Zelfstudie | Kennis | Verandermanagement: het proces van
zorginnovatie
Introductie verandermanagement
Verandermanagement is een functioneel managementgebied, dat zijn wetenschappelijke
oorsprong vindt in verschillende disciplines, waaronder de (organisatie)psychologie en
sociologie en implementatie wetenschap. Het houdt zich bezig met het aansturen van
verandering in organisaties en hoe je verandering voor elkaar kan krijgen. Het valt
onder het functionele managementgebied: management en organisatiewetenschappen.
Veranderen gaat immers meestal niet vanzelf. En dat geldt zeker voor veranderingen die
nodig zijn om (technologische) zorginnovaties duurzaam te implementeren in
zorgorganisaties. Sommige medewerkers zien het helemaal niet zitten om een nieuwe
manier van werken in te voeren, anderen kunnen juist niet wachten. Hoe kunnen we dat
verklaren? En welke strategie zou je moeten voeren?
We gaan in op:
Wat is technologie en innovatie en hoe verloopt het innovatieproces in de zorg?
De rol van businessmodellen bij zorginnovatie (geld bedrijfseconomie)
Disseminatie, implementatie en inbedding van (technologische) innovatie
Acceptatie en adoptie van technologie en de invloed ervan op het zorgproces
Rol van verandermanager (welke strategieën kan je hanteren om organisatie mee te krijgen)
Technologische innovaties in de zorg
In Nederland zien we grofweg een indeling in verschillende medische hulpmiddelen en ook
binnen de informatietechnologie.
Medische technologie
Dit mag niet zomaar op de markt gebracht worden, maar moet voldoen aan de voorwaarden.
Er is rondom medische technologie veel juridisch taalgebruik en veel juridische regels over
de verantwoording van het inkoopproces, kalibreren van bepaalde apparaten. Maar ook bij
vervanging van de technologie: hoe wordt dit op een goede manier gedaan?
- Zorgtechnologie
- Medisch hulpmiddel
‘’ Elk instrument, toestel of
apparaat, elke software of stof
of elk ander artikel dat of die
alleen of in combinatie wordt
gebruikt, met inbegrip van elk
hulpstuk en de software die
voor de goede werking ervan
benodigd is, dat of die door de
fabrikant speciaal is bestemd
om te worden gebruikt voor
diagnostische of
therapeutische doeleinden, en
door de fabrikant is bestemd
om bij de mens te worden
aangewend voor: diagnose,
preventie, bewaking,
behandeling of verlichting van
ziekten.’’
, Medische hulpmiddelen
- Medische apparatuur: CT-scan
- Medische informatietechnologie
- Te steriliseren medische hulpmiddelen
- Medische verbruiksgoederen
- Implantaten
- In-vitro diagnostica
Medische informatietechnologie
- Netwerkinfrastructuur voor patiëntenzorg
- Hardware voor patiëntenzorg
- Software voor patiëntenzorg
EHealth
‘’eHealth is de toepassing van zowel digitale informatie, als communicatie om de gezondheid
en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren.’’ eHealth monitor, 2021.
Hieronder de belangrijkste zorg technologische trends, waar we in de zorg mee te
maken hebben of gaan krijgen:
Bron: Vilans
Trend 1: Alles online in verbinding
Tegenwoordig zijn er nieuwe technologische innovaties, waarbij data overal uitgelezen kan
worden. Dit heet de internet of things, waarbij mogelijkheden talrijk zijn. Nieuwe technologie
staat met elkaar in verbinding. Er ontstaat een open systeem van apps en data, zo ook in de
zorg.
Trend 2: Verschuiving naar de consument
De zorgtechnologie verschuift naar de consumentenelektronica.
Trend 3: Big data
Met Big data krijgt men oplossingen voor problemen aangereikt, terwijl men niet wist dat ze
die problemen hadden. Slimme software kan patronen en correlaties herkennen, waardoor er
kostenbesparende inzichten gevonden worden. Door bedrijven en consumenten wordt er
veel data opgeslagen. Neemt ook dilemma’smee; hoe gegevens inzetten en hoe zorg
voorspellen en ziekte te voorkoemn
Trend 4: Kunstmatige intelligentie
Een ontwikkeling die samenhangt met artificial intelligence. Er wordt gesproken van
intelligentie, omdat het systemen redeneert aan de hand van kennis van menselijke experts.
Speciale algoritmes worden gebruikt om de informatie te analyseren en te verzamelen en
daarvan te leren, waardoor het vrijwel onmiddellijk mogelijk is om real-time analyse te doen
, op informatie. Ook bevindt er een lerend vermogen in de applicatie; systeem word slimmer
door meer verzamelde data.
Trend 5: Risico en veiligheidsoplossingen
Veiligheid en privacy worden steeds belangrijker. Persoonlijke gegevens maken privacy een
zeer belangrijk thema, zeker in de zorg. Wie kan bij de data en wanneer.
Trend 6: Robots in de zorg
Robots bieden veel mogelijkheden, waarbij het zorgprofessionals bijvoorbeeld kan
ondersteunen in hun werk. AI zorgt voor goede effecten. Maar hoe zit het met het
persoonlijke contact en de veiligheid?
Trend 7: Cyborgs
Naast robots, komen er ook cyborgs. Het is een gedeeltelijk mens/machine. Het kan ons
lichaam fysiek sterker maken. Een pacemaker of prothese maken ons fysiek sterker, waarbij
we aan het lichaam en zintuigen kunnen sleutelen. Steeds meer mogelijkheden
Trend 8: Drones
Drones kunnen een uitkomst bieden bij een afgelegen gebied of wanneer er iets moet
afgeleverd worden, zoals medicijnen.
Trend 9: Reality Technology
Hebben het vermogen om een gebruiker onder te dompelen in een volledig/deels
gesimuleerde omgeving. Bijvoorbeeld VR bril. Mixed reality: digitale en werkelijke aspecten
in omgeving. Exposure therapy en hologrammen
Trend 10: Blockchain
Dit is een ontwikkeling, waarbij het draait om het online vastleggen en overdragen van
waarde. Het bestaat uit een netwerk van computers met elk een kopie van een database die
gezamenlijk wordt beheerd. Dit zorgt voor een blokketen, die niet gekraakt kan worden.
Blockchain kan de leidende worden in patiëntendossiers.
Trend 11: 3D printing
3D printing kan zorgen dat er stappen wegvallen tussen productie en distributie,
waarbij producten gelijk naar eindgebruiker zullen gaan. Meer personalisatie voor
klanten. Het biedt kosteneffectiviteit, waarbij producten beter worden aangepast aan
klanten. Er zijn geen gestandaardiseerde modellen meer, maar er is meer maatwerk
aangepast aan de klant.
Trend 12: Biotech
Biotechnologisch onderzoek gaat helpen voor de ontwikkeling van medicijnen. Het leidt
wellicht tot het voorkomen van ziektes. Maakt gebruik van dieren, planten etc.
, Tutorgroep 2
Literatuur
Artikel Varkey et al.
a. Kijk naar het blad en de titel. Wat voor soort artikel denk je dat dit is en wie is de
doelgroep? Een informatief artikel/ wetenschappelijk artikel of vakblad om innovaties te
promoten in de gezondheidszorg tegenover modellen van innovaties uit andere sectoren. De
doelgroep is artsen en bestuurders in de gezondheidssector.
b. Geef de definitie van innovatie en voeg een correcte APA-referentie toe. Fagerberg et
al. definiëren een innovatie als “het eerste optreden van een idee voor een nieuw product of
proces,” en ze definiëren innovatie als "de eerste poging om het in de praktijk uit te voeren”
of ‘’… the successful implementation of a novel idea in a way that creates compelling value
for some or all of the stakeholders’’. (Varkey et al.,2008, p.383)
c. Wat hebben kwaliteitsverbetering (QI) en innovatie met elkaar te
maken? Kwaliteitsverbetering technieken zorgen ervoor dat er een innovatie kan
plaatsvinden. Kwaliteitsverbeteringen leiden ook tot nieuwe innovaties en verbeteringen. Het
doel is allebei verbetering, innovatie leidt tot kwaliteitsverbetering.
d. Varkey et al. beschrijven een proces van innovatie dat begint bij een goed idee. Is
dit herkenbaar voor jou? En ken je ook voorbeelden vaan innovaties die op een andere
manier zijn ontstaan? Een innovatie zal vast starten bij een goed idee, maar soms bestaat
een innovatie ook voort uit een moment van crisis of noodzaak. Er zijn dus verschillende
aanleidingen.
e. Wat vind je van dit artikel als je het niet inhoudelijk maar schrijf technisch
beoordeelt?
Makkelijk te lezen, maar een langdradig artikel met veel informatie. Het mag beknopter.
Hoofd- en bijzaak vallen niet goed te onderscheiden door gedetailleerde weergave.
Artikel Van Gemert- Pijnen et al.
Dit artikel bevat een heel lange aanloop (een literatuurstudie) naar wat uiteindelijk de voor
jullie belangrijke stof is: het CEHRES-model en de uitleg van de verschillende onderdelen
van dit model.
a. Vat voor jezelf in eigen woorden (=parafraseert, dus geen letterlijke vertaling) samen
wat elke stap in dit model inhoudt.
- Stap 1. Contextueel onderzoek; verzamelen van informatie in het veld, gebruikers)
- Stap 2. Waardes vaststellen van stakeholders, waard specificatie en deze vervolgens
kwantificeren.
- Stap 3. Prototypes maken/ ontwikkelen dat waardes en doelen behaalt van de betrokken
cirkel
- Stap 4. Operationaliseren (de daadwerkelijke toepassing van de technologie in de praktijk)
- Stap 5. Summatieve evaluatie (acceptatie van de implementatie)
b. Welke argumenten geven de auteurs voor een "holistische benadering"?
Er is een bredere kijk nodig op de impact om de gezondheidszorg te beoordelen.
c. Je weet nu inmiddels ook wat de stappen zijn in een design thinking proces. Hoe
verhoudt Design Thinking zich tot een model/aanpak als CEHRES? Of anders, op
welke manier en op welke plaats kan Design Thinking worden toegepast binnen het
CEHRES-model?
De exploratiefase komt overeen met stap 1 en 2 van het CEHRES-model. Hierbij wordt het
probleem gespecificeerd en is er aandacht voor de leefwereld van alle stakeholders.
De creatiefase komt overeen met stap 3 van het CEHRES-model. Hierin wordt een prototype
ontworpen.
De testfase komt overeen met stap 4 van CEHRES-model. Hierin wordt het prototype getest
en beoordeeld.
zorginnovatie
Introductie verandermanagement
Verandermanagement is een functioneel managementgebied, dat zijn wetenschappelijke
oorsprong vindt in verschillende disciplines, waaronder de (organisatie)psychologie en
sociologie en implementatie wetenschap. Het houdt zich bezig met het aansturen van
verandering in organisaties en hoe je verandering voor elkaar kan krijgen. Het valt
onder het functionele managementgebied: management en organisatiewetenschappen.
Veranderen gaat immers meestal niet vanzelf. En dat geldt zeker voor veranderingen die
nodig zijn om (technologische) zorginnovaties duurzaam te implementeren in
zorgorganisaties. Sommige medewerkers zien het helemaal niet zitten om een nieuwe
manier van werken in te voeren, anderen kunnen juist niet wachten. Hoe kunnen we dat
verklaren? En welke strategie zou je moeten voeren?
We gaan in op:
Wat is technologie en innovatie en hoe verloopt het innovatieproces in de zorg?
De rol van businessmodellen bij zorginnovatie (geld bedrijfseconomie)
Disseminatie, implementatie en inbedding van (technologische) innovatie
Acceptatie en adoptie van technologie en de invloed ervan op het zorgproces
Rol van verandermanager (welke strategieën kan je hanteren om organisatie mee te krijgen)
Technologische innovaties in de zorg
In Nederland zien we grofweg een indeling in verschillende medische hulpmiddelen en ook
binnen de informatietechnologie.
Medische technologie
Dit mag niet zomaar op de markt gebracht worden, maar moet voldoen aan de voorwaarden.
Er is rondom medische technologie veel juridisch taalgebruik en veel juridische regels over
de verantwoording van het inkoopproces, kalibreren van bepaalde apparaten. Maar ook bij
vervanging van de technologie: hoe wordt dit op een goede manier gedaan?
- Zorgtechnologie
- Medisch hulpmiddel
‘’ Elk instrument, toestel of
apparaat, elke software of stof
of elk ander artikel dat of die
alleen of in combinatie wordt
gebruikt, met inbegrip van elk
hulpstuk en de software die
voor de goede werking ervan
benodigd is, dat of die door de
fabrikant speciaal is bestemd
om te worden gebruikt voor
diagnostische of
therapeutische doeleinden, en
door de fabrikant is bestemd
om bij de mens te worden
aangewend voor: diagnose,
preventie, bewaking,
behandeling of verlichting van
ziekten.’’
, Medische hulpmiddelen
- Medische apparatuur: CT-scan
- Medische informatietechnologie
- Te steriliseren medische hulpmiddelen
- Medische verbruiksgoederen
- Implantaten
- In-vitro diagnostica
Medische informatietechnologie
- Netwerkinfrastructuur voor patiëntenzorg
- Hardware voor patiëntenzorg
- Software voor patiëntenzorg
EHealth
‘’eHealth is de toepassing van zowel digitale informatie, als communicatie om de gezondheid
en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren.’’ eHealth monitor, 2021.
Hieronder de belangrijkste zorg technologische trends, waar we in de zorg mee te
maken hebben of gaan krijgen:
Bron: Vilans
Trend 1: Alles online in verbinding
Tegenwoordig zijn er nieuwe technologische innovaties, waarbij data overal uitgelezen kan
worden. Dit heet de internet of things, waarbij mogelijkheden talrijk zijn. Nieuwe technologie
staat met elkaar in verbinding. Er ontstaat een open systeem van apps en data, zo ook in de
zorg.
Trend 2: Verschuiving naar de consument
De zorgtechnologie verschuift naar de consumentenelektronica.
Trend 3: Big data
Met Big data krijgt men oplossingen voor problemen aangereikt, terwijl men niet wist dat ze
die problemen hadden. Slimme software kan patronen en correlaties herkennen, waardoor er
kostenbesparende inzichten gevonden worden. Door bedrijven en consumenten wordt er
veel data opgeslagen. Neemt ook dilemma’smee; hoe gegevens inzetten en hoe zorg
voorspellen en ziekte te voorkoemn
Trend 4: Kunstmatige intelligentie
Een ontwikkeling die samenhangt met artificial intelligence. Er wordt gesproken van
intelligentie, omdat het systemen redeneert aan de hand van kennis van menselijke experts.
Speciale algoritmes worden gebruikt om de informatie te analyseren en te verzamelen en
daarvan te leren, waardoor het vrijwel onmiddellijk mogelijk is om real-time analyse te doen
, op informatie. Ook bevindt er een lerend vermogen in de applicatie; systeem word slimmer
door meer verzamelde data.
Trend 5: Risico en veiligheidsoplossingen
Veiligheid en privacy worden steeds belangrijker. Persoonlijke gegevens maken privacy een
zeer belangrijk thema, zeker in de zorg. Wie kan bij de data en wanneer.
Trend 6: Robots in de zorg
Robots bieden veel mogelijkheden, waarbij het zorgprofessionals bijvoorbeeld kan
ondersteunen in hun werk. AI zorgt voor goede effecten. Maar hoe zit het met het
persoonlijke contact en de veiligheid?
Trend 7: Cyborgs
Naast robots, komen er ook cyborgs. Het is een gedeeltelijk mens/machine. Het kan ons
lichaam fysiek sterker maken. Een pacemaker of prothese maken ons fysiek sterker, waarbij
we aan het lichaam en zintuigen kunnen sleutelen. Steeds meer mogelijkheden
Trend 8: Drones
Drones kunnen een uitkomst bieden bij een afgelegen gebied of wanneer er iets moet
afgeleverd worden, zoals medicijnen.
Trend 9: Reality Technology
Hebben het vermogen om een gebruiker onder te dompelen in een volledig/deels
gesimuleerde omgeving. Bijvoorbeeld VR bril. Mixed reality: digitale en werkelijke aspecten
in omgeving. Exposure therapy en hologrammen
Trend 10: Blockchain
Dit is een ontwikkeling, waarbij het draait om het online vastleggen en overdragen van
waarde. Het bestaat uit een netwerk van computers met elk een kopie van een database die
gezamenlijk wordt beheerd. Dit zorgt voor een blokketen, die niet gekraakt kan worden.
Blockchain kan de leidende worden in patiëntendossiers.
Trend 11: 3D printing
3D printing kan zorgen dat er stappen wegvallen tussen productie en distributie,
waarbij producten gelijk naar eindgebruiker zullen gaan. Meer personalisatie voor
klanten. Het biedt kosteneffectiviteit, waarbij producten beter worden aangepast aan
klanten. Er zijn geen gestandaardiseerde modellen meer, maar er is meer maatwerk
aangepast aan de klant.
Trend 12: Biotech
Biotechnologisch onderzoek gaat helpen voor de ontwikkeling van medicijnen. Het leidt
wellicht tot het voorkomen van ziektes. Maakt gebruik van dieren, planten etc.
, Tutorgroep 2
Literatuur
Artikel Varkey et al.
a. Kijk naar het blad en de titel. Wat voor soort artikel denk je dat dit is en wie is de
doelgroep? Een informatief artikel/ wetenschappelijk artikel of vakblad om innovaties te
promoten in de gezondheidszorg tegenover modellen van innovaties uit andere sectoren. De
doelgroep is artsen en bestuurders in de gezondheidssector.
b. Geef de definitie van innovatie en voeg een correcte APA-referentie toe. Fagerberg et
al. definiëren een innovatie als “het eerste optreden van een idee voor een nieuw product of
proces,” en ze definiëren innovatie als "de eerste poging om het in de praktijk uit te voeren”
of ‘’… the successful implementation of a novel idea in a way that creates compelling value
for some or all of the stakeholders’’. (Varkey et al.,2008, p.383)
c. Wat hebben kwaliteitsverbetering (QI) en innovatie met elkaar te
maken? Kwaliteitsverbetering technieken zorgen ervoor dat er een innovatie kan
plaatsvinden. Kwaliteitsverbeteringen leiden ook tot nieuwe innovaties en verbeteringen. Het
doel is allebei verbetering, innovatie leidt tot kwaliteitsverbetering.
d. Varkey et al. beschrijven een proces van innovatie dat begint bij een goed idee. Is
dit herkenbaar voor jou? En ken je ook voorbeelden vaan innovaties die op een andere
manier zijn ontstaan? Een innovatie zal vast starten bij een goed idee, maar soms bestaat
een innovatie ook voort uit een moment van crisis of noodzaak. Er zijn dus verschillende
aanleidingen.
e. Wat vind je van dit artikel als je het niet inhoudelijk maar schrijf technisch
beoordeelt?
Makkelijk te lezen, maar een langdradig artikel met veel informatie. Het mag beknopter.
Hoofd- en bijzaak vallen niet goed te onderscheiden door gedetailleerde weergave.
Artikel Van Gemert- Pijnen et al.
Dit artikel bevat een heel lange aanloop (een literatuurstudie) naar wat uiteindelijk de voor
jullie belangrijke stof is: het CEHRES-model en de uitleg van de verschillende onderdelen
van dit model.
a. Vat voor jezelf in eigen woorden (=parafraseert, dus geen letterlijke vertaling) samen
wat elke stap in dit model inhoudt.
- Stap 1. Contextueel onderzoek; verzamelen van informatie in het veld, gebruikers)
- Stap 2. Waardes vaststellen van stakeholders, waard specificatie en deze vervolgens
kwantificeren.
- Stap 3. Prototypes maken/ ontwikkelen dat waardes en doelen behaalt van de betrokken
cirkel
- Stap 4. Operationaliseren (de daadwerkelijke toepassing van de technologie in de praktijk)
- Stap 5. Summatieve evaluatie (acceptatie van de implementatie)
b. Welke argumenten geven de auteurs voor een "holistische benadering"?
Er is een bredere kijk nodig op de impact om de gezondheidszorg te beoordelen.
c. Je weet nu inmiddels ook wat de stappen zijn in een design thinking proces. Hoe
verhoudt Design Thinking zich tot een model/aanpak als CEHRES? Of anders, op
welke manier en op welke plaats kan Design Thinking worden toegepast binnen het
CEHRES-model?
De exploratiefase komt overeen met stap 1 en 2 van het CEHRES-model. Hierbij wordt het
probleem gespecificeerd en is er aandacht voor de leefwereld van alle stakeholders.
De creatiefase komt overeen met stap 3 van het CEHRES-model. Hierin wordt een prototype
ontworpen.
De testfase komt overeen met stap 4 van CEHRES-model. Hierin wordt het prototype getest
en beoordeeld.
