Bestuursrecht
Bestuursrecht (6e druk)
Boomjuridisch
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
R. Korte
1
,Inhoudsopgave
1. INLEIDING......................................................................................................................................................4
1.1.1 WAAROM IS HET OVERHEIDSBESTUUR NODIG?..........................................................................................................5
1.1.2 WAAROM ZIJN ER APARTE REGELS VAN HET BESTUURSRECHT?......................................................................................5
1.1.3 OP WELKE TERREINEN TREEDT DE OVERHEID OP, EN HOE?...........................................................................................6
1.1.4 HOE HEEFT DE BESTUURSRECHTELIJKE BETREKKING TUSSEN BESTUUR EN BURGERS GESTALTE GEKREGEN?..............................6
1.1.5 HOE WORDT DE KWALITEIT VAN HET OVERHEIDSBESTUUR GEWAARBORGD?....................................................................7
1.2.4 SPECIALITEIT, RECHTSZEKERHEID, STELSELMATIGHEID EN INDIVIDUELE RECHTSBEDELING.....................................................8
1.3.1 EÉN ‘WETBOEK VAN BESTUURSRECHT’?...................................................................................................................9
2. PERSONEN IN HET BESTUURSRECHT.............................................................................................................11
2.3.1 INLEIDING........................................................................................................................................................11
2.3.2 ORGANEN VAN RECHTSPERSONEN, INGESTELD KRACHTENS PUBLIEKRECHT: ART. 1:1 EERSTE LID (A) AWB..........................12
B-BESTUURSORGAAN (ART. 1:1 LID 1 SUB)..............................................................................................................12
2.3.2.1 KRACHTENS PUBLIEKRECHT INGESTELD................................................................................................................13
2.3.3 ANDERE PERSONEN EN COLLEGES MET ENIG OPENBAAR GEZAG BEKLEED: ART. 1:1 EERSTE LID (B) AWB.............................13
2.3.4 DE UITGEZONDERDE ORGANEN: ART. 1:1 TWEEDE LID, AWB......................................................................................14
2.4.1 INLEIDING........................................................................................................................................................14
2.4.2 DE ‘NORMADRESSAAT’ VAN EEN ‘PERSOONSGERICHTE’ BESCHIKKING...........................................................................15
DAGELIJKS WORDEN BESLUITEN GENOMEN EEN BEPAALD PERSOON BEVOEGDHEDEN, RECHTEN OF PLICHTEN KRIJGT: DE
PERSOONSGERICHTE BESCHIKKINGEN. DEGENE AAN WIE DEZE GERICHT ZIJN IS DE NORMADRESSAAT EN IS DUS BELANGHEBBENDE.
DENK AAN EEN BELASTINGAANSLAG...............................................................................................................................15
2.4.3 OPKOMEN VOOR EIGEN BELANGEN: ART. 1:2, EERSTE LID, AWB.................................................................................15
2.4.3.1 EIGEN BELANG...............................................................................................................................................15
JE KUNT ALLEEN VOOR JE EIGEN BELANG OPKOMEN, NIET VOOR DIE VAN EEN ANDER. ZO KAN EEN VADER NIET TEGEN EEN
TENTAMENBESCHIKKING IN BEZWAAR GAAN, ALLEEN DE ZOON KAN DIT. DIT KAN ALLEEN MET EEN DUIDELIJKE MACHTIGING, ART. 2:1
AWB........................................................................................................................................................................ 15
2.4.3.2 PERSOONLIJK BELANG......................................................................................................................................15
2.4.3.3 OBJECTIEF BEPAALBAAR BELANG........................................................................................................................16
EEN BELANG MOET NIET IN IEMANDS SUBJECTIEVE BELEVINGSWERELD BESTAAN, HET BELANG MOET DUS OOK NIET TÉ PERSOONLIJK
ZIJN. DIT ‘EMOTIONELE BELANG’ VOLDOET NIET AAN DE EIS VAN EEN OBJECTIEF BEPAALBAAR BELANG. IMMATERIËLE BELANGEN ALS
VEILIGE WOONOMGEVING ZIJN WEL WEER OBJECTIEF BEPAALBAAR.......................................................................................16
2.4.3.4 ACTUEEL, VOLDOENDE ZEKER BELANG.................................................................................................................16
HET BELANG MOET NU ZIJN, EEN ONZEKER, IN DE TOEKOMST GELEGEN BELANG IS GEEN BELANG. IEMAND DIE PROCEDEERT OVER DE
KOMST VAN EEN PRAXIS OMDAT DIEGENE ZELF EEN BOUWMARKT WIL GAAN VESTIGEN, HEEFT GEEN ACTUEEL BELANG..................16
2.4.3.5 DIRECT GERAAKT BELANG.................................................................................................................................16
2.4.4 OPKOMEN VOOR TOEVERTROUWDE BELANGEN: ART. 1:2 LID 2 AWB..........................................................................17
ART. 1:2 LID 2 AWB BEPAALT DAT BESTUURSORGANEN DE AAN HUN TOEVERTROUWDE BELANGEN ALS HUN EIGEN HUN BELANGEN
MOETEN BESCHOUWEN. DAAROM KAN EEN BESTUURSORGAAN BIJ EEN BESLUIT VAN EEN ANDER BESTUURSORGAAN BELANGHEBBENDE
ZIJN......................................................................................................................................................................... 17
2
,BESTUURSORGANEN BEHARTIGEN HET ALGEMENE BELANG. DIT OMVAT ZEER VEEL TAKEN EN IS GEREGELD IN VEEL BIJZONDERE
WETTEN. ZO KAN DE GEMEENTERAAD AMERSFOORT BELANGHEBBENDE ZIJN ALS HET COMMISSARIAAT VOOR DE MEDIA ZENDTIJD
TOEWIJST AAN LOKALE OMROEPEN, DIE DE GEMEENTE FINANCIERT.......................................................................................17
BESTUURSORGANEN KUNNEN HUN BELANGHEBBENDHEID WEER VERLIEZEN ALS ZE DE BEVOEGDHEID DELEGEREN. DAARNAAST MOETEN
ZIJ OOK VOLDOEN AAN DE 5 EPOAD-CRITERIA................................................................................................................17
2.4.5 OPKOMEN VOOR ALGEMENE OF COLLECTIEVE BELANGEN: ART. 1:2 LID 3 AWB.............................................................18
2.4.6 DE BELANGHEBBENDE EN HET SPECIALITEITSBEGINSEL EN HET RELATIVITEITSVEREISTE......................................................18
3. VERLENING VAN EEN PUBLIEKRECHTELIJKE BESTUURSBEVOEGDHEID.........................................................19
3.2.1 EEN BEVOEGDHEID ONTLEEND AAN EEN WETTELIJK VOORSCHRIFT................................................................................19
3.3.1 ATTRIBUTIE AAN BESTUURSORGANEN MET EEN (POLITIEKE VERANTWOORDINGSPLICHT....................................................19
3.4.2.1 HET VEREISTE VAN EEN WETTELIJKE GRONDSLAG...................................................................................................20
3.4.2.2 GEEN DELEGATIE AAN ONDERGESCHIKTEN............................................................................................................20
3.4.2.3 HET DELEGATIEBESLUIT....................................................................................................................................20
3.6.1 KENMERKEN.....................................................................................................................................................20
3.6.2.1 GEEN WETTELIJKE GRONDSLAG VEREIST...............................................................................................................21
3.6.4 MANDAAT AAN NIET-ONDERGESCHIKTEN................................................................................................................21
3.6.5 ONDERMANDAAT..............................................................................................................................................21
4. HANDELINGEN VAN HET BESTUUR...............................................................................................................22
4.1.1 INLEIDING........................................................................................................................................................22
4.1.2.1 RECHTSHANDELINGEN VAN HET BESTUUR............................................................................................................23
4.2.1 ART. 1:3 LID 1 AWB..........................................................................................................................................23
4.2.2 SCHRIFTELIJKE BESLISSING....................................................................................................................................23
4.2.3.1 HET RECHTSKARAKTER VAN EEN WEIGERING.........................................................................................................23
4.2.4.1 PUBLIEKRECHTELIJKE BEVOEGDHEID....................................................................................................................23
4.2.4.2 DE AARD VAN DE BEVOEGDHEID........................................................................................................................24
4.3.1 DE AFWIJZING VAN EEN AANVRAAG VAN EEN BESCHIKKING........................................................................................24
4.3.3 HET BESLUIT EEN AANVRAAG VAN EEN BESCHIKKING NIET TE BEHANDELEN....................................................................24
4.3.4 DE SCHRIFTELIJKE WEIGERING EEN BESLUIT TE NEMEN...............................................................................................24
4.3.5 HET NIET OF NIET TIJDIG NEMEN VAN EEN BESLUIT...................................................................................................25
5. SOORTEN BESLUITEN....................................................................................................................................26
5.1 INLEIDING...........................................................................................................................................................26
5.1.1 INLEIDING........................................................................................................................................................28
6. VERHOUDING BURGER-BESTUUR.................................................................................................................28
6.3.1 DE OMVANG VAN HET GEDING.............................................................................................................................28
6.4.3 HET TOETSINGSMOMENT: ‘EX TUNC’.....................................................................................................................29
6.6.3 HET ‘DICTUM’ VAN DE UITSPRAAK.........................................................................................................................30
3
, 6.6.5 VERNIETIGING...................................................................................................................................................31
6.6.5.2 GEVOLGEN VAN VERNIETIGING; NIEUW BESLUIT NA VERNIETIGING............................................................................32
7. BEVOEGDHEIDSUITOEFENING DOOR HET BESTUUR.....................................................................................33
7.3.1 ONGESCHREVEN RECHTSREGELS, RECHTSBEGINSELEN EN ALGEMENE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR........................33
7.3.2 DE ALGEMENE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR..............................................................................................34
8. FORMELE NORMEN VOOR BESLUITVORMING..............................................................................................35
8.5.1 DE INHOUD VAN DE KENNISGEVING.......................................................................................................................35
8.5.2. BEKENDMAKING EN MEDEDELING (ART. 3:41-3:44 AWB).......................................................................................35
8.5.3 KENNISGEVING VAN DE MOTIVERING VAN BESLUITEN................................................................................................36
9. MATERIELE NORMEN VOOR BESLUITVORMING...........................................................................................36
9.2.1 DE PLICHT TOT DAADWERKELIJKE BELANGENAFWEGING: ART. 3:4 LID 1 AWB................................................................36
9.2.3 VERKEERDE BELANGEN IN DE AFWEGING BETREKKEN: DÉTOURNEMENT DE POUIVOIR......................................................36
9.3.1 ART. 3:4 LID 2 AWB..........................................................................................................................................37
9.5.1 INLEIDING........................................................................................................................................................38
1. Inleiding
1.1 Centrale vragen van bestuursrecht
Bestuursrecht is het recht voor, van en tegen het overheidsbestuur. Deze definitie geeft in een notendop weer
waar het bestuursrecht over gaat namelijk:
- Het instrumentarium van het overheidsbestuur, waarmee het bestuurt;
- De normen voor het overheidsbestuur, die bij het sluitsein acht wordt moeten worden genomen;
- De rechtsbescherming mogelijkheden voor betrokken om zich tegen het overheidsbestuur te verzetten.
4
Bestuursrecht (6e druk)
Boomjuridisch
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
R. Korte
1
,Inhoudsopgave
1. INLEIDING......................................................................................................................................................4
1.1.1 WAAROM IS HET OVERHEIDSBESTUUR NODIG?..........................................................................................................5
1.1.2 WAAROM ZIJN ER APARTE REGELS VAN HET BESTUURSRECHT?......................................................................................5
1.1.3 OP WELKE TERREINEN TREEDT DE OVERHEID OP, EN HOE?...........................................................................................6
1.1.4 HOE HEEFT DE BESTUURSRECHTELIJKE BETREKKING TUSSEN BESTUUR EN BURGERS GESTALTE GEKREGEN?..............................6
1.1.5 HOE WORDT DE KWALITEIT VAN HET OVERHEIDSBESTUUR GEWAARBORGD?....................................................................7
1.2.4 SPECIALITEIT, RECHTSZEKERHEID, STELSELMATIGHEID EN INDIVIDUELE RECHTSBEDELING.....................................................8
1.3.1 EÉN ‘WETBOEK VAN BESTUURSRECHT’?...................................................................................................................9
2. PERSONEN IN HET BESTUURSRECHT.............................................................................................................11
2.3.1 INLEIDING........................................................................................................................................................11
2.3.2 ORGANEN VAN RECHTSPERSONEN, INGESTELD KRACHTENS PUBLIEKRECHT: ART. 1:1 EERSTE LID (A) AWB..........................12
B-BESTUURSORGAAN (ART. 1:1 LID 1 SUB)..............................................................................................................12
2.3.2.1 KRACHTENS PUBLIEKRECHT INGESTELD................................................................................................................13
2.3.3 ANDERE PERSONEN EN COLLEGES MET ENIG OPENBAAR GEZAG BEKLEED: ART. 1:1 EERSTE LID (B) AWB.............................13
2.3.4 DE UITGEZONDERDE ORGANEN: ART. 1:1 TWEEDE LID, AWB......................................................................................14
2.4.1 INLEIDING........................................................................................................................................................14
2.4.2 DE ‘NORMADRESSAAT’ VAN EEN ‘PERSOONSGERICHTE’ BESCHIKKING...........................................................................15
DAGELIJKS WORDEN BESLUITEN GENOMEN EEN BEPAALD PERSOON BEVOEGDHEDEN, RECHTEN OF PLICHTEN KRIJGT: DE
PERSOONSGERICHTE BESCHIKKINGEN. DEGENE AAN WIE DEZE GERICHT ZIJN IS DE NORMADRESSAAT EN IS DUS BELANGHEBBENDE.
DENK AAN EEN BELASTINGAANSLAG...............................................................................................................................15
2.4.3 OPKOMEN VOOR EIGEN BELANGEN: ART. 1:2, EERSTE LID, AWB.................................................................................15
2.4.3.1 EIGEN BELANG...............................................................................................................................................15
JE KUNT ALLEEN VOOR JE EIGEN BELANG OPKOMEN, NIET VOOR DIE VAN EEN ANDER. ZO KAN EEN VADER NIET TEGEN EEN
TENTAMENBESCHIKKING IN BEZWAAR GAAN, ALLEEN DE ZOON KAN DIT. DIT KAN ALLEEN MET EEN DUIDELIJKE MACHTIGING, ART. 2:1
AWB........................................................................................................................................................................ 15
2.4.3.2 PERSOONLIJK BELANG......................................................................................................................................15
2.4.3.3 OBJECTIEF BEPAALBAAR BELANG........................................................................................................................16
EEN BELANG MOET NIET IN IEMANDS SUBJECTIEVE BELEVINGSWERELD BESTAAN, HET BELANG MOET DUS OOK NIET TÉ PERSOONLIJK
ZIJN. DIT ‘EMOTIONELE BELANG’ VOLDOET NIET AAN DE EIS VAN EEN OBJECTIEF BEPAALBAAR BELANG. IMMATERIËLE BELANGEN ALS
VEILIGE WOONOMGEVING ZIJN WEL WEER OBJECTIEF BEPAALBAAR.......................................................................................16
2.4.3.4 ACTUEEL, VOLDOENDE ZEKER BELANG.................................................................................................................16
HET BELANG MOET NU ZIJN, EEN ONZEKER, IN DE TOEKOMST GELEGEN BELANG IS GEEN BELANG. IEMAND DIE PROCEDEERT OVER DE
KOMST VAN EEN PRAXIS OMDAT DIEGENE ZELF EEN BOUWMARKT WIL GAAN VESTIGEN, HEEFT GEEN ACTUEEL BELANG..................16
2.4.3.5 DIRECT GERAAKT BELANG.................................................................................................................................16
2.4.4 OPKOMEN VOOR TOEVERTROUWDE BELANGEN: ART. 1:2 LID 2 AWB..........................................................................17
ART. 1:2 LID 2 AWB BEPAALT DAT BESTUURSORGANEN DE AAN HUN TOEVERTROUWDE BELANGEN ALS HUN EIGEN HUN BELANGEN
MOETEN BESCHOUWEN. DAAROM KAN EEN BESTUURSORGAAN BIJ EEN BESLUIT VAN EEN ANDER BESTUURSORGAAN BELANGHEBBENDE
ZIJN......................................................................................................................................................................... 17
2
,BESTUURSORGANEN BEHARTIGEN HET ALGEMENE BELANG. DIT OMVAT ZEER VEEL TAKEN EN IS GEREGELD IN VEEL BIJZONDERE
WETTEN. ZO KAN DE GEMEENTERAAD AMERSFOORT BELANGHEBBENDE ZIJN ALS HET COMMISSARIAAT VOOR DE MEDIA ZENDTIJD
TOEWIJST AAN LOKALE OMROEPEN, DIE DE GEMEENTE FINANCIERT.......................................................................................17
BESTUURSORGANEN KUNNEN HUN BELANGHEBBENDHEID WEER VERLIEZEN ALS ZE DE BEVOEGDHEID DELEGEREN. DAARNAAST MOETEN
ZIJ OOK VOLDOEN AAN DE 5 EPOAD-CRITERIA................................................................................................................17
2.4.5 OPKOMEN VOOR ALGEMENE OF COLLECTIEVE BELANGEN: ART. 1:2 LID 3 AWB.............................................................18
2.4.6 DE BELANGHEBBENDE EN HET SPECIALITEITSBEGINSEL EN HET RELATIVITEITSVEREISTE......................................................18
3. VERLENING VAN EEN PUBLIEKRECHTELIJKE BESTUURSBEVOEGDHEID.........................................................19
3.2.1 EEN BEVOEGDHEID ONTLEEND AAN EEN WETTELIJK VOORSCHRIFT................................................................................19
3.3.1 ATTRIBUTIE AAN BESTUURSORGANEN MET EEN (POLITIEKE VERANTWOORDINGSPLICHT....................................................19
3.4.2.1 HET VEREISTE VAN EEN WETTELIJKE GRONDSLAG...................................................................................................20
3.4.2.2 GEEN DELEGATIE AAN ONDERGESCHIKTEN............................................................................................................20
3.4.2.3 HET DELEGATIEBESLUIT....................................................................................................................................20
3.6.1 KENMERKEN.....................................................................................................................................................20
3.6.2.1 GEEN WETTELIJKE GRONDSLAG VEREIST...............................................................................................................21
3.6.4 MANDAAT AAN NIET-ONDERGESCHIKTEN................................................................................................................21
3.6.5 ONDERMANDAAT..............................................................................................................................................21
4. HANDELINGEN VAN HET BESTUUR...............................................................................................................22
4.1.1 INLEIDING........................................................................................................................................................22
4.1.2.1 RECHTSHANDELINGEN VAN HET BESTUUR............................................................................................................23
4.2.1 ART. 1:3 LID 1 AWB..........................................................................................................................................23
4.2.2 SCHRIFTELIJKE BESLISSING....................................................................................................................................23
4.2.3.1 HET RECHTSKARAKTER VAN EEN WEIGERING.........................................................................................................23
4.2.4.1 PUBLIEKRECHTELIJKE BEVOEGDHEID....................................................................................................................23
4.2.4.2 DE AARD VAN DE BEVOEGDHEID........................................................................................................................24
4.3.1 DE AFWIJZING VAN EEN AANVRAAG VAN EEN BESCHIKKING........................................................................................24
4.3.3 HET BESLUIT EEN AANVRAAG VAN EEN BESCHIKKING NIET TE BEHANDELEN....................................................................24
4.3.4 DE SCHRIFTELIJKE WEIGERING EEN BESLUIT TE NEMEN...............................................................................................24
4.3.5 HET NIET OF NIET TIJDIG NEMEN VAN EEN BESLUIT...................................................................................................25
5. SOORTEN BESLUITEN....................................................................................................................................26
5.1 INLEIDING...........................................................................................................................................................26
5.1.1 INLEIDING........................................................................................................................................................28
6. VERHOUDING BURGER-BESTUUR.................................................................................................................28
6.3.1 DE OMVANG VAN HET GEDING.............................................................................................................................28
6.4.3 HET TOETSINGSMOMENT: ‘EX TUNC’.....................................................................................................................29
6.6.3 HET ‘DICTUM’ VAN DE UITSPRAAK.........................................................................................................................30
3
, 6.6.5 VERNIETIGING...................................................................................................................................................31
6.6.5.2 GEVOLGEN VAN VERNIETIGING; NIEUW BESLUIT NA VERNIETIGING............................................................................32
7. BEVOEGDHEIDSUITOEFENING DOOR HET BESTUUR.....................................................................................33
7.3.1 ONGESCHREVEN RECHTSREGELS, RECHTSBEGINSELEN EN ALGEMENE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR........................33
7.3.2 DE ALGEMENE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR..............................................................................................34
8. FORMELE NORMEN VOOR BESLUITVORMING..............................................................................................35
8.5.1 DE INHOUD VAN DE KENNISGEVING.......................................................................................................................35
8.5.2. BEKENDMAKING EN MEDEDELING (ART. 3:41-3:44 AWB).......................................................................................35
8.5.3 KENNISGEVING VAN DE MOTIVERING VAN BESLUITEN................................................................................................36
9. MATERIELE NORMEN VOOR BESLUITVORMING...........................................................................................36
9.2.1 DE PLICHT TOT DAADWERKELIJKE BELANGENAFWEGING: ART. 3:4 LID 1 AWB................................................................36
9.2.3 VERKEERDE BELANGEN IN DE AFWEGING BETREKKEN: DÉTOURNEMENT DE POUIVOIR......................................................36
9.3.1 ART. 3:4 LID 2 AWB..........................................................................................................................................37
9.5.1 INLEIDING........................................................................................................................................................38
1. Inleiding
1.1 Centrale vragen van bestuursrecht
Bestuursrecht is het recht voor, van en tegen het overheidsbestuur. Deze definitie geeft in een notendop weer
waar het bestuursrecht over gaat namelijk:
- Het instrumentarium van het overheidsbestuur, waarmee het bestuurt;
- De normen voor het overheidsbestuur, die bij het sluitsein acht wordt moeten worden genomen;
- De rechtsbescherming mogelijkheden voor betrokken om zich tegen het overheidsbestuur te verzetten.
4
