HC 04 Sociologie (week 2)
Technologische determinisme
• Technologie is neutraal, mensen bepalen hoe het wordt gebruikt
• Vijf samenlevingen geen opeenvolgende stadia of vooruitgang – eurocentrisme
De verlichting
1. Economische veranderingen: Groei van het kapitalisme en de industriële revolutie (vanaf
1750)
2. Politieke veranderingen:
- Verenigd koninkrijk: Glorious Revolution (1688) – koning James II omverwerpen
- Amerikaanse Revolutie (1776)
-Franse revolutie
3. Kerkelijke ontwikkelingen
4. Groei van steden (urbanisatie) en het ontstaan van sociale problemen
Franse revolutie
Twee reacties op de Franse revolutie
• Conservatief:
• - De revolutie is anarchie – terug naar de oude gezagsverhoudingen
• -Profeten van de Verlichting
Van individu (Schotste Verlichtingsdenkers) – de groep/ samenleving
Centraal thema
• De rede kon worden gebruikt om alle menselijke problemen op te lossen
Centrale elementen
• Alle levensvormen worden bestudeerd als ‘systemen’ onderling samenhangende delen
(verandering in een deel heeft gevolgen voor het geheel)
• Opkomst van het rationalisme in het sociale denken
Basiswaarden van verlichtingsdenkers
• Vrijheid van willekeurige macht (koloniale mackt VK>VS, koninklijk absolutisme)
• Vrijheid van meningsuiting
• Vrijheid van vereniging (politieke partijen, vakbonden)
• Vrijheid van handel (tegen monopolies van de Britse Oost-indische compagnie)
• Vrijheid om je potentieel te realiseren (universele rechten voor iedereen, geen
privileges)
Kritiek van verlichtingsdenkers op:
• Traditionele religieuze geloofssystemen
• Traditionele autoriteiten ( die het recht om de waarheid te onderzoeken beperken)
• Speculatief denken (niet empirisch of evidence based)
, Thomas Hobbes – mensen zijn egoïstisch en gelooft in een dictatuur (absolute monarchie)
• Moet sommige vrijheden inruilen voor vrede, veiligheid,orde
• Sociaal contract
John Locke (geloofde dat alle mensen gelijk werden geboren)
De overheid moet de natuurlijke rechten van mensen beschermen
- Vorsten die niet door god zijn gekozen
Jean-Jacques Rousseau (geloofde dat mensen in wezen goed zijn)
Geloofde dat de samenleving mensen corrumpeerde
Schreef het Sociaal Contract, contract tussen alle leden van de samenleving
“De mens wordt vrijgeboren, maar
Baron de montesquieu
Bevoegdheden onderverdeeld in taken
- Wetgevend
- Uitvoerende macht
- Gerechtelijk
Het parlement maakt wetten, de koning voert wetten uit, rechtbanken
Sleutel ideeën van de verlichting
• Het vermogen om te redeneren, is wat de mens uniek maakt
• De rede kan worden gebruikt om problemen op te lossen en het leven van mensen te
verbeteren
• De rede kan mensen bevrijden van onwetendheid, bijgeloof en oneerlijk bestuur
• De natuurlijke wereld kan worden beheerst door wetten die door de rede kunnen
worden ontdekt
• Net als de natuurlijke wereld wordt het menselijk gedrag beheerst door natuurwetten
• Regeringen moeten natuurwetten weerspiegelen en onderwijs en debat aanmoedigen
Salons in Parijs: de publieke sfeer
(Plek waar burgers met elkaar in discussie gingen)
Belangrijkste elementen van Counter Enlightenment
• Romantiek
• Anti-utopisme
• Belang van het irrationele
• Afwijzing van abstracties
HC 05 Sociologie (week 2)
Sociolgie volgens Marx
• Analyse van klassen en economisch conflict
• Klassenstrijd tussen kapitalisten en proletariaat
• Klassenbewustzijn
, • - Wereld been op basis van ideeën die het best passen bij materiele doen van klasse
• Contradictie: waarom proletariaat zelfde ideeën als kapitalisten
• Religie is een opium van het volk
• De ideeën van de heersende (elite) zijn in ieder tijdperk de heersende ideeën
• Onderdrukking door dominante klasse
• Proletariaat heeft weinig middelen om zelf ideeën te vormen
• -Steeds meer arbeiders die samen komen in steden en fabrieken -> bewustzijn neemt
toe
Politicologie
• Wie de staat controleert heeft de macht
• De staat zorgt voor het recht op privé bezit
• Strijd over controle van de staat
• De klasse met de meeste middelen wint
• Soms brengen economische veranderingen voordelen voor een bepaalde klassen
• Een crisis zorgt ervoor
Karl Marx
• Revolutioneer en activist
• Ongelijkheidsvraagstuk
• Kapitalisten versus proletariaat
• Historisch materialisme
• Maatschappelijke onderbouw en bovenbouw
• Vervreemding
Marx was ook geïnteresseerd - Wat is het effect van moderne naar traditionele samenleving
Doel verlichting: Iedereen potentie ontplooien
Bevestigen kapitalisme Hypothese
Friedrich Engels
- Overheidsdocumenten, eigen waarneming UK
- Meer bedrijfsongelukken
- Meer kinderarbeid
Karl Marx
- Overheidsstatistieken
Kapitalisme
• Privé – bezit
• Winst
• Marktwerking
• Economisch perspectief
• Economische ongelijkheid
Socialisme Communisme
• Alle leden samenleving gelijk
Technologische determinisme
• Technologie is neutraal, mensen bepalen hoe het wordt gebruikt
• Vijf samenlevingen geen opeenvolgende stadia of vooruitgang – eurocentrisme
De verlichting
1. Economische veranderingen: Groei van het kapitalisme en de industriële revolutie (vanaf
1750)
2. Politieke veranderingen:
- Verenigd koninkrijk: Glorious Revolution (1688) – koning James II omverwerpen
- Amerikaanse Revolutie (1776)
-Franse revolutie
3. Kerkelijke ontwikkelingen
4. Groei van steden (urbanisatie) en het ontstaan van sociale problemen
Franse revolutie
Twee reacties op de Franse revolutie
• Conservatief:
• - De revolutie is anarchie – terug naar de oude gezagsverhoudingen
• -Profeten van de Verlichting
Van individu (Schotste Verlichtingsdenkers) – de groep/ samenleving
Centraal thema
• De rede kon worden gebruikt om alle menselijke problemen op te lossen
Centrale elementen
• Alle levensvormen worden bestudeerd als ‘systemen’ onderling samenhangende delen
(verandering in een deel heeft gevolgen voor het geheel)
• Opkomst van het rationalisme in het sociale denken
Basiswaarden van verlichtingsdenkers
• Vrijheid van willekeurige macht (koloniale mackt VK>VS, koninklijk absolutisme)
• Vrijheid van meningsuiting
• Vrijheid van vereniging (politieke partijen, vakbonden)
• Vrijheid van handel (tegen monopolies van de Britse Oost-indische compagnie)
• Vrijheid om je potentieel te realiseren (universele rechten voor iedereen, geen
privileges)
Kritiek van verlichtingsdenkers op:
• Traditionele religieuze geloofssystemen
• Traditionele autoriteiten ( die het recht om de waarheid te onderzoeken beperken)
• Speculatief denken (niet empirisch of evidence based)
, Thomas Hobbes – mensen zijn egoïstisch en gelooft in een dictatuur (absolute monarchie)
• Moet sommige vrijheden inruilen voor vrede, veiligheid,orde
• Sociaal contract
John Locke (geloofde dat alle mensen gelijk werden geboren)
De overheid moet de natuurlijke rechten van mensen beschermen
- Vorsten die niet door god zijn gekozen
Jean-Jacques Rousseau (geloofde dat mensen in wezen goed zijn)
Geloofde dat de samenleving mensen corrumpeerde
Schreef het Sociaal Contract, contract tussen alle leden van de samenleving
“De mens wordt vrijgeboren, maar
Baron de montesquieu
Bevoegdheden onderverdeeld in taken
- Wetgevend
- Uitvoerende macht
- Gerechtelijk
Het parlement maakt wetten, de koning voert wetten uit, rechtbanken
Sleutel ideeën van de verlichting
• Het vermogen om te redeneren, is wat de mens uniek maakt
• De rede kan worden gebruikt om problemen op te lossen en het leven van mensen te
verbeteren
• De rede kan mensen bevrijden van onwetendheid, bijgeloof en oneerlijk bestuur
• De natuurlijke wereld kan worden beheerst door wetten die door de rede kunnen
worden ontdekt
• Net als de natuurlijke wereld wordt het menselijk gedrag beheerst door natuurwetten
• Regeringen moeten natuurwetten weerspiegelen en onderwijs en debat aanmoedigen
Salons in Parijs: de publieke sfeer
(Plek waar burgers met elkaar in discussie gingen)
Belangrijkste elementen van Counter Enlightenment
• Romantiek
• Anti-utopisme
• Belang van het irrationele
• Afwijzing van abstracties
HC 05 Sociologie (week 2)
Sociolgie volgens Marx
• Analyse van klassen en economisch conflict
• Klassenstrijd tussen kapitalisten en proletariaat
• Klassenbewustzijn
, • - Wereld been op basis van ideeën die het best passen bij materiele doen van klasse
• Contradictie: waarom proletariaat zelfde ideeën als kapitalisten
• Religie is een opium van het volk
• De ideeën van de heersende (elite) zijn in ieder tijdperk de heersende ideeën
• Onderdrukking door dominante klasse
• Proletariaat heeft weinig middelen om zelf ideeën te vormen
• -Steeds meer arbeiders die samen komen in steden en fabrieken -> bewustzijn neemt
toe
Politicologie
• Wie de staat controleert heeft de macht
• De staat zorgt voor het recht op privé bezit
• Strijd over controle van de staat
• De klasse met de meeste middelen wint
• Soms brengen economische veranderingen voordelen voor een bepaalde klassen
• Een crisis zorgt ervoor
Karl Marx
• Revolutioneer en activist
• Ongelijkheidsvraagstuk
• Kapitalisten versus proletariaat
• Historisch materialisme
• Maatschappelijke onderbouw en bovenbouw
• Vervreemding
Marx was ook geïnteresseerd - Wat is het effect van moderne naar traditionele samenleving
Doel verlichting: Iedereen potentie ontplooien
Bevestigen kapitalisme Hypothese
Friedrich Engels
- Overheidsdocumenten, eigen waarneming UK
- Meer bedrijfsongelukken
- Meer kinderarbeid
Karl Marx
- Overheidsstatistieken
Kapitalisme
• Privé – bezit
• Winst
• Marktwerking
• Economisch perspectief
• Economische ongelijkheid
Socialisme Communisme
• Alle leden samenleving gelijk
