LEESCULTUUR
LEESMOTIVATIE BIJ
GROEP 3
22-04-2025
SERENA DRIESEN
LEESCULTUUR
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt deel A van mijn bachelor thesis, onderdeel van mijn afstudeerproject aan
Hogeschool KPZ. Dit onderzoek is uitgevoerd op basisschool De Windkracht 10 te
Emmeloord, waar ik in het studiejaar 2024-2025 mijn WPO-stage heb mogen lopen. Het
onderzoek focust zich op het bevorderen van de leesmotivatie van de leerlingen in groep 3,
tijdens de vrije leesmomenten.
Toen ik zelf nog op de basisschool zat was ik al dol op lezen. Nu nog steeds is lezen iets wat
ik graag doe. Over de jaren heen heb ik prachtige verhalen mogen ervaren. Wanneer ik lees
leer ik zoveel nieuwe dingen en ontdek ik zoveel nieuwe plekken. Dat is iets wat ik iedereen
gun. De afgelopen jaren op mijn stages stond ik verbaasd te kijken hoe weinig kinderen dit
gevoel met mij delen. Ik hoop hier als leerkracht wat in te gaan veranderen, want iedereen zou
moeten kunnen genieten van een goed boek.
Het uitvoeren van het onderzoek heeft mij veel nieuwe inzichten gegeven over de
leesmotivatie bij kinderen en wat voor rol ik daar als leerkracht in heb. Aan het begin van het
onderzoek was ik erg zoekende naar waar ik mij nu eigenlijk op wilde richten, er zijn
namelijk zoveel interessante onderwerpen binnen het leesonderwijs. Ik ben blij dat ik heb
gekozen voor het onderwerp leesmotivatie. Ik heb dankzij de literatuurstudie en het
contextonderzoek veel enthousiasme kunnen opdoen om straks in de praktijk te gaan werken
aan de leesmotivatie binnen de school.
Verschillende mensen hebben mij ondersteund bij het schijven van dit onderzoek. Allereerst
wil ik mijn collega’s van de WPO-school bedanken voor hun bereidheid om mee te denken en
hun hulp bij het beantwoorden van mijn vragen. Daarnaast ben ik mijn docent, Veronique
Damoiseaux, dankbaar voor alle gekregen feedback gedurende het hele proces. Haar
begeleiding heeft mij geholpen om mijn onderzoek verder aan te scherpen. Ook mijn
klasgenoten wil ik bedanken voor hun steun, het delen van inzichten en het meedenken tijdens
lastige momenten. Tot slot wil ik mijn vriend in het bijzonder bedanken voor zijn
onvoorwaardelijke steun, geduld en meedenken in de afgelopen periode.
Ook wil ik u, de lezer van dit onderzoek, bedanken voor de tijd die u heeft genomen om mijn
onderzoeksverslag te lezen.
Ik wens u veel leesplezier met het lezen van dit onderzoek.
Met vriendelijke groet,
Serena Driesen
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 1
,Inhoudsopgave
Voorwoord..............................................................................................................................1
Inhoudsopgave .......................................................................................................................2
Excerpt en samenvatting .........................................................................................................3
1. Oriëntatie- en richtfase........................................................................................................4
1.1 Introductie en context ....................................................................................................4
1.2 Aanleiding en praktijkprobleem.....................................................................................4
1.3 Relevantie en urgentie van de probleemstelling .............................................................5
1.4 Literatuurverkenning .....................................................................................................5
1.5 Doel van het onderzoek .................................................................................................6
1.6 Hoofd- en deelvragen ....................................................................................................6
1.7 Structuur thesis..............................................................................................................6
2. Theoretisch kader ...............................................................................................................7
2.1 Inleiding literatuurstudie ...............................................................................................7
2.2 Literatuurstudie .............................................................................................................7
2.3 Conclusie literatuurstudie ............................................................................................ 14
3. Contextonderzoek .............................................................................................................15
3.1 Inleiding contextonderzoek ......................................................................................... 15
3.2 Methode contextonderzoek.......................................................................................... 15
3.3 Resultaten contextonderzoek ....................................................................................... 16
3.4 Conclusie contextonderzoek ........................................................................................ 20
4. Conclusie en discussie ......................................................................................................22
4.1 Discussie ..................................................................................................................... 22
4.2 Conclusie en advies ..................................................................................................... 23
5. Ontwerpen ........................................................................................................................ 24
5.1 Uitgangspunten ontwerpen .......................................................................................... 24
Literatuurlijst........................................................................................................................ 25
Bijlagen ................................................................................................................................ 28
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 2
, Excerpt en samenvatting
Excerpt:
Onderwerp: Leesmotivatie bevorderen tijdens het vrij lezen in groep 3.
Onderzoeksgroep: De leerkracht en leerlingen van groep 3.
Methode: Er is verschillende literatuur bestudeerd en zijn er observaties en vragenlijsten
afgenomen.
Conclusie: Leesmotivatie kan worden vergroot door tijdens het vrij lezen gevarieerde en
motiverende leesactiviteiten in te zetten die aansluiten bij de interesses en behoeften van
leerlingen
Samenvatting:
Op basisschool Windkracht 10 in Emmeloord is de leesmotivatie bij leerlingen in groep 3
laag, wat samenhangt met tegenvallende resultaten op technisch en begrijpend lezen. Tijdens
vrij lezen tonen veel leerlingen weinig interesse en ontbreekt het aan structuur, variatie en
interactie. De leerkrachten willen het vrij lezen verbeteren door motiverende werkvormen toe
te passen, geïnspireerd op de positieve ervaringen met Blink Lezen. Er is echter nog geen vast
leesbeleid en vrij lezen is momenteel geen vast onderdeel van het rooster. Het vergroten van
leesplezier wordt gezien als een noodzakelijke stap richting betere leesvaardigheid. In groep 3
valt op dat veel leerlingen lezen als niet leuk ervaren, snel afgeleid raken en het doel van vrij
lezen niet begrijpen. Er is weinig interactie rondom boeken, en zwakkere lezers hebben
moeite om gemotiveerd te blijven.
Om beter inzicht te krijgen in de leesmotivatie van groep 3 is de volgende hoofdvraag
opgesteld: “Hoe kunnen de leerkrachten van groep 3 de leerlingen motiveren om tijdens het
vrij lezen tot lezen te komen?” Deze hoofdvraag is uitgewerkt met generieke- en contextuele
deelvragen voor verdere verdieping.
Uit zowel het literatuuronderzoek als het contextonderzoek blijkt dat leesmotivatie een
belangrijke voorwaarde is voor het ontwikkelen van leesvaardigheid. Intrinsieke motivatie
wordt versterkt door tegemoetkoming aan de basisbehoeften autonomie, competentie en
verbondenheid (Ryan & Deci, 2000; De Naeghel et al., 2016). Leerlingen zijn gemotiveerder
wanneer ze zelf boeken mogen kiezen en betrokken worden bij het leesproces. Tegelijkertijd
profiteren zwakkere of ongemotiveerde lezers minder van vrij lezen zonder gerichte
begeleiding (Van der Sande et al., 2019). Werkvormen zoals duolezen, boekgesprekken en
creatieve leesactiviteiten kunnen het leesplezier vergroten (Colpin et al., 2002; McKool &
Gespass, 2009), maar leerkrachten ervaren belemmeringen in tijd en organisatie. Om de
leesmotivatie te verbeteren, is het aan te raden om diverse motiverende leesactiviteiten
structureel aan te bieden binnen een rijke leesomgeving die past bij de dagelijkse routines.
Op basis van het literatuur- en contextonderzoek zijn er ontwerpeisen opgesteld op drie
niveaus. Op leerlingniveau moet het ontwerp motiverende werkvormen bevatten, zoals samen
lezen en boekgesprekken, die bijdragen aan positieve leeservaringen. Op leerkrachtniveau
biedt het ontwerp handvatten voor differentiatie, boekpromotie en individuele begeleiding. Op
organisatorisch niveau moet het ontwerp flexibel en praktisch inzetbaar zijn, zonder extra
middelen of voorbereidingstijd. De doelen van het ontwerp zijn het vergroten van de
intrinsieke leesmotivatie, het versterken van de rol van de leerkracht als leesbevorderaar en
het haalbaar integreren van leesactiviteiten binnen het lesrooster.
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 3
LEESMOTIVATIE BIJ
GROEP 3
22-04-2025
SERENA DRIESEN
LEESCULTUUR
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt deel A van mijn bachelor thesis, onderdeel van mijn afstudeerproject aan
Hogeschool KPZ. Dit onderzoek is uitgevoerd op basisschool De Windkracht 10 te
Emmeloord, waar ik in het studiejaar 2024-2025 mijn WPO-stage heb mogen lopen. Het
onderzoek focust zich op het bevorderen van de leesmotivatie van de leerlingen in groep 3,
tijdens de vrije leesmomenten.
Toen ik zelf nog op de basisschool zat was ik al dol op lezen. Nu nog steeds is lezen iets wat
ik graag doe. Over de jaren heen heb ik prachtige verhalen mogen ervaren. Wanneer ik lees
leer ik zoveel nieuwe dingen en ontdek ik zoveel nieuwe plekken. Dat is iets wat ik iedereen
gun. De afgelopen jaren op mijn stages stond ik verbaasd te kijken hoe weinig kinderen dit
gevoel met mij delen. Ik hoop hier als leerkracht wat in te gaan veranderen, want iedereen zou
moeten kunnen genieten van een goed boek.
Het uitvoeren van het onderzoek heeft mij veel nieuwe inzichten gegeven over de
leesmotivatie bij kinderen en wat voor rol ik daar als leerkracht in heb. Aan het begin van het
onderzoek was ik erg zoekende naar waar ik mij nu eigenlijk op wilde richten, er zijn
namelijk zoveel interessante onderwerpen binnen het leesonderwijs. Ik ben blij dat ik heb
gekozen voor het onderwerp leesmotivatie. Ik heb dankzij de literatuurstudie en het
contextonderzoek veel enthousiasme kunnen opdoen om straks in de praktijk te gaan werken
aan de leesmotivatie binnen de school.
Verschillende mensen hebben mij ondersteund bij het schijven van dit onderzoek. Allereerst
wil ik mijn collega’s van de WPO-school bedanken voor hun bereidheid om mee te denken en
hun hulp bij het beantwoorden van mijn vragen. Daarnaast ben ik mijn docent, Veronique
Damoiseaux, dankbaar voor alle gekregen feedback gedurende het hele proces. Haar
begeleiding heeft mij geholpen om mijn onderzoek verder aan te scherpen. Ook mijn
klasgenoten wil ik bedanken voor hun steun, het delen van inzichten en het meedenken tijdens
lastige momenten. Tot slot wil ik mijn vriend in het bijzonder bedanken voor zijn
onvoorwaardelijke steun, geduld en meedenken in de afgelopen periode.
Ook wil ik u, de lezer van dit onderzoek, bedanken voor de tijd die u heeft genomen om mijn
onderzoeksverslag te lezen.
Ik wens u veel leesplezier met het lezen van dit onderzoek.
Met vriendelijke groet,
Serena Driesen
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 1
,Inhoudsopgave
Voorwoord..............................................................................................................................1
Inhoudsopgave .......................................................................................................................2
Excerpt en samenvatting .........................................................................................................3
1. Oriëntatie- en richtfase........................................................................................................4
1.1 Introductie en context ....................................................................................................4
1.2 Aanleiding en praktijkprobleem.....................................................................................4
1.3 Relevantie en urgentie van de probleemstelling .............................................................5
1.4 Literatuurverkenning .....................................................................................................5
1.5 Doel van het onderzoek .................................................................................................6
1.6 Hoofd- en deelvragen ....................................................................................................6
1.7 Structuur thesis..............................................................................................................6
2. Theoretisch kader ...............................................................................................................7
2.1 Inleiding literatuurstudie ...............................................................................................7
2.2 Literatuurstudie .............................................................................................................7
2.3 Conclusie literatuurstudie ............................................................................................ 14
3. Contextonderzoek .............................................................................................................15
3.1 Inleiding contextonderzoek ......................................................................................... 15
3.2 Methode contextonderzoek.......................................................................................... 15
3.3 Resultaten contextonderzoek ....................................................................................... 16
3.4 Conclusie contextonderzoek ........................................................................................ 20
4. Conclusie en discussie ......................................................................................................22
4.1 Discussie ..................................................................................................................... 22
4.2 Conclusie en advies ..................................................................................................... 23
5. Ontwerpen ........................................................................................................................ 24
5.1 Uitgangspunten ontwerpen .......................................................................................... 24
Literatuurlijst........................................................................................................................ 25
Bijlagen ................................................................................................................................ 28
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 2
, Excerpt en samenvatting
Excerpt:
Onderwerp: Leesmotivatie bevorderen tijdens het vrij lezen in groep 3.
Onderzoeksgroep: De leerkracht en leerlingen van groep 3.
Methode: Er is verschillende literatuur bestudeerd en zijn er observaties en vragenlijsten
afgenomen.
Conclusie: Leesmotivatie kan worden vergroot door tijdens het vrij lezen gevarieerde en
motiverende leesactiviteiten in te zetten die aansluiten bij de interesses en behoeften van
leerlingen
Samenvatting:
Op basisschool Windkracht 10 in Emmeloord is de leesmotivatie bij leerlingen in groep 3
laag, wat samenhangt met tegenvallende resultaten op technisch en begrijpend lezen. Tijdens
vrij lezen tonen veel leerlingen weinig interesse en ontbreekt het aan structuur, variatie en
interactie. De leerkrachten willen het vrij lezen verbeteren door motiverende werkvormen toe
te passen, geïnspireerd op de positieve ervaringen met Blink Lezen. Er is echter nog geen vast
leesbeleid en vrij lezen is momenteel geen vast onderdeel van het rooster. Het vergroten van
leesplezier wordt gezien als een noodzakelijke stap richting betere leesvaardigheid. In groep 3
valt op dat veel leerlingen lezen als niet leuk ervaren, snel afgeleid raken en het doel van vrij
lezen niet begrijpen. Er is weinig interactie rondom boeken, en zwakkere lezers hebben
moeite om gemotiveerd te blijven.
Om beter inzicht te krijgen in de leesmotivatie van groep 3 is de volgende hoofdvraag
opgesteld: “Hoe kunnen de leerkrachten van groep 3 de leerlingen motiveren om tijdens het
vrij lezen tot lezen te komen?” Deze hoofdvraag is uitgewerkt met generieke- en contextuele
deelvragen voor verdere verdieping.
Uit zowel het literatuuronderzoek als het contextonderzoek blijkt dat leesmotivatie een
belangrijke voorwaarde is voor het ontwikkelen van leesvaardigheid. Intrinsieke motivatie
wordt versterkt door tegemoetkoming aan de basisbehoeften autonomie, competentie en
verbondenheid (Ryan & Deci, 2000; De Naeghel et al., 2016). Leerlingen zijn gemotiveerder
wanneer ze zelf boeken mogen kiezen en betrokken worden bij het leesproces. Tegelijkertijd
profiteren zwakkere of ongemotiveerde lezers minder van vrij lezen zonder gerichte
begeleiding (Van der Sande et al., 2019). Werkvormen zoals duolezen, boekgesprekken en
creatieve leesactiviteiten kunnen het leesplezier vergroten (Colpin et al., 2002; McKool &
Gespass, 2009), maar leerkrachten ervaren belemmeringen in tijd en organisatie. Om de
leesmotivatie te verbeteren, is het aan te raden om diverse motiverende leesactiviteiten
structureel aan te bieden binnen een rijke leesomgeving die past bij de dagelijkse routines.
Op basis van het literatuur- en contextonderzoek zijn er ontwerpeisen opgesteld op drie
niveaus. Op leerlingniveau moet het ontwerp motiverende werkvormen bevatten, zoals samen
lezen en boekgesprekken, die bijdragen aan positieve leeservaringen. Op leerkrachtniveau
biedt het ontwerp handvatten voor differentiatie, boekpromotie en individuele begeleiding. Op
organisatorisch niveau moet het ontwerp flexibel en praktisch inzetbaar zijn, zonder extra
middelen of voorbereidingstijd. De doelen van het ontwerp zijn het vergroten van de
intrinsieke leesmotivatie, het versterken van de rol van de leerkracht als leesbevorderaar en
het haalbaar integreren van leesactiviteiten binnen het lesrooster.
Serena Driesen, 991225060, Bachelorthesis I 3
