Kuipers
Hoofdstuk 2 – Grondbegrip opvoeding
Langeveld spoort pedagogen aan om de opvoeding te bespreken.
Langeveld zegt dat opvoeding een speciaal soort omgang is: ‘Het gebied, waarbinnen we de
opvoeding aantreffen is dat van de omgang tussen volwassenen en kinderen’ . Hij komt opvoeding
dus tegen als mensen met elkaar omgaan. Opvoeding is dus een deelverzameling van een
veelomvattend geheel. Om de deelverzameling ‘opvoeding’ aan te kunnen wijzen binnen het grote
geheel dat ‘omgang’ heet, noemt Langeveld 3 voorwaarden:
1. Er moet omgang zijn tussen volwassenen en kinderen
2. Daarbij moet invloed worden uitgeoefend
3. Die invloed moet uitgaan van de volwassenen op de kinderen
Met deze beperkingen legt hij vast wie aan de opvoeding deelnemen en wat de rollen zijn.
- De opvoeder is volwassen. Zij of hij oefent invloed uit op iemand die nog niet volwassen is.
In de omgang tussen volwassenen vindt dus niet zo min opvoeding plaats als in de omgang tussen
kinderen.
Langeveld noemt de mens een animal educandum. Wij zijn wezens die afhankelijk zijn van de
opvoeding (Latijnse woord ‘animal’ betekent ‘levend wezen’ en ‘educado’ betekent ‘grootbrengen’ of
‘opvoeden’). Op 4 van de volgende gebieden is het duidelijk dat elk kind afhankelijk is (De Swaan,
1996)
1. Elk kind is tot jaren na de geboorte aangewezen op iemand die eten koopt, klaarmaakt en
opdient
2. Een kind is afhankelijk van iemand die zorgt voor kleding, een dak en een bed, zodat hij of zij
beschut is tegen de wind, regen, zon en andere weersinvloeden
3. Een kind dient beschermd te worden tegen ziekteverwekkende microben, agressieve
schoonmaakmiddelen, scherp keukengerei, voorbijrazend verkeer en talloze andere risico’s
4. Een kind heeft jarenlang iemand nodig die erop toeziet dat hij of zij zich wast, kleedt,
verschoont, de billen afveegt, de tanden poetst en de handen wast.
Een aanvulling op deze 4 gebieden waarop een kind afhankelijk is, betreft de behoefte aan erkenning
(Honneth, 1992). Pogingen van baby’s om contact te leggen zijn eerst niet op één persoon gericht,
maar vanaf de zesde maand herkent een baby de verzorger. De reacties van deze verzorger leiden tot
een duurzame band. Door afdoende reacties ontstaat een warme band. Het gevoel van waardering
voedt de interesse van dat kind in vreemde dingen, situaties en personen. Een minder goede band
ontstaat als de verzorger onverschillig, onberekenbaar of overbezorgd reageert. Dat maakt het kind
angstig en wantrouwig. En die effecten zouden op latere leeftijd blijven terugkeren.
Langeveld neemt aan dat een kind machteloos is. Daarom is elk kind op hulp aangewezen. Die steun
heet pas opvoeding als er omgang plaatsvindt met een volwassen opvoeder die de mondigheid van
het kind stimuleert. Omdat kinderen nog niet mondig zijn, kunnen zij elkaar niet opvoeding. Als een
kind eenmaal mondig is, is verdere opvoeding onnodig. De opvoeder heeft zichzelf dan overtollig
gemaakt. Met het afnemen van de kinderlijke kwetsbaarheid neemt langzaam de mondigheid toe.
Opvoeders laten kinderen dus stap voor stap los.
Hoofdstuk 2 – Grondbegrip opvoeding
Langeveld spoort pedagogen aan om de opvoeding te bespreken.
Langeveld zegt dat opvoeding een speciaal soort omgang is: ‘Het gebied, waarbinnen we de
opvoeding aantreffen is dat van de omgang tussen volwassenen en kinderen’ . Hij komt opvoeding
dus tegen als mensen met elkaar omgaan. Opvoeding is dus een deelverzameling van een
veelomvattend geheel. Om de deelverzameling ‘opvoeding’ aan te kunnen wijzen binnen het grote
geheel dat ‘omgang’ heet, noemt Langeveld 3 voorwaarden:
1. Er moet omgang zijn tussen volwassenen en kinderen
2. Daarbij moet invloed worden uitgeoefend
3. Die invloed moet uitgaan van de volwassenen op de kinderen
Met deze beperkingen legt hij vast wie aan de opvoeding deelnemen en wat de rollen zijn.
- De opvoeder is volwassen. Zij of hij oefent invloed uit op iemand die nog niet volwassen is.
In de omgang tussen volwassenen vindt dus niet zo min opvoeding plaats als in de omgang tussen
kinderen.
Langeveld noemt de mens een animal educandum. Wij zijn wezens die afhankelijk zijn van de
opvoeding (Latijnse woord ‘animal’ betekent ‘levend wezen’ en ‘educado’ betekent ‘grootbrengen’ of
‘opvoeden’). Op 4 van de volgende gebieden is het duidelijk dat elk kind afhankelijk is (De Swaan,
1996)
1. Elk kind is tot jaren na de geboorte aangewezen op iemand die eten koopt, klaarmaakt en
opdient
2. Een kind is afhankelijk van iemand die zorgt voor kleding, een dak en een bed, zodat hij of zij
beschut is tegen de wind, regen, zon en andere weersinvloeden
3. Een kind dient beschermd te worden tegen ziekteverwekkende microben, agressieve
schoonmaakmiddelen, scherp keukengerei, voorbijrazend verkeer en talloze andere risico’s
4. Een kind heeft jarenlang iemand nodig die erop toeziet dat hij of zij zich wast, kleedt,
verschoont, de billen afveegt, de tanden poetst en de handen wast.
Een aanvulling op deze 4 gebieden waarop een kind afhankelijk is, betreft de behoefte aan erkenning
(Honneth, 1992). Pogingen van baby’s om contact te leggen zijn eerst niet op één persoon gericht,
maar vanaf de zesde maand herkent een baby de verzorger. De reacties van deze verzorger leiden tot
een duurzame band. Door afdoende reacties ontstaat een warme band. Het gevoel van waardering
voedt de interesse van dat kind in vreemde dingen, situaties en personen. Een minder goede band
ontstaat als de verzorger onverschillig, onberekenbaar of overbezorgd reageert. Dat maakt het kind
angstig en wantrouwig. En die effecten zouden op latere leeftijd blijven terugkeren.
Langeveld neemt aan dat een kind machteloos is. Daarom is elk kind op hulp aangewezen. Die steun
heet pas opvoeding als er omgang plaatsvindt met een volwassen opvoeder die de mondigheid van
het kind stimuleert. Omdat kinderen nog niet mondig zijn, kunnen zij elkaar niet opvoeding. Als een
kind eenmaal mondig is, is verdere opvoeding onnodig. De opvoeder heeft zichzelf dan overtollig
gemaakt. Met het afnemen van de kinderlijke kwetsbaarheid neemt langzaam de mondigheid toe.
Opvoeders laten kinderen dus stap voor stap los.
