Portfolio Pedagogiek 1
Naamgeving portfolio Portfolio De Docent als Pedagoog
Voornaam en achternaam student xxxxx
Studentnummer xxx
Email address xxxxx
Opleiding Leraar maatschappijleer
Startjaar studie (cohort) ☐ 2017-2018
☐ 2018-2019
☐ 2019-2020
☒ 2020-2021
Studiecoach Eva Vrieze
Indien van toepassing: xxxx
werkgever/ school
☐ Aanvraag individuele validering
☒ Examinering
Module Pedagogiek
Leeruitkomst Pedagogisch klimaat in school en klas
School en maatschappij
Vakcode Progress BLMA21DJ0PDGG
Check volledigheid portfolio ☒ Voorblad
☒ Kritische reflectie
☒ Overzicht bewijsmateriaal
☒ Bewijsmateriaal
Getuigschriften en certificaten: gewaarmerkte kopie
Plagiaat ☒ Hierbij verklaar ik dat de bewijsmaterialen in dit
portfolio eigen werk zijn en vrij van plagiaat.
Datum aanvraag
,Portfolio De docent als Pedagoog
Voorwoord
Voor u ligt de portfolio ‘De docent als Pedagoog’ van xxxx. Deze portfolio is gericht op mijn
ontwikkeling als beginnende docent in het tweedegraadsgebied op het xxx College te xxx. Deze
portfolio is geschreven in het kader van mijn hoofdfase aan de opleiding Leraar Maatschappijleer aan
de NHL Stenden Leeuwarden. Van februari 2022 tot augustus 2022 ben ik bezig geweest met mijn
eigen ontwikkeling op het gebied van pedagogiek, de onderzoeken en het schrijven van de portfolio.
Tijdens het schrijven van dit portfolio heb ik mezelf kunnen ontwikkelen. Daardoor heb ik inzicht
kunnen krijgen in mijn kwaliteiten en valkuilen binnen het vakgebied pedagogiek. Zelf sta ik sinds
2019 voor de klas en door dit portfolio heb ik bepaalde talenten kunnen vinden en ingesleten patronen
kunnen herkennen, die ik zelf niet door had. Mijn teamleider xxx en mijn stagebegeleider xxx,
stonden altijd klaar voor mij. Ze hebben mij geobserveerd, geadviseerd en begeleid in dit proces.
Als leraar maatschappijleer, wil ik mijn leerlingen helpen om de wereld om hun heen beter te
begrijpen. Zelf kom ik van het vmbo-kader en het vmbo heeft mijn hart gestolen. Vmbo-leerlingen
worden vaak onderschat, laag opgeleid en moeilijk genoemd. Ik ben van mening dat dit niet klopt.
Het vak maatschappijleer heeft mij geïnspireerd om anderen te inspireren, de wereld veranderen
begint bij jezelf, maar wat als je de wereld om je heen niet begrijpt? Ik vind het belangrijk als
professional om mijn leerlingen daarin te begeleiden. Onze maatschappij is continu in beweging,
groeit en ontwikkelt zich, ook onze leerlingen vinden dit lastig.
Als docent maatschappijleer wil ik de boodschap ‘behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat
ze jullie behandelen’ (Mattheus 7.12, Z.D.) meegeven. Ik geloof dat wij als leraar het verschil kunnen
maken in de samenleving, voor nu en voor later.
“Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.” (Mandela, 1990)
Bij dezen wil ik graag mijn leerlingen, begeleiders, collega’s en bestuursleden bedanken voor de fijne
samenwerking en ondersteuning tijdens dit traject. Ook wil ik xxxx bedanken voor zijn fijne
pedagogiek lessen op de woensdagmiddag/avond, waar ik veel inspiratie op heb gedaan voor mijn
eigen lessen.
Ik wens u veel leesplezier toe.
2
,Portfolio De docent als Pedagoog
Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................. 2
CV ....................................................................................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Leeruitkomst 1: Pedagogische klimaat in de school en klas ................................................................... 4
Pedagogische tact ................................................................................................................................ 4
Klassen management .......................................................................................................................... 4
Groepsdynamica ................................................................................................................................. 5
Orde houden ........................................................................................................................................ 5
Differentiatie ....................................................................................................................................... 5
Motiveren van leerlingen .................................................................................................................... 6
Coaching en communicatie ................................................................................................................. 6
Leeruitkomst 3: School en maatschappij ................................................................................................ 8
Kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming.................................................................................... 8
Mijn school en burgerschap ................................................................................................................ 8
Diversiteit............................................................................................................................................ 8
Morele ontwikkeling ........................................................................................................................... 9
Mijn ontwikkelpunten: .......................................................................................................................... 10
Literatuurlijst......................................................................................................................................... 12
Overzicht bijlage ................................................................................................................................... 15
Bijlage 1: ........................................................................................................................................... 15
Bijlage 2: ........................................................................................................................................... 18
Bijlage 3: ........................................................................................................................................... 22
Bijlage 4: ........................................................................................................................................... 26
Bijlage 5: ........................................................................................................................................... 28
Bijlage 6: ........................................................................................................................................... 31
Bijlage 7: ........................................................................................................................................... 32
Bijlage 8: ........................................................................................................................................... 35
Bijlage 9: ........................................................................................................................................... 36
Bijlage 10: ......................................................................................................................................... 36
Bijlage 11: ......................................................................................................................................... 38
Bijlage 12: ......................................................................................................................................... 40
PTA 2022-2024 Seneca ................................................................................................................ 41
Bijlage 13: ......................................................................................................................................... 43
Bijlage 14: ......................................................................................................................................... 44
3
, Portfolio De docent als Pedagoog
Bijlage 15: ......................................................................................................................................... 45
Bijlage 16: ......................................................................................................................................... 50
Bijlage 17: ......................................................................................................................................... 51
Bijlage 18: ......................................................................................................................................... 54
Bijlage 19: ......................................................................................................................................... 56
Bijlage 20: ......................................................................................................................................... 58
Leeruitkomst 1: Pedagogische klimaat in de school en klas
Pedagogische tact
Om een bekwaam docent te worden, zou je je moeten afvragen: welke docent wil ik zijn voor mijn
leerlingen en welke niet, wat kan ik of wat moet ik misschien veder ontwikkelen, hoe weet ik dat ik
goed met mijn leerlingen omga? Aangezien je leerlingen en hun ontwikkelingspotentieel jouw
werkmateriaal is (De Boer & Verbeeck, 2015). Maar wat is de pedagogische tact eigenlijk? Dat is ‘het
goed doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’ (Steven & Bors, 2013). Dit klink
makkelijk maar hiervoor is er geen stappenplan! Ik ben van mening dat je eigen karakter, je
stemming, je leeftijd, je uitstraling, je (non-)verbaal communicatie, je klassenmanagement en veel
factoren meespelen in de pedagogische tact omdat het bij iedereen anders is. Wat ik vooral wil voor
mijn leerlingen, zijn de 3 basis behoeftes van Deci & Ryan. De “Self Determination Theory” die
bestaat uit: autonomie, relatie en competentie. Dit zijn de drie basisbehoeftes die een leerling nodig
heeft om te groeien in zijn leerproces. Ik vind het belangrijk, want op die manier breng ik evenwicht
aan mijn leerlingen, zo zorg ik ervoor dat ze zich op hun gemak voelen en kunnen groeien in hun
ontwikkeling. Ik wil de docent zijn die leerlingen kunnen vertrouwen, waar ze hun hart kunnen
luchten, waar ze zich veilig voelen en de persoon zijn die in ze geloofd wanneer niemand dat doet. En
om dit voor elkaar te krijgen, is het bouwen van een relatie cruciaal en dat doe ik elke dag door
middel van een ‘open geest, een open hart en een open wil’ (Onstenk, 2018)! Om erachter te komen
hoe mijn tact is, heb ik het beste meetinstrument gebruikt, namelijk mijn eigen leerlingen. De uitslag
van hun bevindingen is te vinden in Bijlage 1:.
Klassen management
Klassen management: de maatregelen die een docent neemt om een goed leerklimaat voor de
leerlingen te creëren (Martin, 2008). Dit klinkt ook weer makkelijk maar dit komt ook niet in een dag
ben ik achter gekomen. Sinds 2019 ben ik aan zoeken naar het juiste management dat bij mij past
maar vooral, wat past bij mijn leerlingen. Kounin (1977) noemt 5 didactische vaardigheden die bij
uitstek zorgen voor gedegen klassen management: continu signaal, alertheid, overlappen de klas erbij
houden, leerling verantwoordelijkheid.
Zelf vind ik dat ik beter aansluit bij Veenman uit het boek van Slooter (2018):
• Preventie van probleemgedrag
• Didactische vaardigheden,
• Regels en afspraken
• De inrichting van het lokaal
Puur omdat het ruimer begrijpen zijn zoals: Didactische waardigheden ook inhoud ‘erbij houden van
de groep’, wat Kounin (1977) dus uitleg. Klassen management is in elke geval niet altijd makkelijk en
is ook te vinden in kleine dingen zoals de indeling van het lokaal. Hoe ik dat doe hangt ook weer af
van welke klas, ik kan mijn klas van PIE/BWI niet vergelijken met mijn E&O klas. Wel, heb ik vaste
regels en daar hou ik mij consequent aan. Ik wil namelijk structuur, veiligheid en een goed leerklimaat
creëren. Dit doe ik door middel van klassentrucjes gebruiken, de opstelling van mijn lokaal,
4
Naamgeving portfolio Portfolio De Docent als Pedagoog
Voornaam en achternaam student xxxxx
Studentnummer xxx
Email address xxxxx
Opleiding Leraar maatschappijleer
Startjaar studie (cohort) ☐ 2017-2018
☐ 2018-2019
☐ 2019-2020
☒ 2020-2021
Studiecoach Eva Vrieze
Indien van toepassing: xxxx
werkgever/ school
☐ Aanvraag individuele validering
☒ Examinering
Module Pedagogiek
Leeruitkomst Pedagogisch klimaat in school en klas
School en maatschappij
Vakcode Progress BLMA21DJ0PDGG
Check volledigheid portfolio ☒ Voorblad
☒ Kritische reflectie
☒ Overzicht bewijsmateriaal
☒ Bewijsmateriaal
Getuigschriften en certificaten: gewaarmerkte kopie
Plagiaat ☒ Hierbij verklaar ik dat de bewijsmaterialen in dit
portfolio eigen werk zijn en vrij van plagiaat.
Datum aanvraag
,Portfolio De docent als Pedagoog
Voorwoord
Voor u ligt de portfolio ‘De docent als Pedagoog’ van xxxx. Deze portfolio is gericht op mijn
ontwikkeling als beginnende docent in het tweedegraadsgebied op het xxx College te xxx. Deze
portfolio is geschreven in het kader van mijn hoofdfase aan de opleiding Leraar Maatschappijleer aan
de NHL Stenden Leeuwarden. Van februari 2022 tot augustus 2022 ben ik bezig geweest met mijn
eigen ontwikkeling op het gebied van pedagogiek, de onderzoeken en het schrijven van de portfolio.
Tijdens het schrijven van dit portfolio heb ik mezelf kunnen ontwikkelen. Daardoor heb ik inzicht
kunnen krijgen in mijn kwaliteiten en valkuilen binnen het vakgebied pedagogiek. Zelf sta ik sinds
2019 voor de klas en door dit portfolio heb ik bepaalde talenten kunnen vinden en ingesleten patronen
kunnen herkennen, die ik zelf niet door had. Mijn teamleider xxx en mijn stagebegeleider xxx,
stonden altijd klaar voor mij. Ze hebben mij geobserveerd, geadviseerd en begeleid in dit proces.
Als leraar maatschappijleer, wil ik mijn leerlingen helpen om de wereld om hun heen beter te
begrijpen. Zelf kom ik van het vmbo-kader en het vmbo heeft mijn hart gestolen. Vmbo-leerlingen
worden vaak onderschat, laag opgeleid en moeilijk genoemd. Ik ben van mening dat dit niet klopt.
Het vak maatschappijleer heeft mij geïnspireerd om anderen te inspireren, de wereld veranderen
begint bij jezelf, maar wat als je de wereld om je heen niet begrijpt? Ik vind het belangrijk als
professional om mijn leerlingen daarin te begeleiden. Onze maatschappij is continu in beweging,
groeit en ontwikkelt zich, ook onze leerlingen vinden dit lastig.
Als docent maatschappijleer wil ik de boodschap ‘behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat
ze jullie behandelen’ (Mattheus 7.12, Z.D.) meegeven. Ik geloof dat wij als leraar het verschil kunnen
maken in de samenleving, voor nu en voor later.
“Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.” (Mandela, 1990)
Bij dezen wil ik graag mijn leerlingen, begeleiders, collega’s en bestuursleden bedanken voor de fijne
samenwerking en ondersteuning tijdens dit traject. Ook wil ik xxxx bedanken voor zijn fijne
pedagogiek lessen op de woensdagmiddag/avond, waar ik veel inspiratie op heb gedaan voor mijn
eigen lessen.
Ik wens u veel leesplezier toe.
2
,Portfolio De docent als Pedagoog
Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................. 2
CV ....................................................................................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Leeruitkomst 1: Pedagogische klimaat in de school en klas ................................................................... 4
Pedagogische tact ................................................................................................................................ 4
Klassen management .......................................................................................................................... 4
Groepsdynamica ................................................................................................................................. 5
Orde houden ........................................................................................................................................ 5
Differentiatie ....................................................................................................................................... 5
Motiveren van leerlingen .................................................................................................................... 6
Coaching en communicatie ................................................................................................................. 6
Leeruitkomst 3: School en maatschappij ................................................................................................ 8
Kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming.................................................................................... 8
Mijn school en burgerschap ................................................................................................................ 8
Diversiteit............................................................................................................................................ 8
Morele ontwikkeling ........................................................................................................................... 9
Mijn ontwikkelpunten: .......................................................................................................................... 10
Literatuurlijst......................................................................................................................................... 12
Overzicht bijlage ................................................................................................................................... 15
Bijlage 1: ........................................................................................................................................... 15
Bijlage 2: ........................................................................................................................................... 18
Bijlage 3: ........................................................................................................................................... 22
Bijlage 4: ........................................................................................................................................... 26
Bijlage 5: ........................................................................................................................................... 28
Bijlage 6: ........................................................................................................................................... 31
Bijlage 7: ........................................................................................................................................... 32
Bijlage 8: ........................................................................................................................................... 35
Bijlage 9: ........................................................................................................................................... 36
Bijlage 10: ......................................................................................................................................... 36
Bijlage 11: ......................................................................................................................................... 38
Bijlage 12: ......................................................................................................................................... 40
PTA 2022-2024 Seneca ................................................................................................................ 41
Bijlage 13: ......................................................................................................................................... 43
Bijlage 14: ......................................................................................................................................... 44
3
, Portfolio De docent als Pedagoog
Bijlage 15: ......................................................................................................................................... 45
Bijlage 16: ......................................................................................................................................... 50
Bijlage 17: ......................................................................................................................................... 51
Bijlage 18: ......................................................................................................................................... 54
Bijlage 19: ......................................................................................................................................... 56
Bijlage 20: ......................................................................................................................................... 58
Leeruitkomst 1: Pedagogische klimaat in de school en klas
Pedagogische tact
Om een bekwaam docent te worden, zou je je moeten afvragen: welke docent wil ik zijn voor mijn
leerlingen en welke niet, wat kan ik of wat moet ik misschien veder ontwikkelen, hoe weet ik dat ik
goed met mijn leerlingen omga? Aangezien je leerlingen en hun ontwikkelingspotentieel jouw
werkmateriaal is (De Boer & Verbeeck, 2015). Maar wat is de pedagogische tact eigenlijk? Dat is ‘het
goed doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’ (Steven & Bors, 2013). Dit klink
makkelijk maar hiervoor is er geen stappenplan! Ik ben van mening dat je eigen karakter, je
stemming, je leeftijd, je uitstraling, je (non-)verbaal communicatie, je klassenmanagement en veel
factoren meespelen in de pedagogische tact omdat het bij iedereen anders is. Wat ik vooral wil voor
mijn leerlingen, zijn de 3 basis behoeftes van Deci & Ryan. De “Self Determination Theory” die
bestaat uit: autonomie, relatie en competentie. Dit zijn de drie basisbehoeftes die een leerling nodig
heeft om te groeien in zijn leerproces. Ik vind het belangrijk, want op die manier breng ik evenwicht
aan mijn leerlingen, zo zorg ik ervoor dat ze zich op hun gemak voelen en kunnen groeien in hun
ontwikkeling. Ik wil de docent zijn die leerlingen kunnen vertrouwen, waar ze hun hart kunnen
luchten, waar ze zich veilig voelen en de persoon zijn die in ze geloofd wanneer niemand dat doet. En
om dit voor elkaar te krijgen, is het bouwen van een relatie cruciaal en dat doe ik elke dag door
middel van een ‘open geest, een open hart en een open wil’ (Onstenk, 2018)! Om erachter te komen
hoe mijn tact is, heb ik het beste meetinstrument gebruikt, namelijk mijn eigen leerlingen. De uitslag
van hun bevindingen is te vinden in Bijlage 1:.
Klassen management
Klassen management: de maatregelen die een docent neemt om een goed leerklimaat voor de
leerlingen te creëren (Martin, 2008). Dit klinkt ook weer makkelijk maar dit komt ook niet in een dag
ben ik achter gekomen. Sinds 2019 ben ik aan zoeken naar het juiste management dat bij mij past
maar vooral, wat past bij mijn leerlingen. Kounin (1977) noemt 5 didactische vaardigheden die bij
uitstek zorgen voor gedegen klassen management: continu signaal, alertheid, overlappen de klas erbij
houden, leerling verantwoordelijkheid.
Zelf vind ik dat ik beter aansluit bij Veenman uit het boek van Slooter (2018):
• Preventie van probleemgedrag
• Didactische vaardigheden,
• Regels en afspraken
• De inrichting van het lokaal
Puur omdat het ruimer begrijpen zijn zoals: Didactische waardigheden ook inhoud ‘erbij houden van
de groep’, wat Kounin (1977) dus uitleg. Klassen management is in elke geval niet altijd makkelijk en
is ook te vinden in kleine dingen zoals de indeling van het lokaal. Hoe ik dat doe hangt ook weer af
van welke klas, ik kan mijn klas van PIE/BWI niet vergelijken met mijn E&O klas. Wel, heb ik vaste
regels en daar hou ik mij consequent aan. Ik wil namelijk structuur, veiligheid en een goed leerklimaat
creëren. Dit doe ik door middel van klassentrucjes gebruiken, de opstelling van mijn lokaal,
4
