Aantekeningen colleges de complexe en diverse pedagogische
praktijk
22-04-2025
Introductiecollege blok 1.4– college 1
dr. Renske van der Gaag
Marjolijn Looijen, MSc
Wie of wat is een pedagoog?
Een pedagoog is een professional op het gebied van opvoeding en
educatie
- Wat je moet doen en kunnen (Professional)
- De contexten waarbinnen je werkzaam bent (Opvoeding en educatie)
Professional = in opgroeien en opvoeden contact met ouders en
kinderen
Complex veld -> vaak
samenwerken met mensen
rondom het kind
Waarom is pedagoog een professional en waarom relevant voor dit vak?
Professional volgens de literatuur
- Georganiseerd als beroepsgroep/professie (Lipsky, 1980)
- Definiëren en controleren van eigen werk (DiMaggio & Powell, 1983);
Freidson. 1984)
- Relatieve autonomie in handelen, met ervaring die je hebt en inzicht met
zelfstandigheid kunt handelen en wat is in deze situatie het beste om te
doen?
- Maar binnen wetgeving en professionele structuur (Lipsky, 1980)
- Onvoorspelbaarheid van situaties die professioneel handelen vereisen
,0 Professionalisering geeft legitimiteit aan beroepsgroep en specifieke
expertise.
-> Vak/opleiding onderdeel van professionele vorming en toegang tot
beroepsgroep.
Professionalisering van beroepsgroep
Beroep (beroepsvorming) <-> Individu (competentie ontwikkeling)
Drie componenten:
1. Positioneel – beroepsniveau
2. Inhoudelijk – individueel niveau
3. Autonomie – snijvlak
De pedagoog als professional - (Beroepsvorming)
- Positie beroep versterken
- Kenmerken van geprofessionaliseerde beroepen o.a.:
0 Deskundigheidsdomein (competentie profiel)
0 Beroepsvereniging (NVO: ik kan het!)
0 Beroepsideologie en vorm van tuchtrecht -> vorm van leren
0 Beroepscode/professionele standaard en tuchtrecht
0 Controle op toegang tot arbeidsmarkt d.m.v. beroepsregistratie
Inhoudelijke component – (Competentieontwikkeling)
- Bevorderen professioneel handelen
- Versterken deskundigheid (leren ontwikkelen)
- Opleiding en na-/bijscholing (registerpunten NVO)
- Leren op de werkvloer: Reflectie, monitoring, intervisie , supervisie
,Autonomie ( <-> )
- Professionele autonomie: omgaan met zelfstandigheid en vrijheid
- Beslissingsbevoegdheid
- Erkennen van persoonlijke grenzen en grenzen van de omgeving:
0 Cliënt perspectief -> handelen hierop afstemmen/ gezamenlijk beslissen
wat doet het met ouders en kinderen als je beslissing neemt
0 Beroepscode, standaarden , richtlijnen, protocollen -> kaders
0 Ketensamenwerking -> afstemmen andere professionals
24-04-2025
Geschiedenis van de jeugdzorg blok 1.4– college 2
dr. Renske van der Gaag
Schatting: welke eeuw eerste basis voor huidige jeugdstelsel?
-> na 16e eeuw
Geschiedenis van de jeugdzorg
- Geschiedenis
- Weeshuizen
- Pleegzorg
- Jeugdzorg en justitie
- Jeugdzorg en onderwijs
- Transitie naar nu (jaren 70 tot nu)
Geschiedenis van jeugdzorg
Eerste weeshuis in Utrecht (1491) worden gezien als de kraamkamers van
de jeugdzorg.
Weeshuizen initiatieven van rijke individuen, vaak kinderen van erkende
burgers
, Vaak overvol.
Jongens en meiden gescheiden, soort vorm van onderwijs door ambacht
Regenten en regentessen initiatief. Was binnen vader en moeder.
In Rotterdam gereformeerd weeshuis, voor de rijkere wezen.
vanaf 19e eeuw meer onderscheid in sociale klasse.
Rond 19e eeuw 1850, groeiende kritiek op weeshuis, gebrek aan
persoonlijke aandacht
afname van wezen, overlijdenskans ouders wordt lager, overgang naar
kinderbescherming. -> wees inrichting in Den Bosch -> gerund werd voor
en door weeskinderen, huizen werden gebouwd door jongens les van
leermeester
Algemene weduwen en wezenwet (1959) -> uitkering voor wezen,
waardoor weeskinderen niet langer afhankelijk van weeshuizen.
praktijk
22-04-2025
Introductiecollege blok 1.4– college 1
dr. Renske van der Gaag
Marjolijn Looijen, MSc
Wie of wat is een pedagoog?
Een pedagoog is een professional op het gebied van opvoeding en
educatie
- Wat je moet doen en kunnen (Professional)
- De contexten waarbinnen je werkzaam bent (Opvoeding en educatie)
Professional = in opgroeien en opvoeden contact met ouders en
kinderen
Complex veld -> vaak
samenwerken met mensen
rondom het kind
Waarom is pedagoog een professional en waarom relevant voor dit vak?
Professional volgens de literatuur
- Georganiseerd als beroepsgroep/professie (Lipsky, 1980)
- Definiëren en controleren van eigen werk (DiMaggio & Powell, 1983);
Freidson. 1984)
- Relatieve autonomie in handelen, met ervaring die je hebt en inzicht met
zelfstandigheid kunt handelen en wat is in deze situatie het beste om te
doen?
- Maar binnen wetgeving en professionele structuur (Lipsky, 1980)
- Onvoorspelbaarheid van situaties die professioneel handelen vereisen
,0 Professionalisering geeft legitimiteit aan beroepsgroep en specifieke
expertise.
-> Vak/opleiding onderdeel van professionele vorming en toegang tot
beroepsgroep.
Professionalisering van beroepsgroep
Beroep (beroepsvorming) <-> Individu (competentie ontwikkeling)
Drie componenten:
1. Positioneel – beroepsniveau
2. Inhoudelijk – individueel niveau
3. Autonomie – snijvlak
De pedagoog als professional - (Beroepsvorming)
- Positie beroep versterken
- Kenmerken van geprofessionaliseerde beroepen o.a.:
0 Deskundigheidsdomein (competentie profiel)
0 Beroepsvereniging (NVO: ik kan het!)
0 Beroepsideologie en vorm van tuchtrecht -> vorm van leren
0 Beroepscode/professionele standaard en tuchtrecht
0 Controle op toegang tot arbeidsmarkt d.m.v. beroepsregistratie
Inhoudelijke component – (Competentieontwikkeling)
- Bevorderen professioneel handelen
- Versterken deskundigheid (leren ontwikkelen)
- Opleiding en na-/bijscholing (registerpunten NVO)
- Leren op de werkvloer: Reflectie, monitoring, intervisie , supervisie
,Autonomie ( <-> )
- Professionele autonomie: omgaan met zelfstandigheid en vrijheid
- Beslissingsbevoegdheid
- Erkennen van persoonlijke grenzen en grenzen van de omgeving:
0 Cliënt perspectief -> handelen hierop afstemmen/ gezamenlijk beslissen
wat doet het met ouders en kinderen als je beslissing neemt
0 Beroepscode, standaarden , richtlijnen, protocollen -> kaders
0 Ketensamenwerking -> afstemmen andere professionals
24-04-2025
Geschiedenis van de jeugdzorg blok 1.4– college 2
dr. Renske van der Gaag
Schatting: welke eeuw eerste basis voor huidige jeugdstelsel?
-> na 16e eeuw
Geschiedenis van de jeugdzorg
- Geschiedenis
- Weeshuizen
- Pleegzorg
- Jeugdzorg en justitie
- Jeugdzorg en onderwijs
- Transitie naar nu (jaren 70 tot nu)
Geschiedenis van jeugdzorg
Eerste weeshuis in Utrecht (1491) worden gezien als de kraamkamers van
de jeugdzorg.
Weeshuizen initiatieven van rijke individuen, vaak kinderen van erkende
burgers
, Vaak overvol.
Jongens en meiden gescheiden, soort vorm van onderwijs door ambacht
Regenten en regentessen initiatief. Was binnen vader en moeder.
In Rotterdam gereformeerd weeshuis, voor de rijkere wezen.
vanaf 19e eeuw meer onderscheid in sociale klasse.
Rond 19e eeuw 1850, groeiende kritiek op weeshuis, gebrek aan
persoonlijke aandacht
afname van wezen, overlijdenskans ouders wordt lager, overgang naar
kinderbescherming. -> wees inrichting in Den Bosch -> gerund werd voor
en door weeskinderen, huizen werden gebouwd door jongens les van
leermeester
Algemene weduwen en wezenwet (1959) -> uitkering voor wezen,
waardoor weeskinderen niet langer afhankelijk van weeshuizen.
