Jeugdcriminaliteit en
Jeugdbescherming samenvatting
literatuur per hoorcollege
2024/2025
Inhoud
Hoorcollege 1......................................................................................................... 2
Hoorcollege 2......................................................................................................... 4
Hoorcollege 3......................................................................................................... 6
Hoorcollege 4......................................................................................................... 8
Hoorcollege 5....................................................................................................... 10
Hoorcollege 6....................................................................................................... 13
Hoorcollege 7....................................................................................................... 15
Hoorcollege 8....................................................................................................... 16
Werkgroep 1......................................................................................................... 21
Werkgroep 2......................................................................................................... 23
Werkgroep 3......................................................................................................... 24
Werkgroep 4......................................................................................................... 26
1
,Hoorcollege 1
Weijers (2020) Hoofdstuk 1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en
politiek
- Vroeger was er een traditionelere strafgerichte aanpak van jongeren,
tegenwoordig is deze meer gericht op het herstel en de bescherming van
jongeren.
Paniek en urgentie
- Doordat media vaak gelijk melding maakt van incidenten onder jongeren
en de politiek hier gelijk mee aan de gang gaat, worden er vaak
beslissingen genomen zonder dat de ernst en de oorzaken van de
incidenten bekend zijn. Hoewel het publiek door de media en de politiek
denkt dat de jeugdcriminaliteit toeneemt, neemt het juist af de laatste
jaren in Vlaanderen en Nederland.
o Nederlandse media vertonen verschillende biases in de
berichtgeving over jeugdcriminaliteit.
Bronnen
- Politiecijfers: politiecijfers zeggen weinig over de vraag of er sprake is van
toename, want de cijfers worden beïnvloed door meldingsbereidheid van
slachtoffers en getuigen en door beleidsprioriteiten.
- Zelfrapportages kunnen een goed beeld geven over de omvang en
ontwikkeling van jeugdcriminaliteit, alleen ze zijn wel het minst
betrouwbaar bij geweldsincidenten.
- Slachtofferenquêtes geven een goed beeld van de ontwikkeling van het
aantal slachtoffers van misdrijven, maar hebben ook beperkingen zoals:
o Geven geen uitsluitsel over de leeftijd van de daders
o Stijgen en daling worden voor een deel veroorzaakt door toe- of
afname van meldingsbereidheid bij het publiek
- Ten slotte is een probleem die bij al de methodes die ontwikkeling van
jeugdcriminaliteit meten, dat achter juridische kwalificaties van delinquent
gedrag die daarbij worden gebruikt, een diversiteit en complexiteit in
gedragingen van jongeren schuilgaan.
Levensloop
- Er wordt tegenwoordig meer naar de mening van jongeren geluisterd en
jongeren worden ook later zelfstandig, onder anderen doordat ze langer naar
school gaan.
Geweld
- Geweld is een van de meest besproken onderwerpen in het publieke debat.
- Vaak als er geweld onder jongeren voorvalt, is dit bij jongeren tussen de 15
en 17 die gebrekkige scholing, een zwakke gezinsachtergrond en
onvoldoende toezicht hebben en over het algemeen veel op straat leven
en een slecht ontwikkeld geweten hebben.
Weijers (2020) Hoofstuk 3: Ontwikkeling in jeugdcriminaliteit in het
begin van de 21ste eeuw
- Leeftijd en criminaliteit hangen samen, er zijn meer strafrechtelijke daders
in verhouding in jongere leeftijdsgroepen, dan in oudere leeftijdsgroepen.
Vanaf 12 neemt het toe en piek is bij 18-20.
2
, - Sinds 2006/7 is er een daling in het aantal jeugdige verdachten, de
delinquenten die ze plegen en het aantal jeugdigen dat wordt gestraft. De
reden hiervoor is nog in discussie maar mogelijke oorzaken zijn:
o Beleidsmakers: Door aanpassing van beleid (bijv. inzetting van
zerotolerance beleid)
o Criminologen: meerdere factoren zoals bijvoorbeeld toename van
aantal politieagenten of toename van gevangenispopulatie,
toename van beveiliging van woningen.
- Traditionele vormen van offline criminaliteit lijken af te nemen, maar het is
niet duidelijk of dit zich verschuift naar online criminaliteit. Dit heeft niet
één oorzaak, maar meerdere factoren die tegelijk een bijdragen kunnen
hebben geleverd.
HANDBOEK FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK Hoofdstuk 2: forensische
orthopedagogiek: een juridisch kader.
Samenvatting: in dit hoofdstuk wordt de jeugdwet behandeld, evenals de
jeugdhulp in een civiel- en strafrechtelijk kader, opname in de residentiële
jeugdzorg en de opkomst van de vertrouwenspersoon. Sinds 2015 ligt de
verantwoordelijkheid met betrekking tot het gehele spectrum, van ambulant tot
residentieel, van de jeugdhulp bij de gemeenten, waarbij de toegankelijkheid van
de hulp aan de kinderen en hun systemen van groot belang is. Jeugdhulp kan
behalve in het vrijwillig kader ook geboden worden in civiel- of strafrechtelijk
kader. In al deze modaliteiten is het van belang dat het sociale systeem van de
jeugdige wordt betrokken en inspraak heeft in de vormgeving van het traject, net
als de jeugdige zelf. Opname van jeugdigen in een residentiële instelling voor
jeugdhulp moet worden gezien als een ultimum remedium: het ontnemen van
hun vrijheid kan slechts op basis van zwaarwegende redenen en dient ten geode
te komen aan hun ontwikkeling.
Kernpunten:
- Sinds 2015 ligt de verantwoordelijkheid voor toegankelijkheid en kwaliteit
van het gehele spectrum aan jeugdhulp bij de gemeenten.
- Inspraak en participatie van kinderen en ouders in de trajecten binnen
jeugdhulp staat nog in de kinderschoenen en verdient meer aandacht.
- Opname van een jeugdige in een residentiële instelling voor jeugdhulp
moet worden gezien als een ultimum remedium: het ontnemen van hun
vrijheid kan slechts op basis van zwaarwegende redenen en dient ten
geode te komen aan hun ontwikkeling.
HANDBOEK FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK Hoofdstuk 29:
Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp
Samenvatting boek: residentiële jeugdhulp is een vorm van jeugdhulp waarbij
jongeren tm 25 jaar dag en nacht (tijdelijk) buiten hun eigen omgeving verblijven.
Er bestaan verschillende vormen van residentiële jeugdhulp, waaronder open en
gesloten varianten, waarbij de indicatiestelling en duur van de behandelingen
sterk uiteenlopen. Het doel van residentiële jeugdhulp is een veilige basis te
creëren voor jongeren en te werken aan hun terugkeer naar huis of
zelfstandigheid, om weer deel te kunnen nemen aan de maatschappij.
residentiële jeugdhulp is niet vrij toegankelijk en dient alleen in het uiterste geval
te worden toegepast. In het internationaal Verdrag inzake de Rechten van het
3
Jeugdbescherming samenvatting
literatuur per hoorcollege
2024/2025
Inhoud
Hoorcollege 1......................................................................................................... 2
Hoorcollege 2......................................................................................................... 4
Hoorcollege 3......................................................................................................... 6
Hoorcollege 4......................................................................................................... 8
Hoorcollege 5....................................................................................................... 10
Hoorcollege 6....................................................................................................... 13
Hoorcollege 7....................................................................................................... 15
Hoorcollege 8....................................................................................................... 16
Werkgroep 1......................................................................................................... 21
Werkgroep 2......................................................................................................... 23
Werkgroep 3......................................................................................................... 24
Werkgroep 4......................................................................................................... 26
1
,Hoorcollege 1
Weijers (2020) Hoofdstuk 1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en
politiek
- Vroeger was er een traditionelere strafgerichte aanpak van jongeren,
tegenwoordig is deze meer gericht op het herstel en de bescherming van
jongeren.
Paniek en urgentie
- Doordat media vaak gelijk melding maakt van incidenten onder jongeren
en de politiek hier gelijk mee aan de gang gaat, worden er vaak
beslissingen genomen zonder dat de ernst en de oorzaken van de
incidenten bekend zijn. Hoewel het publiek door de media en de politiek
denkt dat de jeugdcriminaliteit toeneemt, neemt het juist af de laatste
jaren in Vlaanderen en Nederland.
o Nederlandse media vertonen verschillende biases in de
berichtgeving over jeugdcriminaliteit.
Bronnen
- Politiecijfers: politiecijfers zeggen weinig over de vraag of er sprake is van
toename, want de cijfers worden beïnvloed door meldingsbereidheid van
slachtoffers en getuigen en door beleidsprioriteiten.
- Zelfrapportages kunnen een goed beeld geven over de omvang en
ontwikkeling van jeugdcriminaliteit, alleen ze zijn wel het minst
betrouwbaar bij geweldsincidenten.
- Slachtofferenquêtes geven een goed beeld van de ontwikkeling van het
aantal slachtoffers van misdrijven, maar hebben ook beperkingen zoals:
o Geven geen uitsluitsel over de leeftijd van de daders
o Stijgen en daling worden voor een deel veroorzaakt door toe- of
afname van meldingsbereidheid bij het publiek
- Ten slotte is een probleem die bij al de methodes die ontwikkeling van
jeugdcriminaliteit meten, dat achter juridische kwalificaties van delinquent
gedrag die daarbij worden gebruikt, een diversiteit en complexiteit in
gedragingen van jongeren schuilgaan.
Levensloop
- Er wordt tegenwoordig meer naar de mening van jongeren geluisterd en
jongeren worden ook later zelfstandig, onder anderen doordat ze langer naar
school gaan.
Geweld
- Geweld is een van de meest besproken onderwerpen in het publieke debat.
- Vaak als er geweld onder jongeren voorvalt, is dit bij jongeren tussen de 15
en 17 die gebrekkige scholing, een zwakke gezinsachtergrond en
onvoldoende toezicht hebben en over het algemeen veel op straat leven
en een slecht ontwikkeld geweten hebben.
Weijers (2020) Hoofstuk 3: Ontwikkeling in jeugdcriminaliteit in het
begin van de 21ste eeuw
- Leeftijd en criminaliteit hangen samen, er zijn meer strafrechtelijke daders
in verhouding in jongere leeftijdsgroepen, dan in oudere leeftijdsgroepen.
Vanaf 12 neemt het toe en piek is bij 18-20.
2
, - Sinds 2006/7 is er een daling in het aantal jeugdige verdachten, de
delinquenten die ze plegen en het aantal jeugdigen dat wordt gestraft. De
reden hiervoor is nog in discussie maar mogelijke oorzaken zijn:
o Beleidsmakers: Door aanpassing van beleid (bijv. inzetting van
zerotolerance beleid)
o Criminologen: meerdere factoren zoals bijvoorbeeld toename van
aantal politieagenten of toename van gevangenispopulatie,
toename van beveiliging van woningen.
- Traditionele vormen van offline criminaliteit lijken af te nemen, maar het is
niet duidelijk of dit zich verschuift naar online criminaliteit. Dit heeft niet
één oorzaak, maar meerdere factoren die tegelijk een bijdragen kunnen
hebben geleverd.
HANDBOEK FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK Hoofdstuk 2: forensische
orthopedagogiek: een juridisch kader.
Samenvatting: in dit hoofdstuk wordt de jeugdwet behandeld, evenals de
jeugdhulp in een civiel- en strafrechtelijk kader, opname in de residentiële
jeugdzorg en de opkomst van de vertrouwenspersoon. Sinds 2015 ligt de
verantwoordelijkheid met betrekking tot het gehele spectrum, van ambulant tot
residentieel, van de jeugdhulp bij de gemeenten, waarbij de toegankelijkheid van
de hulp aan de kinderen en hun systemen van groot belang is. Jeugdhulp kan
behalve in het vrijwillig kader ook geboden worden in civiel- of strafrechtelijk
kader. In al deze modaliteiten is het van belang dat het sociale systeem van de
jeugdige wordt betrokken en inspraak heeft in de vormgeving van het traject, net
als de jeugdige zelf. Opname van jeugdigen in een residentiële instelling voor
jeugdhulp moet worden gezien als een ultimum remedium: het ontnemen van
hun vrijheid kan slechts op basis van zwaarwegende redenen en dient ten geode
te komen aan hun ontwikkeling.
Kernpunten:
- Sinds 2015 ligt de verantwoordelijkheid voor toegankelijkheid en kwaliteit
van het gehele spectrum aan jeugdhulp bij de gemeenten.
- Inspraak en participatie van kinderen en ouders in de trajecten binnen
jeugdhulp staat nog in de kinderschoenen en verdient meer aandacht.
- Opname van een jeugdige in een residentiële instelling voor jeugdhulp
moet worden gezien als een ultimum remedium: het ontnemen van hun
vrijheid kan slechts op basis van zwaarwegende redenen en dient ten
geode te komen aan hun ontwikkeling.
HANDBOEK FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK Hoofdstuk 29:
Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp
Samenvatting boek: residentiële jeugdhulp is een vorm van jeugdhulp waarbij
jongeren tm 25 jaar dag en nacht (tijdelijk) buiten hun eigen omgeving verblijven.
Er bestaan verschillende vormen van residentiële jeugdhulp, waaronder open en
gesloten varianten, waarbij de indicatiestelling en duur van de behandelingen
sterk uiteenlopen. Het doel van residentiële jeugdhulp is een veilige basis te
creëren voor jongeren en te werken aan hun terugkeer naar huis of
zelfstandigheid, om weer deel te kunnen nemen aan de maatschappij.
residentiële jeugdhulp is niet vrij toegankelijk en dient alleen in het uiterste geval
te worden toegepast. In het internationaal Verdrag inzake de Rechten van het
3
