalige) tijdschriften
o Meer algemeen onderwijskundige/pedagogische tijdschriften (NL: pedagogische studies)
 Wetenschappelijke papers:
o ERIC
o EBSCOHOST
o Google Scholar
o Gespecialiseerde internet-sites
 Bv. NBER

Eisen paper
 Omvang paper: 7-10 pagina’s (individueel), 10-15 pagina’s (tweetal)  zonder referenties en
titelpagina etc.
 Taal: Nederlands of Engels
 Informatiebronnen: gebruik een variëteit aan actuele (wetenschappelijke) bronnen; maar (waar
relevant) gebruik van literatuur uit de cursus en zoek aanvullende artikelen en documentatie
 Vormgeving paper: referenties en eventuele tabellen/figuren volgens APA-richtlijnen;
regelafstand 1,5
 Origineel paper: Ephorus check

Opzet paper
 Titelpagina (met studentnummer)
 Inleiding (contextbeschrijving)
 Vraagstelling (duidelijke vraagstelling, begrippenverheldering, explicitering gemaakte keuzes)
 Resultaten/analyse (presentatie bevinden n.a.v. vraagstelling)
 Conclusie/discussie (conclusie op basis van de analyse; reflectie op de gevonden resultaten,
implicaties van gevonden resultaten)
 Referenties

Beoordeling paper
 Vraagstelling (2 punten)
o Heldere vraagstelling
o Heldere centrale begrippen
o Goede inkadering
 Resultaten/analyse (5 punten)
o Relevantie voor de vraagstelling
o Duidelijkheid van de analyse