Recht en filosofie
College 1: recht – inleiding recht
Leerdoelen
De student weet wat het zelfbeschikkingsrecht is.
o Het zelfbeschikkingsrecht en de wettelijke kaders waarbinnen gerechtvaardigd inbreuk
wordt gedaan op dit recht.
De student kan vrijwilligheid en dwang in het recht van elkaar onderscheiden en weet binnen
welke wettelijke kaders dwang kan worden toegepast.
o Het juridisch spectrum van vrijwillige naar onvrijwillige hulpverlening.
De student kent de wetten over vrijwillige en gedwongen zorg en de rechten van de
patiënt/cliënt daarbinnen.
o Het verschil tussen burgerlijk recht, strafrecht en bestuursrecht.
o Dwang in de psychiatrie.
De student kent de beginselen subsidiariteit, proportionaliteit, rechtvaardigheid en
rechtmatigheid en kan deze toepassen in de praktijk.
o Subsidiariteit en proportionaliteit vanuit juridisch perspectief. Verschil rechtvaardigheid
rechtmatigheid.
Zelfbeschikkingsrecht (autonomie)
Zelfbeschikkingsrecht= het recht om te beslissen over:
Je lichaam
Je privacy
Je vrijheid van bewegen
Worden gewaarborgd in internationale verdragen en de Grondwet.
Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO)
Een geneeskundige behandelingsovereenkomst moet aan de volgende eisen voldoen om geldig te
zijn:
- Wilsovereenstemming
- Handelingsbekwaam
- Niet strijdig met de wet, goede zeden of openbare orde
Rechten van de cliënt/patiënt WGBO
Recht op zelfbeschikking/autonomie (toestemming)
Recht op informatie (informed consent)
Recht op een zorgplan/zeggenschap over eigen leven(swijze)
Recht op inzage in het patiëntendossier, fouten herstellen, eigen verklaring aan toevoegen
Recht op second opinion
Recht op privacy
1
, Dwang in het recht
Iemand wordt tegen Er wordt een inbreuk
Rechtvaardiging voor
zijn wil in genoodzaakt gedaan op het
dwang is vastgelegd in
om iets te doen of te zelfbeschikkingsrecht
de wet
laten van een persoon
Rechtmatig en rechtvaardig
Rechtmatig= in overeenstemming met het recht (wet en regels) > objectief
Rechtvaardig= eerlijk, billijk > subjectief
Belangrijke beginselen bij dwang
Drie belangrijke beginselen die je in acht moet nemen bij het toepassen van dwang:
1. Subsidiariteit: als er een andere oplossing mogelijk is, dan geen dwang toepassen
2. Proportionaliteit: als dwang noodzakelijk is, dan de minst ingrijpende toepassen
3. Doelmatigheid: het gekozen dwangmiddel is naar verwachting effectief
Wetgeving binnen gedwongen GGZ
De Wet Verplichte GGZ (Wvggz)
Regelt verplichte zorg voor mensen met psychiatrische problemen. Dit geldt wanneer hun gedrag
als gevolg van een psychische stoornis leidt tot ernstig nadeel voor zichzelf of voor anderen EN
wanneer verplichte zorg de enige manier is om dit nadeel weg te nemen.
o Zorgmachtiging (voorheen rechterlijke machtiging in de wet BOPZ)
Als er geen sprake is van een crisis met onmiddellijk dreigend gevaar
De officier van justitie regelt het proces
De rechter legt het op
De geneesheer-directeur is verantwoordelijk voor de uitvoering
Duur: max. 0,5 jaar / 1 jaar / 2 jaar
o Crisismaatregel (voorheen inbewaringstelling in de wet BOPZ)
Als een zorgmachtiging niet kan worden afgewacht door een crisissituatie
De officier van justitie regelt het proces
De burgemeester legt het op
De geneesheer-directeur is verantwoordelijk voor de uitvoering
Duur: max. 18 uur
De Wet Zorg en Dwang (Wzd)
Regelt de onvrijwillige opname in een zorg instelling. Gaat ook over de rechten van deze mensen
en geeft hulpverleners regels voor het toepassen van onvrijwillig zorg. Het is altijd een laatste
redmiddel. Onvrijwillige zorg moet zo kort mogelijk en op de minst ingrijpende manier
plaatsvinden.
o Vrijwillige opname: cliënt besluit zelf tot opname in een zorginstelling
o Cliënt kan niet zelf besluiten, maar vertoont ook geen verzet
Besluit wordt gegeven door CIZ (centrum indicatiestelling zorg)
Opname is alleen mogelijk in een geregistreerde accommodatie
Duur: max 5 jaar
o Onvrijwillige opname als cliënt zich verzet tegen opname
Via een rechterlijke machtiging (rm)
Via inbewaringstelling (ibs) door burgemeester in crisissituaties
2
College 1: recht – inleiding recht
Leerdoelen
De student weet wat het zelfbeschikkingsrecht is.
o Het zelfbeschikkingsrecht en de wettelijke kaders waarbinnen gerechtvaardigd inbreuk
wordt gedaan op dit recht.
De student kan vrijwilligheid en dwang in het recht van elkaar onderscheiden en weet binnen
welke wettelijke kaders dwang kan worden toegepast.
o Het juridisch spectrum van vrijwillige naar onvrijwillige hulpverlening.
De student kent de wetten over vrijwillige en gedwongen zorg en de rechten van de
patiënt/cliënt daarbinnen.
o Het verschil tussen burgerlijk recht, strafrecht en bestuursrecht.
o Dwang in de psychiatrie.
De student kent de beginselen subsidiariteit, proportionaliteit, rechtvaardigheid en
rechtmatigheid en kan deze toepassen in de praktijk.
o Subsidiariteit en proportionaliteit vanuit juridisch perspectief. Verschil rechtvaardigheid
rechtmatigheid.
Zelfbeschikkingsrecht (autonomie)
Zelfbeschikkingsrecht= het recht om te beslissen over:
Je lichaam
Je privacy
Je vrijheid van bewegen
Worden gewaarborgd in internationale verdragen en de Grondwet.
Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO)
Een geneeskundige behandelingsovereenkomst moet aan de volgende eisen voldoen om geldig te
zijn:
- Wilsovereenstemming
- Handelingsbekwaam
- Niet strijdig met de wet, goede zeden of openbare orde
Rechten van de cliënt/patiënt WGBO
Recht op zelfbeschikking/autonomie (toestemming)
Recht op informatie (informed consent)
Recht op een zorgplan/zeggenschap over eigen leven(swijze)
Recht op inzage in het patiëntendossier, fouten herstellen, eigen verklaring aan toevoegen
Recht op second opinion
Recht op privacy
1
, Dwang in het recht
Iemand wordt tegen Er wordt een inbreuk
Rechtvaardiging voor
zijn wil in genoodzaakt gedaan op het
dwang is vastgelegd in
om iets te doen of te zelfbeschikkingsrecht
de wet
laten van een persoon
Rechtmatig en rechtvaardig
Rechtmatig= in overeenstemming met het recht (wet en regels) > objectief
Rechtvaardig= eerlijk, billijk > subjectief
Belangrijke beginselen bij dwang
Drie belangrijke beginselen die je in acht moet nemen bij het toepassen van dwang:
1. Subsidiariteit: als er een andere oplossing mogelijk is, dan geen dwang toepassen
2. Proportionaliteit: als dwang noodzakelijk is, dan de minst ingrijpende toepassen
3. Doelmatigheid: het gekozen dwangmiddel is naar verwachting effectief
Wetgeving binnen gedwongen GGZ
De Wet Verplichte GGZ (Wvggz)
Regelt verplichte zorg voor mensen met psychiatrische problemen. Dit geldt wanneer hun gedrag
als gevolg van een psychische stoornis leidt tot ernstig nadeel voor zichzelf of voor anderen EN
wanneer verplichte zorg de enige manier is om dit nadeel weg te nemen.
o Zorgmachtiging (voorheen rechterlijke machtiging in de wet BOPZ)
Als er geen sprake is van een crisis met onmiddellijk dreigend gevaar
De officier van justitie regelt het proces
De rechter legt het op
De geneesheer-directeur is verantwoordelijk voor de uitvoering
Duur: max. 0,5 jaar / 1 jaar / 2 jaar
o Crisismaatregel (voorheen inbewaringstelling in de wet BOPZ)
Als een zorgmachtiging niet kan worden afgewacht door een crisissituatie
De officier van justitie regelt het proces
De burgemeester legt het op
De geneesheer-directeur is verantwoordelijk voor de uitvoering
Duur: max. 18 uur
De Wet Zorg en Dwang (Wzd)
Regelt de onvrijwillige opname in een zorg instelling. Gaat ook over de rechten van deze mensen
en geeft hulpverleners regels voor het toepassen van onvrijwillig zorg. Het is altijd een laatste
redmiddel. Onvrijwillige zorg moet zo kort mogelijk en op de minst ingrijpende manier
plaatsvinden.
o Vrijwillige opname: cliënt besluit zelf tot opname in een zorginstelling
o Cliënt kan niet zelf besluiten, maar vertoont ook geen verzet
Besluit wordt gegeven door CIZ (centrum indicatiestelling zorg)
Opname is alleen mogelijk in een geregistreerde accommodatie
Duur: max 5 jaar
o Onvrijwillige opname als cliënt zich verzet tegen opname
Via een rechterlijke machtiging (rm)
Via inbewaringstelling (ibs) door burgemeester in crisissituaties
2
