FINANCIËLE DIENSTVERLENING blok 2
1 Inleiding financiële producten
1.1 De financiële markt
Economische kringloop: verschillende geldstromen tussen verschillende spelers op de financiële
markten; geld, goederen en diensten worden uitgewisseld. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen
consumenten, bedrijven, financiële instellingen, de overheid en het buitenland.
- Consumenten leveren arbeid aan bedrijven in ruil voor inkomen in de vorm van salaris.
Dit inkomen leidt weer tot winst voor bedrijven winst door het uitgeven hiervan: consumeren
oftewel consumptie.
- Consumenten betalen belastingen aan de overheid. De belastingheffing vindt op
verschillende manieren plaats (H4). Met de belastinginkomsten kan de overheid
overheidsinvesteringen doen.
- Consumenten brengen hun besparingen (inkomensoverschot) onder op een rekening
bij financiële instellingen (bank) in ruil voor rente.
Renterisico: risico van rente wijziging.
Als de marktrente tijdens de rentevastperiode (; rente voor een vooraf afgesproken
tijd) stijgt, dan had de bank het geld tegen een hogere rentevergoeding aan iemand
anders kunnen uitlenen en verdient hiermee dus minder geld.
Liquiditeitsrisico: het risico dat klanten in één keer veel spaargeld opnemen,
waardoor de bank onvoldoende geld in de kas heeft om het spaargeld contant te
maken en failliet gaat.
Valutarisico: risico door zaken met klanten in een land met een andere munteenheid
waarvan de waarde wijzigt en het de bank dus geld kost.
- Financiële instellingen verstrekken leningen aan consumenten, maar leningen worden
ook verstrekt aan bedrijven, die hiermee investeringen (grote uitgave) kunnen doen.
Consumptieve kredieten: consumptiegoederen.
Hypothecaire kredieten: aankoop van een woning.
- Vanuit het buitenland worden goederen geïmporteerd (import) en naar het buitenland
toe worden goederen geëxporteerd (export).
Inflatie: een product of dienst wordt schaars of het aanbod kan de vraag niet meer aan, waardoor de
prijzen stijgen. (Tegenovergestelde is deflatie; prijzen dalen).
Stagnatie: de economische groei komt tot stilstand; stilstaande markt. Prijzen van producten kunnen
stijgen, terwijl er geen loonstijgingen tegenover staan.
1.2 Levensfasen
,1.3 Samenlevingsvormen
Huwelijk: trouwen kan alleen onder de volgende voorwaarden;
ongehuwd, beide > 18 jaar, niet onder curatele en geen familie van elkaar.
Gevolgen van een huwelijk:
- Achternaam.
- Toestemmingsvereiste: (BW1: 88) een echtgenoot heeft toestemming van de andere
echtgenoot nodig ter bescherming van de financiën van het gezin.
1. Handelingen met betrekking tot de echtelijke woning, zoals verkoop of verhuur.
2. Het doen van ongebruikelijke giften.
3. Borgstelling: als één echtgenoot zich verbindt om een schuld van iemand anders
(hoofdschuldenaar) te voldoen.
4. Koop op afbetaling/Huurkoop.
- Onderhoudsplicht: kosten huishouden.
- Boedelmenging: vermenging van bezittingen en schulden.
Gemeenschap van goederen (huwelijk vóór 1 januari 2018): alle bezittingen en schulden
worden gemeenschappelijk (50/50 recht), zowel voor als tijdens het huwelijk.
Beperkte gemeenschap van goederen (huwelijk vanaf 1 januari 2018): de bezittingen en
schulden die tijdens het huwelijk ontstaan, privébezit blijft privébezit.
- Erfrecht: (H4).
Huwelijkse voorwaarden: afspraken afwijkend van de wettelijke regeling vastgelegd bij de notaris.
Geregistreerd partnerschap: heeft dezelfde gevolgen als een huwelijk, maar de verschillen zijn;
- Bij het geregistreerd partnerschap is het ja-woord niet verplicht.
- Als er geen minderjarige kinderen in het spel zijn, kan een geregistreerd partnerschap
buiten de rechter om eindigen.
- Het geregistreerd partnerschap kent geen scheiding van tafel en bed.
Ongehuwd samenwonen: samenwoners die ervoor kiezen om afspraken over hun samenleving bij de
notaris vast te leggen; een notariële samenlevingsovereenkomst. Hierin staan vaak afspraken over
de kosten van de huishouding en wat er gebeurt als de samenwoning wordt verbroken.
1.4 vermogensbalans
Vermogensbalans: inzicht in de vermogenspositie van een huishouden of een persoon. Ook bij
ondernemingen wordt het opstellen van een balans gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële
positie; jaarcijfers van de onderneming. (Debet: bezittingen en credit: eigen vermogen en schulden).
2 Kredietverlening
2.1 Wat is een consumptief krediet?
Consumptief krediet: een verstrekte lening (kredietsom) tegen de vergoeding van rente
(kredietvergoeding). Contractbedrag = kredietsom + kredietvergoeding.
Dit kan in de vorm van een geldkrediet of een goederenkrediet.
2.2 Verschillende vormen
Aflopend krediet: betaling van iedere maand een vast bedrag (rente en aflossing: annuïteit). De
annuïteit blijft gedurende de looptijd gelijk, maar des te meer er wordt afgelost, des te minder rente
er moeten worden betaald. Meestal in de vorm van een persoonlijke lening (of goederenkrediet).
Doorlopend krediet: betaling van maandelijkse aflossing met een in de overeenkomst vastgelegde
hoogte. Extra aflossen kan op ieder moment zonder extra kosten. Afgeloste bedragen kunnen weer
worden opgenomen, want de rente wordt over het uitgeleende bedrag betaald.
Rekening-courantkrediet: je kunt meer opnemen dan het saldo op de betaalrekening, waardoor je
‘rood’ staat. Hoogte is afhankelijk van de financiële situatie.
, Huurkoop: (goederenkrediet) de consument wordt pas eigenaar van het goed wanneer de laatste
termijn is betaald; koop of afbetaling. Met name bij de aankoop van duurdere goederen.
2.3 Aanvraag van een krediet
Een consument die een krediet afsluit, gaat een overeenkomst aan met de aanbieder van het krediet.
1. Handelingsbekwaam: ≥ 18 jaar en is niet onder curatele gesteld.
2. Het afsluiten van een krediet kan rechtstreeks bij de aanbieder of via een bemiddelaar.
- Directe distributie: de consument sluit het krediet bij de aanbieder zelf af. Bijvoorbeeld
een bank of een bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in kredietverlening.
- Indirecte distributie: de consument sluit het krediet via een bemiddelaar af.
Bijvoorbeeld een adviseur Consumptief Krediet.
3. Aanvraagformulier.
- Verificatie Informatie Systeem (VIS): in dit systeem worden de gegevens van een
legitimatiebewijs ingevoerd om te zien of deze authentiek is en niet als gestolen is
opgeven.
- Externe Verwijzings Applicatie (EVA-register): in dit register zijn personen opgenomen
die zich schuldig hebben gemaakt aan fraude, witwaspraktijken of oplichting.
4. Beoordeling van de kredietwaardigheid.
- Financiële positie: is het inkomen van de consument voldoende om de verplichtingen
van het krediet te kunnen voldoen.
- Betalingsmoraliteit.
Bureau Krediet Registratie (BKR)-toetsing: Stichting BKR die de kredietgegevens in
Nederland bijhoudt. Kredietverstrekkers zijn verplicht om verstrekte kredieten vanaf
€ 250 en met een looptijd van minimaal één maand aan te melden bij het BKR:
positieve geregistratie. Bij een betalingsachterstand is er sprake van negatieve
registratie, een achterstand blijft vijf jaar zichtbaar.
- Zekerheden: een consument kan bepaalde goederen als zekerheid aan het krediet
verbinden. Wanneer hij de rente of het krediet niet kan betalen, kan de aanbieder die
goederen verkopen en de opbrengst gebruiken om de achterstand in te lossen.
5. Gegevens: inkomen, bestendigheid van het inkomen, de vaste lasten en het bestedingsdoel.
2.4 Niet-nakoming van verplichtingen
Als de kredietnemer zich niet aan de afspraken in de kredietovereenkomst houdt over de betaling van
de rentevergoeding en de hoogte van de aflossingen, dan:
1. Aanmaning: betalingsherinnering.
2. Ingebrekestelling: (de tweede aanmaning) wanneer de kredietnemer ondanks de
herinneringen niet aan de verplichtingen voldoet, wordt hij of zij in gebreke gesteld.
3. Verzuim: de kredietnemer betaalt na alsnog niet.
4. Vertragingsrente gaat lopen en het volledige kredietbedrag is in één keer opeisbaar. De
vordering kan dan uit handen worden gegeven aan een deurwaarder of incassobureau.
5. Beslaglegging: er worden goederen in beslag genomen die dezelfde waarde hebben als de
openstaande vordering.
2.5 Informatieverstrekking consumptief krediet
Regels advertenties over consumptieve kredieten:
1. Als een rentepercentage of kosten worden genoemd, dan moet een tabel met
standaardinformatie worden opgenomen. Hierin staat dan bijvoorbeeld
- Jaarlijks Kostenpercentage (JKP): de totale kosten van het krediet uitgedrukt in een
percentage van het kredietbedrag.
- Debetrentevoet: het rentepercentage dat aan de consument wordt berekend.
2. Kredietaanbieders mogen niet adverteren met actietarieven en moet bij een advertentie
verplicht de slogan “Let op! Geld lenen kost geld” vermelden.
1 Inleiding financiële producten
1.1 De financiële markt
Economische kringloop: verschillende geldstromen tussen verschillende spelers op de financiële
markten; geld, goederen en diensten worden uitgewisseld. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen
consumenten, bedrijven, financiële instellingen, de overheid en het buitenland.
- Consumenten leveren arbeid aan bedrijven in ruil voor inkomen in de vorm van salaris.
Dit inkomen leidt weer tot winst voor bedrijven winst door het uitgeven hiervan: consumeren
oftewel consumptie.
- Consumenten betalen belastingen aan de overheid. De belastingheffing vindt op
verschillende manieren plaats (H4). Met de belastinginkomsten kan de overheid
overheidsinvesteringen doen.
- Consumenten brengen hun besparingen (inkomensoverschot) onder op een rekening
bij financiële instellingen (bank) in ruil voor rente.
Renterisico: risico van rente wijziging.
Als de marktrente tijdens de rentevastperiode (; rente voor een vooraf afgesproken
tijd) stijgt, dan had de bank het geld tegen een hogere rentevergoeding aan iemand
anders kunnen uitlenen en verdient hiermee dus minder geld.
Liquiditeitsrisico: het risico dat klanten in één keer veel spaargeld opnemen,
waardoor de bank onvoldoende geld in de kas heeft om het spaargeld contant te
maken en failliet gaat.
Valutarisico: risico door zaken met klanten in een land met een andere munteenheid
waarvan de waarde wijzigt en het de bank dus geld kost.
- Financiële instellingen verstrekken leningen aan consumenten, maar leningen worden
ook verstrekt aan bedrijven, die hiermee investeringen (grote uitgave) kunnen doen.
Consumptieve kredieten: consumptiegoederen.
Hypothecaire kredieten: aankoop van een woning.
- Vanuit het buitenland worden goederen geïmporteerd (import) en naar het buitenland
toe worden goederen geëxporteerd (export).
Inflatie: een product of dienst wordt schaars of het aanbod kan de vraag niet meer aan, waardoor de
prijzen stijgen. (Tegenovergestelde is deflatie; prijzen dalen).
Stagnatie: de economische groei komt tot stilstand; stilstaande markt. Prijzen van producten kunnen
stijgen, terwijl er geen loonstijgingen tegenover staan.
1.2 Levensfasen
,1.3 Samenlevingsvormen
Huwelijk: trouwen kan alleen onder de volgende voorwaarden;
ongehuwd, beide > 18 jaar, niet onder curatele en geen familie van elkaar.
Gevolgen van een huwelijk:
- Achternaam.
- Toestemmingsvereiste: (BW1: 88) een echtgenoot heeft toestemming van de andere
echtgenoot nodig ter bescherming van de financiën van het gezin.
1. Handelingen met betrekking tot de echtelijke woning, zoals verkoop of verhuur.
2. Het doen van ongebruikelijke giften.
3. Borgstelling: als één echtgenoot zich verbindt om een schuld van iemand anders
(hoofdschuldenaar) te voldoen.
4. Koop op afbetaling/Huurkoop.
- Onderhoudsplicht: kosten huishouden.
- Boedelmenging: vermenging van bezittingen en schulden.
Gemeenschap van goederen (huwelijk vóór 1 januari 2018): alle bezittingen en schulden
worden gemeenschappelijk (50/50 recht), zowel voor als tijdens het huwelijk.
Beperkte gemeenschap van goederen (huwelijk vanaf 1 januari 2018): de bezittingen en
schulden die tijdens het huwelijk ontstaan, privébezit blijft privébezit.
- Erfrecht: (H4).
Huwelijkse voorwaarden: afspraken afwijkend van de wettelijke regeling vastgelegd bij de notaris.
Geregistreerd partnerschap: heeft dezelfde gevolgen als een huwelijk, maar de verschillen zijn;
- Bij het geregistreerd partnerschap is het ja-woord niet verplicht.
- Als er geen minderjarige kinderen in het spel zijn, kan een geregistreerd partnerschap
buiten de rechter om eindigen.
- Het geregistreerd partnerschap kent geen scheiding van tafel en bed.
Ongehuwd samenwonen: samenwoners die ervoor kiezen om afspraken over hun samenleving bij de
notaris vast te leggen; een notariële samenlevingsovereenkomst. Hierin staan vaak afspraken over
de kosten van de huishouding en wat er gebeurt als de samenwoning wordt verbroken.
1.4 vermogensbalans
Vermogensbalans: inzicht in de vermogenspositie van een huishouden of een persoon. Ook bij
ondernemingen wordt het opstellen van een balans gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële
positie; jaarcijfers van de onderneming. (Debet: bezittingen en credit: eigen vermogen en schulden).
2 Kredietverlening
2.1 Wat is een consumptief krediet?
Consumptief krediet: een verstrekte lening (kredietsom) tegen de vergoeding van rente
(kredietvergoeding). Contractbedrag = kredietsom + kredietvergoeding.
Dit kan in de vorm van een geldkrediet of een goederenkrediet.
2.2 Verschillende vormen
Aflopend krediet: betaling van iedere maand een vast bedrag (rente en aflossing: annuïteit). De
annuïteit blijft gedurende de looptijd gelijk, maar des te meer er wordt afgelost, des te minder rente
er moeten worden betaald. Meestal in de vorm van een persoonlijke lening (of goederenkrediet).
Doorlopend krediet: betaling van maandelijkse aflossing met een in de overeenkomst vastgelegde
hoogte. Extra aflossen kan op ieder moment zonder extra kosten. Afgeloste bedragen kunnen weer
worden opgenomen, want de rente wordt over het uitgeleende bedrag betaald.
Rekening-courantkrediet: je kunt meer opnemen dan het saldo op de betaalrekening, waardoor je
‘rood’ staat. Hoogte is afhankelijk van de financiële situatie.
, Huurkoop: (goederenkrediet) de consument wordt pas eigenaar van het goed wanneer de laatste
termijn is betaald; koop of afbetaling. Met name bij de aankoop van duurdere goederen.
2.3 Aanvraag van een krediet
Een consument die een krediet afsluit, gaat een overeenkomst aan met de aanbieder van het krediet.
1. Handelingsbekwaam: ≥ 18 jaar en is niet onder curatele gesteld.
2. Het afsluiten van een krediet kan rechtstreeks bij de aanbieder of via een bemiddelaar.
- Directe distributie: de consument sluit het krediet bij de aanbieder zelf af. Bijvoorbeeld
een bank of een bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in kredietverlening.
- Indirecte distributie: de consument sluit het krediet via een bemiddelaar af.
Bijvoorbeeld een adviseur Consumptief Krediet.
3. Aanvraagformulier.
- Verificatie Informatie Systeem (VIS): in dit systeem worden de gegevens van een
legitimatiebewijs ingevoerd om te zien of deze authentiek is en niet als gestolen is
opgeven.
- Externe Verwijzings Applicatie (EVA-register): in dit register zijn personen opgenomen
die zich schuldig hebben gemaakt aan fraude, witwaspraktijken of oplichting.
4. Beoordeling van de kredietwaardigheid.
- Financiële positie: is het inkomen van de consument voldoende om de verplichtingen
van het krediet te kunnen voldoen.
- Betalingsmoraliteit.
Bureau Krediet Registratie (BKR)-toetsing: Stichting BKR die de kredietgegevens in
Nederland bijhoudt. Kredietverstrekkers zijn verplicht om verstrekte kredieten vanaf
€ 250 en met een looptijd van minimaal één maand aan te melden bij het BKR:
positieve geregistratie. Bij een betalingsachterstand is er sprake van negatieve
registratie, een achterstand blijft vijf jaar zichtbaar.
- Zekerheden: een consument kan bepaalde goederen als zekerheid aan het krediet
verbinden. Wanneer hij de rente of het krediet niet kan betalen, kan de aanbieder die
goederen verkopen en de opbrengst gebruiken om de achterstand in te lossen.
5. Gegevens: inkomen, bestendigheid van het inkomen, de vaste lasten en het bestedingsdoel.
2.4 Niet-nakoming van verplichtingen
Als de kredietnemer zich niet aan de afspraken in de kredietovereenkomst houdt over de betaling van
de rentevergoeding en de hoogte van de aflossingen, dan:
1. Aanmaning: betalingsherinnering.
2. Ingebrekestelling: (de tweede aanmaning) wanneer de kredietnemer ondanks de
herinneringen niet aan de verplichtingen voldoet, wordt hij of zij in gebreke gesteld.
3. Verzuim: de kredietnemer betaalt na alsnog niet.
4. Vertragingsrente gaat lopen en het volledige kredietbedrag is in één keer opeisbaar. De
vordering kan dan uit handen worden gegeven aan een deurwaarder of incassobureau.
5. Beslaglegging: er worden goederen in beslag genomen die dezelfde waarde hebben als de
openstaande vordering.
2.5 Informatieverstrekking consumptief krediet
Regels advertenties over consumptieve kredieten:
1. Als een rentepercentage of kosten worden genoemd, dan moet een tabel met
standaardinformatie worden opgenomen. Hierin staat dan bijvoorbeeld
- Jaarlijks Kostenpercentage (JKP): de totale kosten van het krediet uitgedrukt in een
percentage van het kredietbedrag.
- Debetrentevoet: het rentepercentage dat aan de consument wordt berekend.
2. Kredietaanbieders mogen niet adverteren met actietarieven en moet bij een advertentie
verplicht de slogan “Let op! Geld lenen kost geld” vermelden.
