Samenvatting Inleiding
kerncurriculum
Literatuurwetenschap
2020/2021
Week 1: Introductie..........................................................................4
Lecture 1: Fiction and world........................................................................................................................ 4
Lecture 2: Literary approaches and media-analysis..................................................................................... 4
Analyse: Mississippi Goddam....................................................................................................................... 5
Aantekeningen hoorcollege:........................................................................................................................ 6
Week 2: Griekse Oudheid.................................................................7
Lecture 1: Theatricality and politics............................................................................................................. 7
Lecture 2: History and contingency............................................................................................................. 7
Analyse the Hawk and the Nightingale........................................................................................................ 8
Benadering: Speech-act-theory................................................................................................................... 8
Aantekeningen hoorcollege:........................................................................................................................ 8
Week 3: Romeinse Oudheid...........................................................11
Lecture 1: Epic and identity....................................................................................................................... 11
Lecture 2: Empire and syncretism............................................................................................................. 11
Analyse: Diana and Actaeon...................................................................................................................... 12
Benadering: Differentiedenken.................................................................................................................. 12
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 13
Week 4: Vroege Middeleeuwen......................................................19
Lecture 1: Mystery and authority............................................................................................................... 19
Lecture 2: Spirit and icon........................................................................................................................... 19
Analyse Perceval or the Story of the Grail................................................................................................. 20
Benadering: Ideologiekritiek:..................................................................................................................... 20
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 21
Week 5: Late Middeleeuwen...........................................................25
Lecture 1: Allegory and meaning............................................................................................................... 25
Lecture 2: Translation and nation.............................................................................................................. 26
Analyse: Dante’s Divina Commedia........................................................................................................... 26
Benadering: Retoriek en Hermeneutiek..................................................................................................... 27
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 28
Week 6: Renaissance en Barok......................................................32
Lecture 1: Satire and harmony.................................................................................................................. 32
Lecture 2: Dream and artificiality.............................................................................................................. 32
Analyse: Jephtah and Bath......................................................................................................................... 34
1
,Benadering: Dialogisme en intertekstualteit & Esthetiek........................................................................... 34
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 35
Week 7: Vrije week......................................................................... 39
Week 8: Verlichting........................................................................39
Lecture 1: Letter and interest.................................................................................................................... 39
Lecture 2: Citizenship and universality...................................................................................................... 40
Analyse: The Magic Flute........................................................................................................................... 42
Benadering: Feministische literatuurwetenschap...................................................................................... 42
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 43
Week 9: Romantiek........................................................................49
Lecture 1: Lyric and expression................................................................................................................. 49
Lecture 2: Nation-state and the sublime.................................................................................................... 49
Analyse: Puskin - My Pedigree................................................................................................................... 51
Benadering 8: cultuurgeschiedenis en psychoanalyse............................................................................... 51
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 53
Week 10: Realisme en Modernisme................................................57
Lecture 1: Novel and emancipation........................................................................................................... 57
Lecture 2: Radio and mass........................................................................................................................ 58
Analyse: Dezso Kosztolanyi - Skylark KIJKEN.............................................................................................. 59
Benadering: Literatuur Sociologie.............................................................................................................. 59
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 60
Week 11: Postmodernisme.............................................................64
Lecture 1: Parody and representation........................................................................................................ 64
Lecture 2: Virtual and margin.................................................................................................................... 66
Analyse: Charlotte Mutsaers - Zeepijn....................................................................................................... 67
Benadering: Post-structuralistische semiotiek........................................................................................... 68
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 69
Week 12: Globalisering................................................................... 73
Lecture 1: Testimony and trauma.............................................................................................................. 73
Lecture 2: Hegemony and decolonial......................................................................................................... 74
Analyse: Derek Walcott - Omerus.............................................................................................................. 75
Benadering: Cultuuranalyse...................................................................................................................... 76
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 76
Week 13: Posthumanisme..............................................................82
Lecture 1: Pastoral and cyborg.................................................................................................................. 82
Lecture 2: Time and (in)dividual................................................................................................................ 82
Analyse: Roadside picnic & Stalker............................................................................................................ 83
Benadering: Writing the Anthropocene...................................................................................................... 84
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 84
Week 14: Extra vragen & aantekeningen.......................................85
2
,3
,Week 1: Introductie
Lecture 1: Fiction and world
Wat kan literatuur doen?
- Literatuur in de pure zin van het woord betekent alles wat geschreven is (litera = letter)
- Orature (orale literatuur) niet voorgelezen maar verteld
Andere stijl en rijm dan literatuur, live gedaan en makkelijker te onthouden door
rijmen, standaardzinnen en herhaalbare patronen
Vanaf de 16e eeuw komt er een verandering op gang —> de opkomst van fictie
Daarvoor was alles nog verweven in boeken, studies etc
Vanaf de 19e eeuw wordt de literatuur ingedeeld per instituut. Fictie wordt gezien als een
apart instituut
Daarnaast is niet alle literatuur fictie.
Als we kijken naar het woord fictie, komt het van “fingere”, to shape, form, devise, feign
Quote: “Fictie omvat het hele scala aan mogelijkheden tussen het echte en het geveinsde,
vanwege het kunstmatige potentieel om werelden uit te vinden, te imiteren, vorm te geven
en te fabriceren“
Goed voorbeeld voor fictie: De bijbel is voor ongelovige fictie, voor gelovigen uiteraard
niet. Zo ver kan fictie gaan.
Fictive wordt meestal gebruikt om iets in de literatuur te beschrijven, zoals een fictief
personage of een fictief verhaal. Fictitious wordt meestal gebruikt om een leugen of
uitvinding te beschrijven die in het echte leven plaatsvindt.
Literatuur heeft het vermogen om dingen te creëren, zelfs een totale wereld en of
samenleving.
Lecture 2: Literary approaches and media-analysis
Je kan je afvragen of literatuur bestaat uit geschreven teksten die literatuur zijn, of dat we
kijken naar aspecten van teksten die we kunnen definiëren als literair.
Zo kijk je anders naar een tekst:
Niet: “is” Shakespeare literatuur
Maar: wat is er literair aan de teksten van Shakespeare
Literatuur is een grote verandering ondergaan, voor de 19e eeuw was veel literatuur
didactisch, daarna juist niet. Vroeger was didactische literatuur belangrijk voor het
lesgeven en overbrengen van kennis. Doordat “literatuur” zo breed is geworden door de
geschiedenis is het dus een stuk makkelijker om te kijken naar de literaire aspecten van
tekst aan de hand van lijsten.
Voorbeelden van hoe teksten kunnen worden bekeken:
1. Formeel
Tekst heeft een specifieke vorm, zoals bijvoorbeeld gedichten. Herkenbare manier
van opbouw en herhalingen.
4
, 2. Stijl
Tekst kan geschreven zijn in een bepaalde stijl. Van complex tot simpel
3. Genre
Tekst kan geschreven worden in een verhalende manier, op een dramatische wijze
enz. Maar ook specifieke genres zoals bv. Detective tragedie en sonet.
4. Inhoud
Onderwerpen die teksten wel of niet kunnen behandelen en die specifiek zijn voor
literatuur
5. Institutionele context
Teksten die volgens instituten onder literatuur vallen of juist niet.
6. Houding
Het vermogen om teksten te zien als literair, zelfs een kookboek kunnen mensen
zien als een literair werk
Literatuur is zo breed dat je op meerdere manieren een tekst kan benaderen:
• Sociologische benadering: Wat vinden de instituten?
• Esthetische benadering: Wat voor effect heeft het op de mens?
• Hermeneutische benadering: Wat betekent de tekst nou echt?
• Semiotische benadering: Onderzoek naar alle mogelijke betekenissen van een tekst
• Politieke benadering: Hoe verhoudt de tekst zich op politiek, mag je alles schrijven wat
je wil?
Je kan een tekst op meerdere manieren benaderen, maar met elke benadering kijk je dus
op een andere manier naar een tekst.
Analyse: Mississippi Goddam
Etymologie(herkomst van woorden) van:
Aarde: grond, onze planeet
De leefomgeving van de mens. Niet letterlijk aarde.
Planeet: dwaalster, zwerver, zwevende ster
Een zoekend hemellichaam door het heelal zonder vaste plek.
Wereldbol: Aard- of hemelbol
Het woord globe is een rond ding, dus geen meteor of komeet.
Wereld:wereld, tijdperk, genot, mensheid, leven
De aanwezigheid van de mensheid in ruimte en tijd.
Wat leren we hiervan? —> Gebruik de juiste woorden.
Is geschiedenis pas geschiedenis (of heeft het überhaupt plaatsgevonden) als het is
opgeschreven? Niet per se, oraal kan ook geschiedenis worden verteld. Echter is het wel
zo dat wanneer men het opschrijft het beter en makkelijker bewaard kan worden.
Wanneer we literatuur opschrijven kan dat op meerdere manieren
Twee voorbeelden:
Geschiedenis: De opgenomen versie van acties en gebeurtenissen in dienst van een of
andere macht.
Alltagsgeschichte: De beleving van wat gebeurt in alledaagse levens van mensen
Stel je wil wat analyseren, dan let je op:
Medium: de materiële middelen waarvan een kunstwerk gebruik maakt om te kunnen
werken
5
kerncurriculum
Literatuurwetenschap
2020/2021
Week 1: Introductie..........................................................................4
Lecture 1: Fiction and world........................................................................................................................ 4
Lecture 2: Literary approaches and media-analysis..................................................................................... 4
Analyse: Mississippi Goddam....................................................................................................................... 5
Aantekeningen hoorcollege:........................................................................................................................ 6
Week 2: Griekse Oudheid.................................................................7
Lecture 1: Theatricality and politics............................................................................................................. 7
Lecture 2: History and contingency............................................................................................................. 7
Analyse the Hawk and the Nightingale........................................................................................................ 8
Benadering: Speech-act-theory................................................................................................................... 8
Aantekeningen hoorcollege:........................................................................................................................ 8
Week 3: Romeinse Oudheid...........................................................11
Lecture 1: Epic and identity....................................................................................................................... 11
Lecture 2: Empire and syncretism............................................................................................................. 11
Analyse: Diana and Actaeon...................................................................................................................... 12
Benadering: Differentiedenken.................................................................................................................. 12
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 13
Week 4: Vroege Middeleeuwen......................................................19
Lecture 1: Mystery and authority............................................................................................................... 19
Lecture 2: Spirit and icon........................................................................................................................... 19
Analyse Perceval or the Story of the Grail................................................................................................. 20
Benadering: Ideologiekritiek:..................................................................................................................... 20
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 21
Week 5: Late Middeleeuwen...........................................................25
Lecture 1: Allegory and meaning............................................................................................................... 25
Lecture 2: Translation and nation.............................................................................................................. 26
Analyse: Dante’s Divina Commedia........................................................................................................... 26
Benadering: Retoriek en Hermeneutiek..................................................................................................... 27
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 28
Week 6: Renaissance en Barok......................................................32
Lecture 1: Satire and harmony.................................................................................................................. 32
Lecture 2: Dream and artificiality.............................................................................................................. 32
Analyse: Jephtah and Bath......................................................................................................................... 34
1
,Benadering: Dialogisme en intertekstualteit & Esthetiek........................................................................... 34
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 35
Week 7: Vrije week......................................................................... 39
Week 8: Verlichting........................................................................39
Lecture 1: Letter and interest.................................................................................................................... 39
Lecture 2: Citizenship and universality...................................................................................................... 40
Analyse: The Magic Flute........................................................................................................................... 42
Benadering: Feministische literatuurwetenschap...................................................................................... 42
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 43
Week 9: Romantiek........................................................................49
Lecture 1: Lyric and expression................................................................................................................. 49
Lecture 2: Nation-state and the sublime.................................................................................................... 49
Analyse: Puskin - My Pedigree................................................................................................................... 51
Benadering 8: cultuurgeschiedenis en psychoanalyse............................................................................... 51
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 53
Week 10: Realisme en Modernisme................................................57
Lecture 1: Novel and emancipation........................................................................................................... 57
Lecture 2: Radio and mass........................................................................................................................ 58
Analyse: Dezso Kosztolanyi - Skylark KIJKEN.............................................................................................. 59
Benadering: Literatuur Sociologie.............................................................................................................. 59
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 60
Week 11: Postmodernisme.............................................................64
Lecture 1: Parody and representation........................................................................................................ 64
Lecture 2: Virtual and margin.................................................................................................................... 66
Analyse: Charlotte Mutsaers - Zeepijn....................................................................................................... 67
Benadering: Post-structuralistische semiotiek........................................................................................... 68
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 69
Week 12: Globalisering................................................................... 73
Lecture 1: Testimony and trauma.............................................................................................................. 73
Lecture 2: Hegemony and decolonial......................................................................................................... 74
Analyse: Derek Walcott - Omerus.............................................................................................................. 75
Benadering: Cultuuranalyse...................................................................................................................... 76
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 76
Week 13: Posthumanisme..............................................................82
Lecture 1: Pastoral and cyborg.................................................................................................................. 82
Lecture 2: Time and (in)dividual................................................................................................................ 82
Analyse: Roadside picnic & Stalker............................................................................................................ 83
Benadering: Writing the Anthropocene...................................................................................................... 84
Aantekeningen hoorcollege:...................................................................................................................... 84
Week 14: Extra vragen & aantekeningen.......................................85
2
,3
,Week 1: Introductie
Lecture 1: Fiction and world
Wat kan literatuur doen?
- Literatuur in de pure zin van het woord betekent alles wat geschreven is (litera = letter)
- Orature (orale literatuur) niet voorgelezen maar verteld
Andere stijl en rijm dan literatuur, live gedaan en makkelijker te onthouden door
rijmen, standaardzinnen en herhaalbare patronen
Vanaf de 16e eeuw komt er een verandering op gang —> de opkomst van fictie
Daarvoor was alles nog verweven in boeken, studies etc
Vanaf de 19e eeuw wordt de literatuur ingedeeld per instituut. Fictie wordt gezien als een
apart instituut
Daarnaast is niet alle literatuur fictie.
Als we kijken naar het woord fictie, komt het van “fingere”, to shape, form, devise, feign
Quote: “Fictie omvat het hele scala aan mogelijkheden tussen het echte en het geveinsde,
vanwege het kunstmatige potentieel om werelden uit te vinden, te imiteren, vorm te geven
en te fabriceren“
Goed voorbeeld voor fictie: De bijbel is voor ongelovige fictie, voor gelovigen uiteraard
niet. Zo ver kan fictie gaan.
Fictive wordt meestal gebruikt om iets in de literatuur te beschrijven, zoals een fictief
personage of een fictief verhaal. Fictitious wordt meestal gebruikt om een leugen of
uitvinding te beschrijven die in het echte leven plaatsvindt.
Literatuur heeft het vermogen om dingen te creëren, zelfs een totale wereld en of
samenleving.
Lecture 2: Literary approaches and media-analysis
Je kan je afvragen of literatuur bestaat uit geschreven teksten die literatuur zijn, of dat we
kijken naar aspecten van teksten die we kunnen definiëren als literair.
Zo kijk je anders naar een tekst:
Niet: “is” Shakespeare literatuur
Maar: wat is er literair aan de teksten van Shakespeare
Literatuur is een grote verandering ondergaan, voor de 19e eeuw was veel literatuur
didactisch, daarna juist niet. Vroeger was didactische literatuur belangrijk voor het
lesgeven en overbrengen van kennis. Doordat “literatuur” zo breed is geworden door de
geschiedenis is het dus een stuk makkelijker om te kijken naar de literaire aspecten van
tekst aan de hand van lijsten.
Voorbeelden van hoe teksten kunnen worden bekeken:
1. Formeel
Tekst heeft een specifieke vorm, zoals bijvoorbeeld gedichten. Herkenbare manier
van opbouw en herhalingen.
4
, 2. Stijl
Tekst kan geschreven zijn in een bepaalde stijl. Van complex tot simpel
3. Genre
Tekst kan geschreven worden in een verhalende manier, op een dramatische wijze
enz. Maar ook specifieke genres zoals bv. Detective tragedie en sonet.
4. Inhoud
Onderwerpen die teksten wel of niet kunnen behandelen en die specifiek zijn voor
literatuur
5. Institutionele context
Teksten die volgens instituten onder literatuur vallen of juist niet.
6. Houding
Het vermogen om teksten te zien als literair, zelfs een kookboek kunnen mensen
zien als een literair werk
Literatuur is zo breed dat je op meerdere manieren een tekst kan benaderen:
• Sociologische benadering: Wat vinden de instituten?
• Esthetische benadering: Wat voor effect heeft het op de mens?
• Hermeneutische benadering: Wat betekent de tekst nou echt?
• Semiotische benadering: Onderzoek naar alle mogelijke betekenissen van een tekst
• Politieke benadering: Hoe verhoudt de tekst zich op politiek, mag je alles schrijven wat
je wil?
Je kan een tekst op meerdere manieren benaderen, maar met elke benadering kijk je dus
op een andere manier naar een tekst.
Analyse: Mississippi Goddam
Etymologie(herkomst van woorden) van:
Aarde: grond, onze planeet
De leefomgeving van de mens. Niet letterlijk aarde.
Planeet: dwaalster, zwerver, zwevende ster
Een zoekend hemellichaam door het heelal zonder vaste plek.
Wereldbol: Aard- of hemelbol
Het woord globe is een rond ding, dus geen meteor of komeet.
Wereld:wereld, tijdperk, genot, mensheid, leven
De aanwezigheid van de mensheid in ruimte en tijd.
Wat leren we hiervan? —> Gebruik de juiste woorden.
Is geschiedenis pas geschiedenis (of heeft het überhaupt plaatsgevonden) als het is
opgeschreven? Niet per se, oraal kan ook geschiedenis worden verteld. Echter is het wel
zo dat wanneer men het opschrijft het beter en makkelijker bewaard kan worden.
Wanneer we literatuur opschrijven kan dat op meerdere manieren
Twee voorbeelden:
Geschiedenis: De opgenomen versie van acties en gebeurtenissen in dienst van een of
andere macht.
Alltagsgeschichte: De beleving van wat gebeurt in alledaagse levens van mensen
Stel je wil wat analyseren, dan let je op:
Medium: de materiële middelen waarvan een kunstwerk gebruik maakt om te kunnen
werken
5
