Psychotherapeutische stromingen hoorcollege
Hoorcollege 1 (02-06-2025)
Verschil vriendschap en therapeutische relatie:
- Geen wederkerigheid
- Tijdelijk karakter
- Verandering teweeg brengen
Verschillende stromingen:
- Gedragstherapie
- Cognitieve therapie & cognitieve gedragstherapie
- Cliëntgerichte therapie
- Oplossingsgerichte therapie
- Psychodynamische therapie
- Systeemtherapie
Vaak worden deze therapieën ook door elkaar heen gebruikt. Dit is eclectisch werken: door elkaar
heen.
Tentamenvragen bestaan uit de leerdoelen uit de handleiding.
Gedragstherapie
Er wordt gekeken naar de functie van gedrag. Ondanks de nadelen blijft het gedrag bestaan: waarom is
dat?
Centrale vraag: waarom vertoond iemand het bepaalde gedrag.
Drie grondleggers van de gedragstherapie:
- Watson eerste die gedragstherapeutische principes is gaan onderzoeken: Little Albert. Hij
zegt: gedrag is aangeleerd door associatie. Je leert door dingen te associëren: klassieke
conditionering. Er kan dan generalisatie optreden: angst voor alles dat harig is. Maar ook
discriminatie: geen angst voor bewegend speelgoed.
- Skinner operante conditionering. Skinner box die aan moet tonen hoe beloningen en
straffen het gedrag kunnen veranderen. De consequenties die volgen op het gedrag die bepaald
of je iets vaker gaat doen of niet.
o Positieve bekrachtiging/beloning iets positiefs wordt toegevoegd
o Negatieve bekrachtiging/beloning iets negatiefs wordt weggehaald
o Positieve straf iets negatiefs toevoegen
o Negatieve straf iets positiefs wordt afgepakt
- Bandura kwam met het idee dat je via nadoen van gedrag ook kan leren en gedrag
vertonen. Wordt model-leren genoemd. Leren via observatie.
Het ontstaan van probleemgedrag werkt hetzelfde als het ontstaan van al het andere gedrag: het gedrag
is ergens nuttig voor het individu waardoor het blijft bestaan.
Klassieke en operante conditionering werken vaak samen. Dit is vaak een verklaring voor waarom
mensen dingen vermijden bijvoorbeeld.
Gedragstherapeutische stromingen is ook wel het behaviorisme.
Denken over de mens: nurture, gedetermineerd en is maakbaar.
Mens is maakbaar is ook wel een ethisch debat. Vraag achter het toepassen van de
gedragstherapeutische technieken: wat is de intentie?
Hoe kun je nu mensen helpen met dit mensbeeld en de theorie?
Veel onderzoek is gedaan naar de gedragstherapie.
In veel interventies zitten de gedragstherapeutische elementen ingebakken.
, Gedragstherapie:
- Heel inzichtelijk
- Biedt concrete handvatten
- Laagdrempelig voor cliënten
- Effectief voor veel klachten
- Maar:
- Negeert gedachten
- Negeert subjectieve beleving
- Symptoombestrijding?
Hoorcollege 2
Cognitieve therapie & cognitieve gedragstherapie
Doel cognitieve therapie: via het aanleren van andere gedachten, ander gedrag laten zien.
Gedragsexperiment is om te onderzoeken wat voor denkfouten er gemaakt worden, en of deze kloppen
en hoe ze omgevormd kunnen worden.
Elke therapeutische stroming ontstaat uit een mensbeeld, vervolgend een theorie en daarna therapie
ontwikkeld.
Gebaseerd op stoïcisme en bijvoorbeeld Kant. Idee: het is niet de gebeurtenissen die ons psychisch
lijden determineren, maar de interpretatie van deze werkelijkheid is bepalend voor ons leven. De
manier hoe we kijken en denken naar en over dingen uit de werkelijkheid maakt of we psychisch
lijden of niet. Door je op je manier van denken te richten, kun je loskomen van je automatische
gedrag.
Kant zegt: de mens kan de werkelijkheid niet objectief kennen. De werkelijkheid wordt door de mens
gekleurd door eigen ervaringen.
Het menselijk functioneren wordt bepaald door cognitieve processen
1. Mensen als rationeel informatie verwerkend subject
a. Kennis verwerkend systeem: input, verwerking en output
2. Idee van correctie en maakbaarheid cognitieve processen kunnen via metacognitie worden
verbeterd. De cliënt is zelf verantwoordelijk voor het denken.
Kritiek op de cognitieve therapie denkbeeld: mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun denken, maar
wat als het denken van een individu niet adequaat verlopen of ‘stuk’ zijn en niet kan reflecteren op de
eigen gedachten en cognitieve processen?
Cognitieve psychologie:
- Wel wetenschappelijk, verwerping van introspectie (gelijk met behaviorisme)
- Expliciete erkenning van interne geestestoestanden (in tegenstelling met behaviorisme)
Cognitief psychologen zeggen dat er nog iets tussen stimulus en gedrag zit, namelijk hoe je naar iets
kijkt en erover denkt.
Ellis & Beck vertaalden cognitief psychologische ideeën in een cognitieve therapie.
Belangrijkste theorie van cognitieve psychologie:
Mensen denken aan de hand van drie cognitieve processen:
- Selectieve aandacht alles waar de waarnemer aandacht aan schenkt
- Selectieve interpretatie alles wat de waarnemer een interpretatie geeft
Hoorcollege 1 (02-06-2025)
Verschil vriendschap en therapeutische relatie:
- Geen wederkerigheid
- Tijdelijk karakter
- Verandering teweeg brengen
Verschillende stromingen:
- Gedragstherapie
- Cognitieve therapie & cognitieve gedragstherapie
- Cliëntgerichte therapie
- Oplossingsgerichte therapie
- Psychodynamische therapie
- Systeemtherapie
Vaak worden deze therapieën ook door elkaar heen gebruikt. Dit is eclectisch werken: door elkaar
heen.
Tentamenvragen bestaan uit de leerdoelen uit de handleiding.
Gedragstherapie
Er wordt gekeken naar de functie van gedrag. Ondanks de nadelen blijft het gedrag bestaan: waarom is
dat?
Centrale vraag: waarom vertoond iemand het bepaalde gedrag.
Drie grondleggers van de gedragstherapie:
- Watson eerste die gedragstherapeutische principes is gaan onderzoeken: Little Albert. Hij
zegt: gedrag is aangeleerd door associatie. Je leert door dingen te associëren: klassieke
conditionering. Er kan dan generalisatie optreden: angst voor alles dat harig is. Maar ook
discriminatie: geen angst voor bewegend speelgoed.
- Skinner operante conditionering. Skinner box die aan moet tonen hoe beloningen en
straffen het gedrag kunnen veranderen. De consequenties die volgen op het gedrag die bepaald
of je iets vaker gaat doen of niet.
o Positieve bekrachtiging/beloning iets positiefs wordt toegevoegd
o Negatieve bekrachtiging/beloning iets negatiefs wordt weggehaald
o Positieve straf iets negatiefs toevoegen
o Negatieve straf iets positiefs wordt afgepakt
- Bandura kwam met het idee dat je via nadoen van gedrag ook kan leren en gedrag
vertonen. Wordt model-leren genoemd. Leren via observatie.
Het ontstaan van probleemgedrag werkt hetzelfde als het ontstaan van al het andere gedrag: het gedrag
is ergens nuttig voor het individu waardoor het blijft bestaan.
Klassieke en operante conditionering werken vaak samen. Dit is vaak een verklaring voor waarom
mensen dingen vermijden bijvoorbeeld.
Gedragstherapeutische stromingen is ook wel het behaviorisme.
Denken over de mens: nurture, gedetermineerd en is maakbaar.
Mens is maakbaar is ook wel een ethisch debat. Vraag achter het toepassen van de
gedragstherapeutische technieken: wat is de intentie?
Hoe kun je nu mensen helpen met dit mensbeeld en de theorie?
Veel onderzoek is gedaan naar de gedragstherapie.
In veel interventies zitten de gedragstherapeutische elementen ingebakken.
, Gedragstherapie:
- Heel inzichtelijk
- Biedt concrete handvatten
- Laagdrempelig voor cliënten
- Effectief voor veel klachten
- Maar:
- Negeert gedachten
- Negeert subjectieve beleving
- Symptoombestrijding?
Hoorcollege 2
Cognitieve therapie & cognitieve gedragstherapie
Doel cognitieve therapie: via het aanleren van andere gedachten, ander gedrag laten zien.
Gedragsexperiment is om te onderzoeken wat voor denkfouten er gemaakt worden, en of deze kloppen
en hoe ze omgevormd kunnen worden.
Elke therapeutische stroming ontstaat uit een mensbeeld, vervolgend een theorie en daarna therapie
ontwikkeld.
Gebaseerd op stoïcisme en bijvoorbeeld Kant. Idee: het is niet de gebeurtenissen die ons psychisch
lijden determineren, maar de interpretatie van deze werkelijkheid is bepalend voor ons leven. De
manier hoe we kijken en denken naar en over dingen uit de werkelijkheid maakt of we psychisch
lijden of niet. Door je op je manier van denken te richten, kun je loskomen van je automatische
gedrag.
Kant zegt: de mens kan de werkelijkheid niet objectief kennen. De werkelijkheid wordt door de mens
gekleurd door eigen ervaringen.
Het menselijk functioneren wordt bepaald door cognitieve processen
1. Mensen als rationeel informatie verwerkend subject
a. Kennis verwerkend systeem: input, verwerking en output
2. Idee van correctie en maakbaarheid cognitieve processen kunnen via metacognitie worden
verbeterd. De cliënt is zelf verantwoordelijk voor het denken.
Kritiek op de cognitieve therapie denkbeeld: mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun denken, maar
wat als het denken van een individu niet adequaat verlopen of ‘stuk’ zijn en niet kan reflecteren op de
eigen gedachten en cognitieve processen?
Cognitieve psychologie:
- Wel wetenschappelijk, verwerping van introspectie (gelijk met behaviorisme)
- Expliciete erkenning van interne geestestoestanden (in tegenstelling met behaviorisme)
Cognitief psychologen zeggen dat er nog iets tussen stimulus en gedrag zit, namelijk hoe je naar iets
kijkt en erover denkt.
Ellis & Beck vertaalden cognitief psychologische ideeën in een cognitieve therapie.
Belangrijkste theorie van cognitieve psychologie:
Mensen denken aan de hand van drie cognitieve processen:
- Selectieve aandacht alles waar de waarnemer aandacht aan schenkt
- Selectieve interpretatie alles wat de waarnemer een interpretatie geeft
