Introductie colleges Rechtspersonen en Personenvennootschappen: cijfer 8.0

INTRODUCTIE COLLEGES
RECHTSPERSONEN EN PERSONENVENNOOTSCHAPPEN




RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

, Introductie colleges
Rechtspersonen:
1. Algemeen
Rechtspersonen zijn zelfstandig drager van rechten en verplichtingen.
Rechtspersonenrecht; Boek 2 BW
- Algemene bepalingen (Titel 1 Boek 2 BW); gelden voor alle rechtspersonen.
Ontbinding, omzetting, behoorlijke taakvervulling bestuurders.
- Bijzondere bepalingen (Titel 7-9 Boek 2 BW); gelden voor alle rechtspersonen.
Titel 7: juridische fusie en splitsing; samengaan of uit elkaar gaan van bedrijven.
Titel 8: geschillenregeling en recht van enquête.
Titel 9: jaarrekeningenrecht.

2. Besluiten
§ Nietige stem (art. 2:13 BW)
§ Nietig besluit (art. 2:14 BW), bekrachtiging = wettelijk uitgangspunt. ‘Tenzij uit de wet
anders voortvloeit  art. 2:15 BW). In de praktijk kijk je eerst of besluit vernietigbaar
is. Nietig = ongeldig besluit. Nietig besluit kan worden hersteld, een voorbeeld van
nietig besluit is dat quorum-vereiste niet in acht is genomen, kan worden hersteld
door bekrachtiging (lid 3). Bekrachtiging heeft terugwerkende kracht en wordt besluit
alsnog geldig.
§ Vernietigbaar besluit (art. 2:15 BW), bevestiging; geldig besluit totdat door rechter is
vernietigd. 3 mogelijkheden in art. 2:15 BW. Kan ook worden hersteld, door
bevestiging. Bevestiging (lid 6). Kan worden bevestigd door hetzelfde orgaan.

Stichting
1. Algemeen
 Bijzondere rechtsvorm; onderscheidt zich van de andere privaatrechtelijke
rechtspersonen, omdat het geen natuurlijke checks and balances heeft en een
doelvermogen heeft.
- Checks and balances wil zeggen dat de organen in de rechtspersoon elkaar in
evenwicht houden, zoals bij de vereniging het bestuur en de algemene
ledenvergadering en bij BV/NV bestuur en algemene vergadering. Bij de stichting
ontbreekt de natuurlijke checks and balances, je kunt de stichting oprichten met
slechts 1 orgaan: het bestuur. Bestuur wordt niet van nature gecontroleerd door een
ander orgaan.
- Doelvermogen; stichting is rechtspersoon die ten doel heeft om statutaire doel te
behalen; vermogen moet worden aangewend ten behoeve van dat doel. Dit is anders
dan bijv. vereniging die er is voor de leden of de NV/BV om winst te maken door
aandelen.
 Eisen (art. 2:286 lid 4 BW);
- Opgericht bij notariële akte
- Naam stichting met het woord stichting als deel van de naam. Statutaire naam moet
altijd het woord stichting bevatten. Je mag het voor buitenlandse stichtingen niet
foundation gebruiken, er moet altijd stichting in de naam staan.
- Statuten moeten doel stichting bevatten; moet voldoende concreet, maar niet te
beperkt zijn.

, - Wijze van benoeming en ontslag bestuurders moet bepaald worden in statuten.
Orgaan dat benoemt, ontslaat. Kan ook een derde zijn. Kan ik in de statuten
opnemen dat als je bestuurder bent van de vereniging dat je automatisch bestuurder
bent van de stichting? Kan niet automatisch, want wet zegt dat wijze van benoeming
en ontslag moet zijn geregeld in de statuten.
- Gemeente in Nederland waar stichting haar zetel heeft; in statuten moet je zetel
hebben in gemeente. Gemeentelijke herindeling heeft geen gevolgen.
- Bestemming overschot na vereffening stichting in geval van ontbinding of wijze
waarop bestemming wordt vastgesteld. Wat gebeurt er met liquidatiesaldo
(vermogen dat stichting heeft op moment van ontbinding) als stichting ophoudt te
bestaan? 2 mogelijkheden; of je zet in statuten liquidatiesaldo valt toe aan andere
stichting. Of je neemt in statuten op bij liquidatie zal bestuur bestemming bepalen.
Wat als niet aan vereisten wordt voldaan; art. 2:285 lid 5 BW; notaris moet hier zorg
voor dragen. Zo niet, persoonlijk aansprakelijk.
 Sectoren
- Van oudsher is stichting goeddoelstichting.
- Maar veel breder terrein; familiebedrijven, woningcoöperaties.
- Stichting is flexibel in inrichting, veel vrijheid om governance in te richten en andere
jaarrekeningverplichting.

2. Definitie
Stichting is als privaatrechtelijk rechtspersoon zelfstandig drager van rechten en
verplichtingen. Art. 2:285 lid 1 BW; definitie. Een stichting heeft geen leden en gaat met een
bepaald vermogen een doel verwezenlijken.
 Ledenverbod
- Geen leden, daarin onderscheid stichting zich van de vereniging, coöperatie en
onderlinge waarborgmaatschappij. Dat zijn rechtspersonen met leden.
- Wanneer is er sprake van lidmaatschap? In ieder geval is het zo dat als je personen
in een orgaan gaat verenigen en die bevoegdheden gaat geven lijkt op
ledenvergadering van vereniging dan kom je al snel in strijd met ledenverbod.
- Donateurs zijn geen leden. Donateurs van een stichting geven geldelijke bijdrage en
krijgen daar iets voor terug. Zij hebben geen inspraak in de governance; kunnen geen
bestuurders ontslaan of benoemen/jaarrekening vaststellen.
- Stel wel leden; stichting moet ontbonden worden ofwel omzetten naar andere
rechtspersoon, bijv. vereniging.
- Lid 2: invulling aan ledenverbod. Niet sprake van lidmaatschap als statuten aan 1 of
meer personen de bevoegdheid geven om in de vervulling van plaatsen van organen
te voorzien.
 Uitkeringsverbod
- Je mag niet uitkeren aan oprichters of aan anderen die deel uitmaken van haar
organen tenzij er sprake is van ideële of sociale strekking; lid 3. Dus niet aan
oprichters en bestuurders.
- Je mag wel winst maken. Je moet het niet ten doel hebben.
 Doelvermogen
- Doel mag niet zijn: het uitkeren aan oprichters of leden van organen.
- Doel moet nauwkeurig zijn omschreven, maar wel ruimte bieden om doel te kunnen
bereiken.

, 3. Wettelijk kader
 Oprichting (art. 2:285-289 BW)
- Art. 2:285 BW; definitie stichting.
- Art. 2:286 BW; eisen waarin stichting moet voldoen.
Stichting moet worden opgericht bij notariële akte in de Nederlandse taal.
- Art. 2:289 BW; stichting moet worden ingeschreven in het handelsregister; verzorgt
de notaris.
 Bestuur (art. 2:291-292 BW)
- Enige verplichte orgaan van de stichting.
- Het bestuur bestuurt.
- Het is mogelijk toezichthoudend orgaan in te stellen, maar is momenteel niet in de
wet geregeld.
 Statutenwijziging (art. 2:293-294 BW)
- Bij BV en vereniging kun je altijd statuten wijzigen, ook al staat er in de statuten dat
deze niet gewijzigd kunnen worden, dan kan dat wel bij unanieme stemmen. Bij de
stichting is dit anders. Uitgangspunt is dat alleen de statuten kunnen worden
gewijzigd als dat expliciet in de statuten is opgenomen. Je kunt ook in de statuten
opnemen; deze statuten kunnen gewijzigd worden, met uitzondering van art. 2; het
doel.
- Dit betekent dat statuten niet gewijzigd kunnen worden. Wat nou als wens bestaat
om statuten te wijzigen; art. 2:294 BW. Je moet naar de rechtbank. Rechter is hier
zeer terughoudend in.

4. Governance
 Bestuur
- Enige verplichte orgaan. Bestuur bestuurt; dagelijkse gang van zaken, lijn stichting,
hoe het doel wordt bereikt.
 Toezichthoudend orgaan
- Bijv. RvC, meestal Raad van Toezicht genoemd. Soms ook wel Raad van Advies.
- Statuten bepalen bevoegdheden. Geen wettelijke basis.
- Raad van Advies geven gevraagd en ongevraagd advies aan het bestuur. Er zitten
vaak bekende mensen in, bijv. een minister.
 Tegenstrijdig belang
- Geen wettelijke regeling.

5. Beperkte bevoegdheden
 Registergoederen en borgstelling (art. 2:291 lid 2 BW)
- Lid 1: in de statuten kunnen beperkingen worden gesteld aan het bestuur.
- Lid 2: bestuur mag alleen maar registergoederen kopen/verkopen en borgstelling
afgeven als dat expliciet in statuten is opgenomen. Als dat dus niet in statuten is
opgenomen, is bestuur niet bevoegd. Statuten kunnen aan die bevoegdheid ook aan
beperkingen en voorwaarden verbinden; bijv. goedkeuring Raad van Toezicht.
 Vertegenwoordiging (art. 2:292 lid 3 BW)
- Beperking werkt door in vertegenwoordigingsbevoegdheid bestuurders.
- ‘Voor zover uit de wet niets anders voortvloeit’  art. 2:291 lid 2 BW.
 Praktijk
- Het is een expliciete keuze om bevoegdheden niet aan bestuur toe te kennen.