Plan van aanpak COM1
Vaardigheden bij het begin van het consult
1. Wat Patiënt begroeten en zijn naam vragen
Hoe Naar juiste uitspraak van naam en aanspreekvorm vragen
Waarom Om verwarring te voorkomen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Epstein et al. (2005)
2. Wat Jezelf voorstellen en duidelijk maken wat je rol is
Hoe Vertellen wie je bent en wat je komt doen (ik ben gevraagd om)
Waarom Onzekerheid wegnemen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Maguire en Rutter (1976)
3. Wat Vaststellen welke problemen en onderwerpen de patiënt wil bespreken
Hoe ‘Waar wilt u het over hebben?’ ‘Hoe kan ik u helpen?’ ‘Vertel eens waarvoor u bent
gekomen?’
Waarom Patiënt voelt zich gehoord en vertelt meer
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Robinson 2001; Gafaranga en Britten 2003
4. Wat Verloop van het consult vastleggen
Hoe De agenda vaststellen
Waarom Verschaft duidelijkheid aan zorgvrager
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Kaplan et al. 1997; Manning en Ray 2002; Robins et al 2011
Algemene vaardigheden
1. Wat Structuur in het gesprek aanbrengen
Hoe Door feedback te geven en te markeren
Waarom Betrokkenheid en samenwerking van de zorgvrager bevorderen, de zorgvrager
belangrijk helpen begrijpen waar het gesprek heengaat en waarom, efficiënt gebruikmaken
van de tijd, onzekerheid bij de zorgvrager verminderen.
Effect Zorgvrager neemt actiever deel waardoor de zorgvrager meer informatie vertelt.
Bron Robins et al. (2011)
1a. Wat Feedback geven
Hoe Door tussentijdse samenvattingen
Waarom Om erachter te komen of de boodschap juist geformuleerd, correct ontvangen,
belangrijk geïnterpreteerd en begrepen.
Effect Zorgvrager voelt zich begrepen en gaat met meer zelfvertrouwen het gesprek aan.
Bron Maguire et al. (1996b)
1b. Wat Markeren; introduceren van nieuw onderwerp/fase in het gesprek.
Hoe Door overgangsopmerkingen en toestemming vragen
Waarom Het consult krijgt voor beiden een open structuur, de zorgvrager begrijpt waar het
belangrijk gesprek naartoe gaat en waarom.
Effect Zorgvragen voelt zich op zijn gemak en gaat met meer zelfvertrouwen het gesprek
aan.
Bron Floyd et al. (1999)
2. Wat De juiste non-verbale communicatie gebruiken
, Hoe Het juiste non-verbale gedrag tonen, gebruik van aantekeningen, op de non-
verbale signalen van de zorgvrager reageren
Waarom Om misverstanden te voorkomen en de zorgvrager zich gezien te laten voelen.
belangrijk
Effect Betere relatie tussen zorgvrager en hulpverlener
Bron Friedman (1979)
2a. Wat Het juiste non-verbale gedrag tonen
Hoe Letten op oogcontact, gezichtsuitdrukking, houding, positie, beweging,
stemgebruik.
Waarom Om te voorkomen dat de signalen verkeerd worden geïnterpreteerd door de
belangrijk zorgvrager en er misverstanden ontstaan.
Effect Zorgvrager voelt zich gezien
Bron Griffith et al. (2003)
2b. Wat Non-verbale signalen van de zorgvrager interpreteren
Hoe Indrukken verbaal verifiëren
Waarom Voorkoming verkeerde interpretaties en stimulering van de zorgvrager om
belangrijk aanvullende informatie te delen.
Effect Zorgvrager voelt zich gezien en niet uitgesproken dingen komen naar voren.
Bron Hall et al. (1995)
3. Wat Parafraseren
Hoe In eigen woorden de gedachten en gevoelens van de zorgvrager herformuleren
Waarom Als hulpverlener de zorgvrager beter begrijpen.
belangrijk
Effect Zorgvrager voelt zich gezien, begrepen en gehoord.
Bron Maguire et al. (1996b)
4. Wat Empathie tonen
Hoe Gevoelig zijn ten aanzien van de situatie en de gevoelens van de zorgvrager, en dit
ook aan de zorgvrager laten weten
Waarom Zorgvrager voelt zich gesteund
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie en zorgvrager deelt meer informatie
Bron Spiro (1992)
5. Wat Zorgvrager uit laten praten
Hoe Niet onderbreken en even een stilte laten vallen af en toe
Waarom Zorgvrager voelt zich gehoord
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Kinnersley et al. (1999)
6. Wat Juist oogcontact maken
Hoe Niet te lang aankijken, maar wel voldoende
Waarom Zorgvrager voelt zich gezien
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Gazda et al. (1995)
7. Wat Open vragen stellen
Hoe ‘Vertel daar eens wat meer over’ ‘Hoe voelt dat voor jou?’. ‘Waarom?’ vermijden.
Waarom Uitnodigen om meer te vertellen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie en volledige informatie krijgen
Bron Stewart (1984)
7. Wat Gesloten vragen stellen
Vaardigheden bij het begin van het consult
1. Wat Patiënt begroeten en zijn naam vragen
Hoe Naar juiste uitspraak van naam en aanspreekvorm vragen
Waarom Om verwarring te voorkomen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Epstein et al. (2005)
2. Wat Jezelf voorstellen en duidelijk maken wat je rol is
Hoe Vertellen wie je bent en wat je komt doen (ik ben gevraagd om)
Waarom Onzekerheid wegnemen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Maguire en Rutter (1976)
3. Wat Vaststellen welke problemen en onderwerpen de patiënt wil bespreken
Hoe ‘Waar wilt u het over hebben?’ ‘Hoe kan ik u helpen?’ ‘Vertel eens waarvoor u bent
gekomen?’
Waarom Patiënt voelt zich gehoord en vertelt meer
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Robinson 2001; Gafaranga en Britten 2003
4. Wat Verloop van het consult vastleggen
Hoe De agenda vaststellen
Waarom Verschaft duidelijkheid aan zorgvrager
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Kaplan et al. 1997; Manning en Ray 2002; Robins et al 2011
Algemene vaardigheden
1. Wat Structuur in het gesprek aanbrengen
Hoe Door feedback te geven en te markeren
Waarom Betrokkenheid en samenwerking van de zorgvrager bevorderen, de zorgvrager
belangrijk helpen begrijpen waar het gesprek heengaat en waarom, efficiënt gebruikmaken
van de tijd, onzekerheid bij de zorgvrager verminderen.
Effect Zorgvrager neemt actiever deel waardoor de zorgvrager meer informatie vertelt.
Bron Robins et al. (2011)
1a. Wat Feedback geven
Hoe Door tussentijdse samenvattingen
Waarom Om erachter te komen of de boodschap juist geformuleerd, correct ontvangen,
belangrijk geïnterpreteerd en begrepen.
Effect Zorgvrager voelt zich begrepen en gaat met meer zelfvertrouwen het gesprek aan.
Bron Maguire et al. (1996b)
1b. Wat Markeren; introduceren van nieuw onderwerp/fase in het gesprek.
Hoe Door overgangsopmerkingen en toestemming vragen
Waarom Het consult krijgt voor beiden een open structuur, de zorgvrager begrijpt waar het
belangrijk gesprek naartoe gaat en waarom.
Effect Zorgvragen voelt zich op zijn gemak en gaat met meer zelfvertrouwen het gesprek
aan.
Bron Floyd et al. (1999)
2. Wat De juiste non-verbale communicatie gebruiken
, Hoe Het juiste non-verbale gedrag tonen, gebruik van aantekeningen, op de non-
verbale signalen van de zorgvrager reageren
Waarom Om misverstanden te voorkomen en de zorgvrager zich gezien te laten voelen.
belangrijk
Effect Betere relatie tussen zorgvrager en hulpverlener
Bron Friedman (1979)
2a. Wat Het juiste non-verbale gedrag tonen
Hoe Letten op oogcontact, gezichtsuitdrukking, houding, positie, beweging,
stemgebruik.
Waarom Om te voorkomen dat de signalen verkeerd worden geïnterpreteerd door de
belangrijk zorgvrager en er misverstanden ontstaan.
Effect Zorgvrager voelt zich gezien
Bron Griffith et al. (2003)
2b. Wat Non-verbale signalen van de zorgvrager interpreteren
Hoe Indrukken verbaal verifiëren
Waarom Voorkoming verkeerde interpretaties en stimulering van de zorgvrager om
belangrijk aanvullende informatie te delen.
Effect Zorgvrager voelt zich gezien en niet uitgesproken dingen komen naar voren.
Bron Hall et al. (1995)
3. Wat Parafraseren
Hoe In eigen woorden de gedachten en gevoelens van de zorgvrager herformuleren
Waarom Als hulpverlener de zorgvrager beter begrijpen.
belangrijk
Effect Zorgvrager voelt zich gezien, begrepen en gehoord.
Bron Maguire et al. (1996b)
4. Wat Empathie tonen
Hoe Gevoelig zijn ten aanzien van de situatie en de gevoelens van de zorgvrager, en dit
ook aan de zorgvrager laten weten
Waarom Zorgvrager voelt zich gesteund
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie en zorgvrager deelt meer informatie
Bron Spiro (1992)
5. Wat Zorgvrager uit laten praten
Hoe Niet onderbreken en even een stilte laten vallen af en toe
Waarom Zorgvrager voelt zich gehoord
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Kinnersley et al. (1999)
6. Wat Juist oogcontact maken
Hoe Niet te lang aankijken, maar wel voldoende
Waarom Zorgvrager voelt zich gezien
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie
Bron Gazda et al. (1995)
7. Wat Open vragen stellen
Hoe ‘Vertel daar eens wat meer over’ ‘Hoe voelt dat voor jou?’. ‘Waarom?’ vermijden.
Waarom Uitnodigen om meer te vertellen
belangrijk
Effect Opbouw goede zorgrelatie en volledige informatie krijgen
Bron Stewart (1984)
7. Wat Gesloten vragen stellen
