Hoofdstuk 9 herkennen van verborgen culturele
communicatie
9.1 Inleiding
Met ‘verborgen betekenis’ wordt bedoeld dat een bepaalde vorm van communicatie of
manier van handelen in cultuur A een specifieke betekenis heeft, die in cultuur B niet heeft,
of die in cultuur B zelfs iets compleet anders betekent.
9.2 De culturele ijsberg met verborgen betekenissen
De ijsberg is een model om te verduidelijken dat het gevaarlijkste deel van iets onzichtbaar
is. Dit is de grootste valkuil in interculturele communicatie: de aanname dat als je geen
problemen ziet, er ook geen problemen zijn.
De eerste stap op weg naar culturele sensitiviteit is de bewustwording van de eigen
onbekwaamheid (bewust onbekwaam): dat wat je denkt te zien, te voelen of te weten, hoeft
niet echt te zijn. De ijsberg is te vergelijken met het ui-model: de tastbare zaken zijn
zichtbaar en pas wanneer de ui wordt afgepeld, kunnen de onzichtbare diepere en
verborgen lagen naar boven komen.
De reden waarom verborgen betekenissen tot misverstanden kunnen leiden, is dat mensen
van nature de wereld om zich heen zonder nadenken interpreteren volgens hun eigen
culturele referentiekader.
9.3 Voorbeelden van verborgen betekenissen
De taal niet goed spreken betekent dat er heel veel verborgen betekenissen zijn. Daarnaast
is er context. Woorden kunnen in een andere context een andere betekenis krijgen.
De klemtoon kan een compleet andere betekenis geven aan gesproken communicatie. De
stem zelf kan ook de betekenis van een boodschap veranderen. Kleine intonaties, volume,
tempo, hoog of laag. Lage stemmen worden over het algemeen door de meeste culturen als
betrouwbaarder en autoritairder beschouwd dan hoge stemmen.
In communicatie gebruiken mensen ongemerkt veel non-verbale communicatie.
Handgebaren, gezichtsuitdrukking, houding, kleding, lichaamsafstand, al deze zaken kan
iemand uit een andere cultuur heel anders interpreteren.
Mensen hebben de natuurlijke neiging om patronen te zien en te herkennen. Mensen zien
wat ze willen zien en wat ze verwachten te zien. Bestaande stereotypering zijn daarom een
makkelijke valkuil bij het interpreteren van gedrag.
De ruimte om je lichaam is je eigen persoonlijke ruimte of ‘personal space’ zoals het
wereldwijd bekend staat. Individuen uit een Lineair-Active cultuur kunnen vaak precies
aangeven wanneer iets ‘te dichtbij’ voelt.
Cultuur vertelt je ook hoe je de ruimte waar je in leeft moet inrichten en wat je daarmee
communiceert.
communicatie
9.1 Inleiding
Met ‘verborgen betekenis’ wordt bedoeld dat een bepaalde vorm van communicatie of
manier van handelen in cultuur A een specifieke betekenis heeft, die in cultuur B niet heeft,
of die in cultuur B zelfs iets compleet anders betekent.
9.2 De culturele ijsberg met verborgen betekenissen
De ijsberg is een model om te verduidelijken dat het gevaarlijkste deel van iets onzichtbaar
is. Dit is de grootste valkuil in interculturele communicatie: de aanname dat als je geen
problemen ziet, er ook geen problemen zijn.
De eerste stap op weg naar culturele sensitiviteit is de bewustwording van de eigen
onbekwaamheid (bewust onbekwaam): dat wat je denkt te zien, te voelen of te weten, hoeft
niet echt te zijn. De ijsberg is te vergelijken met het ui-model: de tastbare zaken zijn
zichtbaar en pas wanneer de ui wordt afgepeld, kunnen de onzichtbare diepere en
verborgen lagen naar boven komen.
De reden waarom verborgen betekenissen tot misverstanden kunnen leiden, is dat mensen
van nature de wereld om zich heen zonder nadenken interpreteren volgens hun eigen
culturele referentiekader.
9.3 Voorbeelden van verborgen betekenissen
De taal niet goed spreken betekent dat er heel veel verborgen betekenissen zijn. Daarnaast
is er context. Woorden kunnen in een andere context een andere betekenis krijgen.
De klemtoon kan een compleet andere betekenis geven aan gesproken communicatie. De
stem zelf kan ook de betekenis van een boodschap veranderen. Kleine intonaties, volume,
tempo, hoog of laag. Lage stemmen worden over het algemeen door de meeste culturen als
betrouwbaarder en autoritairder beschouwd dan hoge stemmen.
In communicatie gebruiken mensen ongemerkt veel non-verbale communicatie.
Handgebaren, gezichtsuitdrukking, houding, kleding, lichaamsafstand, al deze zaken kan
iemand uit een andere cultuur heel anders interpreteren.
Mensen hebben de natuurlijke neiging om patronen te zien en te herkennen. Mensen zien
wat ze willen zien en wat ze verwachten te zien. Bestaande stereotypering zijn daarom een
makkelijke valkuil bij het interpreteren van gedrag.
De ruimte om je lichaam is je eigen persoonlijke ruimte of ‘personal space’ zoals het
wereldwijd bekend staat. Individuen uit een Lineair-Active cultuur kunnen vaak precies
aangeven wanneer iets ‘te dichtbij’ voelt.
Cultuur vertelt je ook hoe je de ruimte waar je in leeft moet inrichten en wat je daarmee
communiceert.
