Stappenplannen
Causaliteit
Begin causaliteitsvraag altijd met redelijke toerekening. Daarna: is er een c.s.q.n. en is die duidelijk of
onduidelijk?
C.s.q.n. duidelijk, maar complexe causale keten
Gezichtspunten voor redelijke toerekening:
- Voorzienbaarheid (adequatietheorie) (objectieve toets: als we de feiten achteraf weten, is
het gevolg dan voorzienbaar? Maakt niet uit of de dader de feiten ook daadwerkelijk wist)
- Aard vd gedraging (geschikt om gevolg te doen intreden dan wel de kans daarop significant
te verhogen?)
- Opzet of schuldverband, of door het gevolg gekwalificeerd delict (is de d.o. gemaakt voor dit
soort situaties?)
C.s.q.n. onduidelijk, alternatieve causaliteit
Toetsingskader Groninger HIV:
- C.s.q.n.-verband: kan de gedraging een onmisbare schakel hebben gevormd?
- Aannemelijk dat het gevolg met een aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid door de
gedraging van de verdachte is veroorzaakt
o Aard vd gedraging
o Ervaringsregels
o Afweging van scenario’s
- Aard gedraging, opzet/schuldverband en voorzienbaarheid
C.s.q.n. onduidelijk wegens nalaten
HR Shaken Baby: is door het nalaten de kans op het intreden van het gevolg in zodanige mate
verhoogd, dat het aan verdachte kan worden toegerekend? Heeft verdachte een zorgplicht
geschonden?
Gezichtspunten:
- Aard vd gedraging (vaak n.v.t. omdat nalaten juist geen gedraging is)
- Opzet of schuldverband
- Voorzienbaarheid
Opzet
Opzet gaat altijd om willens én wetens handelen. Drie gradaties.
, Voorwaardelijk opzet
Drie voorwaarden:
1. Bepaalde gedraging roept aanmerkelijke kans op bepaald gevolg in het leven -> HR
Aanmerkelijke kans II en HR HIV I
2. Bewustzijn op de aanmerkelijke kans. Verklaringen verdachte? Anders: normativering: is de
gemiddelde derde zich bewust van de aanmerkelijke kans op het gevolg? Als ja ->
veronderstelling dat verdachte het wist. Antwoord is dan: ja, verdachte wist het!
3. Aanvaarding van de aanmerkelijke kans`: HR HIV I. Verklaring verdachte/getuigen? (HR
Enkhuizer doodslag) Anders: feitelijke omstandigheden:
a. Aard vd gedraging
b. Omstandigheden
c. Uiterlijke verschijningsvorm gedraging (zozeer gericht op bepaald gevolg dat,
behoudens contra-indicaties, kan worden aangenomen dat verdachte de kans heeft
aanvaard) (Contra-indicaties: HR Porsche)
Noodzakelijkheidsbewustzijn
Heel zeldzaam.
Vol opzet
Compleet bewust en doelgericht willen.
Culpa
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid. Volgens HR Blackout af te leiden uit het geheel vd
gedragingen: de aard, de ernst, en de overige omstandigheden.
Onvoorzichtig?
Is er een schending van een norm? Geschreven of ongeschreven zorgvuldigheidsnorm; had iemand
een zorgplicht?
Aanmerkelijk?
Wijkt het gedrag van de verdachte substantieel af van de gemiddelde, wel voorzichtige derde?
Gezichtspunten:
- Hoeveelheid normschendingen (HR Blackout)
o Aard, ernst, omstandigheden,
o Welk rechtsgoed tracht de geschonden norm te beschermen?
- Garantenstellung (HR Verpleegster)
o Verhoogde zorgplicht o.b.v. beroep of ervaring?
- Voorzienbaarheid
o Wat had iemand kunnen en moeten voorzien in de omstandigheden?
- Geoorloofd risico?
Causaliteit
Begin causaliteitsvraag altijd met redelijke toerekening. Daarna: is er een c.s.q.n. en is die duidelijk of
onduidelijk?
C.s.q.n. duidelijk, maar complexe causale keten
Gezichtspunten voor redelijke toerekening:
- Voorzienbaarheid (adequatietheorie) (objectieve toets: als we de feiten achteraf weten, is
het gevolg dan voorzienbaar? Maakt niet uit of de dader de feiten ook daadwerkelijk wist)
- Aard vd gedraging (geschikt om gevolg te doen intreden dan wel de kans daarop significant
te verhogen?)
- Opzet of schuldverband, of door het gevolg gekwalificeerd delict (is de d.o. gemaakt voor dit
soort situaties?)
C.s.q.n. onduidelijk, alternatieve causaliteit
Toetsingskader Groninger HIV:
- C.s.q.n.-verband: kan de gedraging een onmisbare schakel hebben gevormd?
- Aannemelijk dat het gevolg met een aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid door de
gedraging van de verdachte is veroorzaakt
o Aard vd gedraging
o Ervaringsregels
o Afweging van scenario’s
- Aard gedraging, opzet/schuldverband en voorzienbaarheid
C.s.q.n. onduidelijk wegens nalaten
HR Shaken Baby: is door het nalaten de kans op het intreden van het gevolg in zodanige mate
verhoogd, dat het aan verdachte kan worden toegerekend? Heeft verdachte een zorgplicht
geschonden?
Gezichtspunten:
- Aard vd gedraging (vaak n.v.t. omdat nalaten juist geen gedraging is)
- Opzet of schuldverband
- Voorzienbaarheid
Opzet
Opzet gaat altijd om willens én wetens handelen. Drie gradaties.
, Voorwaardelijk opzet
Drie voorwaarden:
1. Bepaalde gedraging roept aanmerkelijke kans op bepaald gevolg in het leven -> HR
Aanmerkelijke kans II en HR HIV I
2. Bewustzijn op de aanmerkelijke kans. Verklaringen verdachte? Anders: normativering: is de
gemiddelde derde zich bewust van de aanmerkelijke kans op het gevolg? Als ja ->
veronderstelling dat verdachte het wist. Antwoord is dan: ja, verdachte wist het!
3. Aanvaarding van de aanmerkelijke kans`: HR HIV I. Verklaring verdachte/getuigen? (HR
Enkhuizer doodslag) Anders: feitelijke omstandigheden:
a. Aard vd gedraging
b. Omstandigheden
c. Uiterlijke verschijningsvorm gedraging (zozeer gericht op bepaald gevolg dat,
behoudens contra-indicaties, kan worden aangenomen dat verdachte de kans heeft
aanvaard) (Contra-indicaties: HR Porsche)
Noodzakelijkheidsbewustzijn
Heel zeldzaam.
Vol opzet
Compleet bewust en doelgericht willen.
Culpa
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid. Volgens HR Blackout af te leiden uit het geheel vd
gedragingen: de aard, de ernst, en de overige omstandigheden.
Onvoorzichtig?
Is er een schending van een norm? Geschreven of ongeschreven zorgvuldigheidsnorm; had iemand
een zorgplicht?
Aanmerkelijk?
Wijkt het gedrag van de verdachte substantieel af van de gemiddelde, wel voorzichtige derde?
Gezichtspunten:
- Hoeveelheid normschendingen (HR Blackout)
o Aard, ernst, omstandigheden,
o Welk rechtsgoed tracht de geschonden norm te beschermen?
- Garantenstellung (HR Verpleegster)
o Verhoogde zorgplicht o.b.v. beroep of ervaring?
- Voorzienbaarheid
o Wat had iemand kunnen en moeten voorzien in de omstandigheden?
- Geoorloofd risico?
