CAPITA SELECTA CRIMINOLOGIE (samenvatting onderwerpen en theorieën)
micro(individueel level), meso (directe omgeving) of macro level (hele
maatschappij)
What is crime?
❖ Geen overkoepelende definitie 🡪 probleem 🡪 te minieme uitleg vs.
Te uitgebreid 🡪 definitie is wel nodig, denk aan het maken van
beleidsbeslissingen.
❖ Veranderd in de tijd wat wel/niet als criminaliteit wordt gezien. (vb.
alcohol drinken, pedofilie)
❖ Verschilt per land/cultuur (vb. gedoogd drugsbeleid)
❖ Morele schemerzone (vb. prostitutie)
❖ Opportuniteitsbeginsel: in NL kunnen we zelf bepalen welke SF we
vervolgen en welke niet.
Hagan’s piramide
❖ Vormen van criminaliteit classificeren op basis van ernst
❖ 3 dimensies:
- Overeenstemming (consensus) over de norm
- Maatschappelijke reactie
- Evaluatie van de schade
Crime prism (Lanier & Henry)
❖ Bovenste gedeelte : zichtbare misdaden, het meest zichtbare krijgt
het meeste aandacht (NL: de georganiseerde drugsmisdaad) 🡪
piramide weerspiegelt waar wij belang aan hechten, niet per se wat
voor delicten zich het meeste afspeelt!!
❖ onderste gedeelte: vaak minder zichtbaar 🡪 misdaden die vaak in
privécontext worden gepleegd. (op de werkvloer, thuis 🡪 fraude,
huiselijk geweld, vertrouwelijke relaties, milieuschade …)
❖ Bovenste gedeelte 🡪 door machtelozen
Onderste gedeelte 🡪 door machtigen
❖ Van piramide naar prisma 🡪 dimensies toegevoegd:
- Slachtofferschap
- Aantal van de slachtoffers
, - Áard van de handeling
- Waarschijnlijkheid serieuze straf
Labeling theorie
❖ Individuen worden door de samenleving, autoriteiten of instellingen
als crimineel bestempeld 🡪 criminaliteit (afwijkend gedrag) is het
resultaat van een proces van strafrechtelijke classificatie en
categorisering.
❖ Er wordt gekeken naar sociale reactie ipv. De gedraging zelf! Wij
plakken er het label van afwijkend op, waardoor het als afwijkend
wordt gezien. (Vb. tijdens de coronacrisis het label van antivaksers)
❖ (mogelijk) GEVOLG: naar aanleiding van het etiket crimineel kan
hij/zij zich in overeenstemming met dit stereotype gaan gedragen.
Kan zorgen voor nog radicaler gedrag dan voorheen EN het kan een
afbraak vormen van de criminaliteitsremmende factoren; geloof,
vertrouwen in de samenleving/ normen en waarden. (Vb.
Marokkaanse/Antilliaanse jongeren die het gevoel hebben altijd
maar met argwaan en gebrek aan respect te worden bekeken en
behandeld) (vb. verslaafde mensen of mensen zonder woning die de
stempel van junkie en daklozen krijgen of een drugsgebruiker die de
stempel drugscrimineel krijgt ipv. verslaafde) (vb. racial profiling/
etnisch profileren; bepaalde groepen vaker controleren op basis van
vooroordelen).
❖ Criminaliteit komt voort vanuit een reactie van de samenleving en
dus niet om wat echt een SF is.
❖ Labeling gebeurd op basis van bepaalde stigma’s zoals; armoede,
ras, eerderee criminele achtergrond.
❖ Secundaire deviantie = wat we in onze strafwet zetten, wordt
bepaald door hoe we dingen criminaliseren. Mensen worden
vervolgd en krijgen ook in de rechtszaal weer het label opgeplakt
van crimineel.
❖ Mogelijke oplossing 🡪 re-integratie : daders een kans geven tot
uitleg, verweer en eventueel excuses, herstel en verzoening. 🡪
reeintegrative shaming, doel = schadelijke activiteiten beëindigen.
Geen labeling maar spreekt de overtreder aan op zijn
verantwoordelijkheid in de gemeenschap. Dader gaat zich
aanpassen uit angst voor reputatieschade of verder reputatieverlies
voorkomen. Nadruk ligt hier op het gedrag en niet op de dader! (vb.
mediation, tbs)
, Naming & Shaming
❖ Het rapporteren over gedrag van anderen en het expliciet
vermelden van hun naam, met als doel de afkeuring van dit gedrag
door een breder publiek op te roepen.
❖ Middel om regelnaleving te bevorderen. N&S van de powerfull wordt
vaak wel aangemoedigd en zinvol geacht
❖ Het werkt zowel bottum up (vanuit influencer) als bottum down
(vanuit ondernemer)
❖ In eerste instantie bedoeld als veiligheidsparadigma, sfeer van de
rechtshandhaving
❖ Probleem: Het uitgangspunt dat door middel van doen schamen een
proces in gang wordt gezet van zelfreflectie, openbare boetedoening
en gedragsverandering wordt overschaduwd door de wens om de
waardigheid van personen en instituties aan te tasten.
❖ Social media is vandaag de dag een geschikt middel om info te
delen en snel een groot publiek te bereiken.
❖ Factoren om sneller ‘’geshamed’’ te worden:
- Bekendheid bij NL publiek
- Feelgoed en statusrijke actoren 🡪 voorbeeldfunctie
- Halo-tax = bedrijven met een hoge status krijgen meer aandacht en
waardering voor dezelfde prestaties, status biedt bescherming.
❖ Courtesy stigma = leidt ertoe dat partners zich van de organisatie
afkeren, niet vanwege het gedrag of de vermeende
onbetrouwbaarheid van de onderneming, maar vanwege
statusangst. (vb. Lego-actie, poppetjes die verdrinken in de olie van
shell)
Het meten van criminaliteit
❖ Dark figure of crime = er is veel criminaliteit die niet aan het licht
komt en die dus nooit bij de officiële gegevens kan worden
opgenomen.
❖ Hoeveel criminaliteit is er in onze samenleving 🡪 trechtermodel, je
kijkt stap voor stap:
- Hoeveel gevallen raken ervan bekend bij de politie? (slachtofferloze
delicten)
- Van hoeveel gevallen wordt er daadwerkelijk aangifte gedaan?
micro(individueel level), meso (directe omgeving) of macro level (hele
maatschappij)
What is crime?
❖ Geen overkoepelende definitie 🡪 probleem 🡪 te minieme uitleg vs.
Te uitgebreid 🡪 definitie is wel nodig, denk aan het maken van
beleidsbeslissingen.
❖ Veranderd in de tijd wat wel/niet als criminaliteit wordt gezien. (vb.
alcohol drinken, pedofilie)
❖ Verschilt per land/cultuur (vb. gedoogd drugsbeleid)
❖ Morele schemerzone (vb. prostitutie)
❖ Opportuniteitsbeginsel: in NL kunnen we zelf bepalen welke SF we
vervolgen en welke niet.
Hagan’s piramide
❖ Vormen van criminaliteit classificeren op basis van ernst
❖ 3 dimensies:
- Overeenstemming (consensus) over de norm
- Maatschappelijke reactie
- Evaluatie van de schade
Crime prism (Lanier & Henry)
❖ Bovenste gedeelte : zichtbare misdaden, het meest zichtbare krijgt
het meeste aandacht (NL: de georganiseerde drugsmisdaad) 🡪
piramide weerspiegelt waar wij belang aan hechten, niet per se wat
voor delicten zich het meeste afspeelt!!
❖ onderste gedeelte: vaak minder zichtbaar 🡪 misdaden die vaak in
privécontext worden gepleegd. (op de werkvloer, thuis 🡪 fraude,
huiselijk geweld, vertrouwelijke relaties, milieuschade …)
❖ Bovenste gedeelte 🡪 door machtelozen
Onderste gedeelte 🡪 door machtigen
❖ Van piramide naar prisma 🡪 dimensies toegevoegd:
- Slachtofferschap
- Aantal van de slachtoffers
, - Áard van de handeling
- Waarschijnlijkheid serieuze straf
Labeling theorie
❖ Individuen worden door de samenleving, autoriteiten of instellingen
als crimineel bestempeld 🡪 criminaliteit (afwijkend gedrag) is het
resultaat van een proces van strafrechtelijke classificatie en
categorisering.
❖ Er wordt gekeken naar sociale reactie ipv. De gedraging zelf! Wij
plakken er het label van afwijkend op, waardoor het als afwijkend
wordt gezien. (Vb. tijdens de coronacrisis het label van antivaksers)
❖ (mogelijk) GEVOLG: naar aanleiding van het etiket crimineel kan
hij/zij zich in overeenstemming met dit stereotype gaan gedragen.
Kan zorgen voor nog radicaler gedrag dan voorheen EN het kan een
afbraak vormen van de criminaliteitsremmende factoren; geloof,
vertrouwen in de samenleving/ normen en waarden. (Vb.
Marokkaanse/Antilliaanse jongeren die het gevoel hebben altijd
maar met argwaan en gebrek aan respect te worden bekeken en
behandeld) (vb. verslaafde mensen of mensen zonder woning die de
stempel van junkie en daklozen krijgen of een drugsgebruiker die de
stempel drugscrimineel krijgt ipv. verslaafde) (vb. racial profiling/
etnisch profileren; bepaalde groepen vaker controleren op basis van
vooroordelen).
❖ Criminaliteit komt voort vanuit een reactie van de samenleving en
dus niet om wat echt een SF is.
❖ Labeling gebeurd op basis van bepaalde stigma’s zoals; armoede,
ras, eerderee criminele achtergrond.
❖ Secundaire deviantie = wat we in onze strafwet zetten, wordt
bepaald door hoe we dingen criminaliseren. Mensen worden
vervolgd en krijgen ook in de rechtszaal weer het label opgeplakt
van crimineel.
❖ Mogelijke oplossing 🡪 re-integratie : daders een kans geven tot
uitleg, verweer en eventueel excuses, herstel en verzoening. 🡪
reeintegrative shaming, doel = schadelijke activiteiten beëindigen.
Geen labeling maar spreekt de overtreder aan op zijn
verantwoordelijkheid in de gemeenschap. Dader gaat zich
aanpassen uit angst voor reputatieschade of verder reputatieverlies
voorkomen. Nadruk ligt hier op het gedrag en niet op de dader! (vb.
mediation, tbs)
, Naming & Shaming
❖ Het rapporteren over gedrag van anderen en het expliciet
vermelden van hun naam, met als doel de afkeuring van dit gedrag
door een breder publiek op te roepen.
❖ Middel om regelnaleving te bevorderen. N&S van de powerfull wordt
vaak wel aangemoedigd en zinvol geacht
❖ Het werkt zowel bottum up (vanuit influencer) als bottum down
(vanuit ondernemer)
❖ In eerste instantie bedoeld als veiligheidsparadigma, sfeer van de
rechtshandhaving
❖ Probleem: Het uitgangspunt dat door middel van doen schamen een
proces in gang wordt gezet van zelfreflectie, openbare boetedoening
en gedragsverandering wordt overschaduwd door de wens om de
waardigheid van personen en instituties aan te tasten.
❖ Social media is vandaag de dag een geschikt middel om info te
delen en snel een groot publiek te bereiken.
❖ Factoren om sneller ‘’geshamed’’ te worden:
- Bekendheid bij NL publiek
- Feelgoed en statusrijke actoren 🡪 voorbeeldfunctie
- Halo-tax = bedrijven met een hoge status krijgen meer aandacht en
waardering voor dezelfde prestaties, status biedt bescherming.
❖ Courtesy stigma = leidt ertoe dat partners zich van de organisatie
afkeren, niet vanwege het gedrag of de vermeende
onbetrouwbaarheid van de onderneming, maar vanwege
statusangst. (vb. Lego-actie, poppetjes die verdrinken in de olie van
shell)
Het meten van criminaliteit
❖ Dark figure of crime = er is veel criminaliteit die niet aan het licht
komt en die dus nooit bij de officiële gegevens kan worden
opgenomen.
❖ Hoeveel criminaliteit is er in onze samenleving 🡪 trechtermodel, je
kijkt stap voor stap:
- Hoeveel gevallen raken ervan bekend bij de politie? (slachtofferloze
delicten)
- Van hoeveel gevallen wordt er daadwerkelijk aangifte gedaan?
