4-1-2021 OneNote
Hoofdstuk 5
zondag 3 januari 2021 19:56
§5.1 De renaissance
Kenmerkend aspect:
• Het mens- en wereldbeeld van de renaissance en de hernieuwde
oriëntatie op de klassieke oudheid.
In de 15e eeuw ontstond in de Italiaanse steden een nieuwe bovenlaag van
handelaren en bankiers. Zij wilden genieten van hun rijkdom.
Onder hen ontstond een nieuw mens- en wereldbeeld met minder nadruk op
God en het hiernamaals: Carpe Diem i.p.v. Memento Mori.
• Middeleeuwen: Memento Mori (leven na de dood)
• Renaissance: Carpe Diem (geniet van vandaag)
Mensbeeld: het idee dat mensen hebben van de mens.
Wereldbeeld: het idee dat mensen hebben van de mens en de wereld.
De Italiaanse stedelingen zagen overeenkomsten in levenshouding met de
klassieke oudheid. De middeleeuwen werden gezien als een donkere
tussenperiode.
De rijke Italiaanse stedelingen kregen belangstelling voor het klassieke
erfgoed. In het werk van de klassieke schrijvers herkende ze hun eigen op
het hier en nu gerichte levenshouding.
• Wat is geërfd van andere generaties.
Vanaf 1500 verspreidde de renaissance zich vanuit Italië over Europa. Dit
markeert het begin van de vroegmoderne tijd (1500-1800).
Renaissance: vernieuwing van de Europese cultuur van de 15e eeuw met
een herboren belangstelling voor de Grieks-Romeinse cultuur. (letterlijk
wedergeboorte)
Het humanisme speelde een grote rol in de renaissance.
Humanisten bestudeerden klassieke teksten los van het christendom. De
ideale mens was de uomo universalis, zoals Leonardo da Vinci.
Rond 1500 verspreidde het humanisme zich buiten Italië. Erasmus van
Rotterdam streefde naar een christelijk humanisme.
https://eslooonderwijsgroep-my.sharepoint.com/personal/ll017813_leerlingml_nl/_layouts/15/Doc.aspx?sourcedoc={25747049-35b1-4710-9872-e2e83… 1/5
, 4-1-2021 OneNote
Humanisme: stroming van geleerden omstreeks 1500 die de klassieke
cultuur bestudeerden.
Ook de klassieke kunst ging als voorbeeld gelden:
• Architecten namen de klassieke vormentaal over.
• Beeldende kunstenaars gingen streven naar realisme.
De keuze aan onderwerpen werd breder. Kunstenaars werden zelfbewust.
Tijd van ontdekkers en hervormers:
• 5e tijdvak
Copernicus
• Zonnestelsel
• Aarde was niet het middelpunt, maar de zon
• Revolutionair omdat de kerk altijd het beeld gaf dat de mens het
belangrijkste was/het middelpunt.
§5.2 De Europese expansie
Kenmerkend aspect:
• Het begin van de Europese overzeese expansie.
Oorzaken van de Europese expansie:
• Oosterse producten als zijde en specerijen waren in Europa erg gewild
en duur. Ze werden veelal aangevoerd via Constantinopel, maar hieraan
kwam in 1453 een einde.
○ Arabieren en Turken verboden Europese handelaren te reizen via
het Midden-Oosten. Europeanen gingen op reis om zelf de route
over zee te ontdekken.
Portugese en Spaanse expansie:
• In de 15e eeuw verkenden Portugezen de kust van Afrika.
• In 1488 voeren ze voorbij Kaap de Goede Hoop en in 1498 bereikten ze
India.
• In 1510 drongen ze door in de Indonesische archipel.
In 1492 ontdekte Columbus Amerika!
https://eslooonderwijsgroep-my.sharepoint.com/personal/ll017813_leerlingml_nl/_layouts/15/Doc.aspx?sourcedoc={25747049-35b1-4710-9872-e2e83… 2/5
Hoofdstuk 5
zondag 3 januari 2021 19:56
§5.1 De renaissance
Kenmerkend aspect:
• Het mens- en wereldbeeld van de renaissance en de hernieuwde
oriëntatie op de klassieke oudheid.
In de 15e eeuw ontstond in de Italiaanse steden een nieuwe bovenlaag van
handelaren en bankiers. Zij wilden genieten van hun rijkdom.
Onder hen ontstond een nieuw mens- en wereldbeeld met minder nadruk op
God en het hiernamaals: Carpe Diem i.p.v. Memento Mori.
• Middeleeuwen: Memento Mori (leven na de dood)
• Renaissance: Carpe Diem (geniet van vandaag)
Mensbeeld: het idee dat mensen hebben van de mens.
Wereldbeeld: het idee dat mensen hebben van de mens en de wereld.
De Italiaanse stedelingen zagen overeenkomsten in levenshouding met de
klassieke oudheid. De middeleeuwen werden gezien als een donkere
tussenperiode.
De rijke Italiaanse stedelingen kregen belangstelling voor het klassieke
erfgoed. In het werk van de klassieke schrijvers herkende ze hun eigen op
het hier en nu gerichte levenshouding.
• Wat is geërfd van andere generaties.
Vanaf 1500 verspreidde de renaissance zich vanuit Italië over Europa. Dit
markeert het begin van de vroegmoderne tijd (1500-1800).
Renaissance: vernieuwing van de Europese cultuur van de 15e eeuw met
een herboren belangstelling voor de Grieks-Romeinse cultuur. (letterlijk
wedergeboorte)
Het humanisme speelde een grote rol in de renaissance.
Humanisten bestudeerden klassieke teksten los van het christendom. De
ideale mens was de uomo universalis, zoals Leonardo da Vinci.
Rond 1500 verspreidde het humanisme zich buiten Italië. Erasmus van
Rotterdam streefde naar een christelijk humanisme.
https://eslooonderwijsgroep-my.sharepoint.com/personal/ll017813_leerlingml_nl/_layouts/15/Doc.aspx?sourcedoc={25747049-35b1-4710-9872-e2e83… 1/5
, 4-1-2021 OneNote
Humanisme: stroming van geleerden omstreeks 1500 die de klassieke
cultuur bestudeerden.
Ook de klassieke kunst ging als voorbeeld gelden:
• Architecten namen de klassieke vormentaal over.
• Beeldende kunstenaars gingen streven naar realisme.
De keuze aan onderwerpen werd breder. Kunstenaars werden zelfbewust.
Tijd van ontdekkers en hervormers:
• 5e tijdvak
Copernicus
• Zonnestelsel
• Aarde was niet het middelpunt, maar de zon
• Revolutionair omdat de kerk altijd het beeld gaf dat de mens het
belangrijkste was/het middelpunt.
§5.2 De Europese expansie
Kenmerkend aspect:
• Het begin van de Europese overzeese expansie.
Oorzaken van de Europese expansie:
• Oosterse producten als zijde en specerijen waren in Europa erg gewild
en duur. Ze werden veelal aangevoerd via Constantinopel, maar hieraan
kwam in 1453 een einde.
○ Arabieren en Turken verboden Europese handelaren te reizen via
het Midden-Oosten. Europeanen gingen op reis om zelf de route
over zee te ontdekken.
Portugese en Spaanse expansie:
• In de 15e eeuw verkenden Portugezen de kust van Afrika.
• In 1488 voeren ze voorbij Kaap de Goede Hoop en in 1498 bereikten ze
India.
• In 1510 drongen ze door in de Indonesische archipel.
In 1492 ontdekte Columbus Amerika!
https://eslooonderwijsgroep-my.sharepoint.com/personal/ll017813_leerlingml_nl/_layouts/15/Doc.aspx?sourcedoc={25747049-35b1-4710-9872-e2e83… 2/5
