INLEIDING COMMUNICATIE
College 1: het vakgebied (H1 + §5.5)
1. Je weet wat het communicatievak inhoudt en kunt trends en ontwikkelingen benoemen
en herkennen.
2. Je weet hoe het communicatiemodel van Shannon en Weaver werkt.
3. Je kent en herkent de drie domeinen van communicatie.
4. Je weet wat publieksgroepen, stakeholders en doelgroepen zijn.
5. Je kunt de taken van de communicatie(adviseur) benoemen en herkennen.
1.1 Communicatie als vak
Communicatie is een proces van tweerichtingsverkeer waarbij zender en ontvanger beiden
actief kunnen zijn en van rol kunnen wisselen; communicatie wordt in deze optiek gezien als
een interactief proces.
Het vak communicatie richt zich op het communiceren met, door en in organisaties.
Communicatie als vaardigheid is voor iedereen, communicatie als vak is voor professionals.
Eigenschappen van communicatieprofessionals zijn:
- Het zijn doeners die verder denken
- Zij kunnen analyseren en de opdrachtgever verrassen met aansprekende creatieve
concepten
- En zij zorgen voor verbinding, voorkeur en vertrouwen
1.2 Trends en ontwikkelingen
Globaal kun je enkele grote ontwikkelingen in het vakgebied communicatie onderscheiden
1 Digitalisering en online
Door sociale media gaat communicatie nu veel sneller en is er een lage drempel om
informatie te delen. Vroeger was iedereen een passieve consument, nu is iedereen
producent.
2. Data driven en real time
Communicatie wordt persoonlijker door de hoeveelheid informatie die bedrijven van jou
hebben. Door algoritmes kunnen er steeds beter voorspellingen worden gedaan over het
gedrag van mensen.
3. Emotie en de sociale omgeving
Mensen zijn meer emotionele wezens dan rationele. Als de communicatie de emotie niet
raakt, komt niets in beweging.
4. Van tekst naar beeld
Eeuwenlang was tekst dominant maar nu staat beeld centraal.
5. Transparantie en open communiceren
Een organisatie moet oprecht en transparant zijn en zich niet beter voordoen dan ze is, ze
hebben namelijk niet langer de controle over wat er over hen wordt bericht. Iedereen kan
zijn mening online plaatsen.
6. Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen
Tegenwoordig is het belangrijk dat een bedrijf kan aantonen dat het duurzaam en
maatschappelijk verantwoord onderneemt.
,7. Accountability en meetbaar maken
Als communicatieprofessional moet je kunnen aangeven wat je gaat doen, waarom je dat
doet en wat de mogelijke resultaten zijn.
8. Leven in netwerken
Het succes van organisaties in netwerken hangt af van in hoeverre zij waardevolle relaties
met hun stakeholders kunnen opbouwen en onderhouden.
1.3 Taken van een team communicatie
Het team communicatie wordt als een integraal platform binnen de organisatie gezien. Hun
taak is om medewerkers in staat te stellen optimaal te communiceren met de belangrijkste
stakeholders.
Elke organisatie is een mediabedrijf elke medewerker moet zich verbonden voelen
1.4 Activiteiten van een communicatiemedewerker
Hoofdtaken communicatie
1. De reputatie
Het gaat hier om het bouwen en beschermen van de reputatie en relaties. Dat zorgt voor
in- en externe vertrouwen in de organisatie.
2. De regie
De aansturing van heldere kernboodschappen met daaraan gekoppelde thema’s.
3. De realisatie
Hier gaat het om de feilloze uitvoering met onderscheidende concepten die verwoorden,
verbeelden en het verschil maken.
Kerntaken van een communicatieprofessional
- Analyseren
- Adviseren
- Integreren
- Creëren
- Begeleiden
- Organiseren
Een goede samenwerking met Human Resources (HR) is van belang om interne
communicatie goed te laten verlopen en het engagement van de medewerkers te
versterken.
Accountability = Het nemen van verantwoordelijkheid voor het rendement van de
communicatie en het afleggen van verantwoording daarover.
5.5 Publieksgroepen / stakeholders / doelgroepen
Publieksgroepen = relatiegroepen waar de organisatie een actieve of passieve band mee
heeft.
- Algemene publieksgroepen o.a. omwonenden en onderwijsinstellingen
- Politieke publieksgroepen o.a. overheden en vakbonden
- Financiële publieksgroepen o.a. klanten en leveranciers
, Stakeholders = belangrijke personen of organisaties die zowel positief als negatief invloed
ondervinden of kunnen uitoefenen op een organisatie.
van wie of wat is de organisatie afhankelijk bij het realiseren van haar doelen?
Doelgroepen = een specifieke groep mensen die een organisatie wil bereiken met een
bepaald aanbod. De organisatie wil bij deze groep een gedragsverandering tot stand
brengen.
publieksgroepen heb je, doelgroepen kies je.
Intermediairs = personen, tussenschakels die de communicatiedoelgroep kunnen
beïnvloeden.
Influencers = personen die veel invloed hebben op de doelgroep.
College 2: communicatiemodellen en -theorieën (H2)
6. Je kent en herkent een aantal (basis)begrippen van communicatie en kunt deze gebruiken
in praktijksituaties.
7. Je kent en herkent (de verschillen tussen) het klassieke en het nieuwe
communicatiemodel.
8. Je kent en herkent een aantal communicatietheorieën.
9. Je kent en herkent de communicatiemodaliteiten.
2.1 Basisbegrippen
Communicatieproces: zender (Z) boodschap (B) medium (M) ontvanger (O)
De boodschap speelt een essentiële rol in het model. Er zijn vier aspecten van de boodschap
te onderscheiden:
- Een zakelijk aspect: de beschrijving van feiten, de informatie in de boodschap
- Een expressief aspect: het gevoel, de emotie die de zender via de boodschap uit
- Een relationeel aspect: de verhouding van de zender en ontvanger tot elkaar
- Een appellerend aspect: het beroep op de ontvanger iets te doen
Encoderen = het omzetten van gedachten in woorden
Decoderen = het omzetten van de boodschap in gedachten
Redundantie = al dan niet bewuste overdaad – herhaling – aan communicatie (overtollige
informatie).
College 1: het vakgebied (H1 + §5.5)
1. Je weet wat het communicatievak inhoudt en kunt trends en ontwikkelingen benoemen
en herkennen.
2. Je weet hoe het communicatiemodel van Shannon en Weaver werkt.
3. Je kent en herkent de drie domeinen van communicatie.
4. Je weet wat publieksgroepen, stakeholders en doelgroepen zijn.
5. Je kunt de taken van de communicatie(adviseur) benoemen en herkennen.
1.1 Communicatie als vak
Communicatie is een proces van tweerichtingsverkeer waarbij zender en ontvanger beiden
actief kunnen zijn en van rol kunnen wisselen; communicatie wordt in deze optiek gezien als
een interactief proces.
Het vak communicatie richt zich op het communiceren met, door en in organisaties.
Communicatie als vaardigheid is voor iedereen, communicatie als vak is voor professionals.
Eigenschappen van communicatieprofessionals zijn:
- Het zijn doeners die verder denken
- Zij kunnen analyseren en de opdrachtgever verrassen met aansprekende creatieve
concepten
- En zij zorgen voor verbinding, voorkeur en vertrouwen
1.2 Trends en ontwikkelingen
Globaal kun je enkele grote ontwikkelingen in het vakgebied communicatie onderscheiden
1 Digitalisering en online
Door sociale media gaat communicatie nu veel sneller en is er een lage drempel om
informatie te delen. Vroeger was iedereen een passieve consument, nu is iedereen
producent.
2. Data driven en real time
Communicatie wordt persoonlijker door de hoeveelheid informatie die bedrijven van jou
hebben. Door algoritmes kunnen er steeds beter voorspellingen worden gedaan over het
gedrag van mensen.
3. Emotie en de sociale omgeving
Mensen zijn meer emotionele wezens dan rationele. Als de communicatie de emotie niet
raakt, komt niets in beweging.
4. Van tekst naar beeld
Eeuwenlang was tekst dominant maar nu staat beeld centraal.
5. Transparantie en open communiceren
Een organisatie moet oprecht en transparant zijn en zich niet beter voordoen dan ze is, ze
hebben namelijk niet langer de controle over wat er over hen wordt bericht. Iedereen kan
zijn mening online plaatsen.
6. Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen
Tegenwoordig is het belangrijk dat een bedrijf kan aantonen dat het duurzaam en
maatschappelijk verantwoord onderneemt.
,7. Accountability en meetbaar maken
Als communicatieprofessional moet je kunnen aangeven wat je gaat doen, waarom je dat
doet en wat de mogelijke resultaten zijn.
8. Leven in netwerken
Het succes van organisaties in netwerken hangt af van in hoeverre zij waardevolle relaties
met hun stakeholders kunnen opbouwen en onderhouden.
1.3 Taken van een team communicatie
Het team communicatie wordt als een integraal platform binnen de organisatie gezien. Hun
taak is om medewerkers in staat te stellen optimaal te communiceren met de belangrijkste
stakeholders.
Elke organisatie is een mediabedrijf elke medewerker moet zich verbonden voelen
1.4 Activiteiten van een communicatiemedewerker
Hoofdtaken communicatie
1. De reputatie
Het gaat hier om het bouwen en beschermen van de reputatie en relaties. Dat zorgt voor
in- en externe vertrouwen in de organisatie.
2. De regie
De aansturing van heldere kernboodschappen met daaraan gekoppelde thema’s.
3. De realisatie
Hier gaat het om de feilloze uitvoering met onderscheidende concepten die verwoorden,
verbeelden en het verschil maken.
Kerntaken van een communicatieprofessional
- Analyseren
- Adviseren
- Integreren
- Creëren
- Begeleiden
- Organiseren
Een goede samenwerking met Human Resources (HR) is van belang om interne
communicatie goed te laten verlopen en het engagement van de medewerkers te
versterken.
Accountability = Het nemen van verantwoordelijkheid voor het rendement van de
communicatie en het afleggen van verantwoording daarover.
5.5 Publieksgroepen / stakeholders / doelgroepen
Publieksgroepen = relatiegroepen waar de organisatie een actieve of passieve band mee
heeft.
- Algemene publieksgroepen o.a. omwonenden en onderwijsinstellingen
- Politieke publieksgroepen o.a. overheden en vakbonden
- Financiële publieksgroepen o.a. klanten en leveranciers
, Stakeholders = belangrijke personen of organisaties die zowel positief als negatief invloed
ondervinden of kunnen uitoefenen op een organisatie.
van wie of wat is de organisatie afhankelijk bij het realiseren van haar doelen?
Doelgroepen = een specifieke groep mensen die een organisatie wil bereiken met een
bepaald aanbod. De organisatie wil bij deze groep een gedragsverandering tot stand
brengen.
publieksgroepen heb je, doelgroepen kies je.
Intermediairs = personen, tussenschakels die de communicatiedoelgroep kunnen
beïnvloeden.
Influencers = personen die veel invloed hebben op de doelgroep.
College 2: communicatiemodellen en -theorieën (H2)
6. Je kent en herkent een aantal (basis)begrippen van communicatie en kunt deze gebruiken
in praktijksituaties.
7. Je kent en herkent (de verschillen tussen) het klassieke en het nieuwe
communicatiemodel.
8. Je kent en herkent een aantal communicatietheorieën.
9. Je kent en herkent de communicatiemodaliteiten.
2.1 Basisbegrippen
Communicatieproces: zender (Z) boodschap (B) medium (M) ontvanger (O)
De boodschap speelt een essentiële rol in het model. Er zijn vier aspecten van de boodschap
te onderscheiden:
- Een zakelijk aspect: de beschrijving van feiten, de informatie in de boodschap
- Een expressief aspect: het gevoel, de emotie die de zender via de boodschap uit
- Een relationeel aspect: de verhouding van de zender en ontvanger tot elkaar
- Een appellerend aspect: het beroep op de ontvanger iets te doen
Encoderen = het omzetten van gedachten in woorden
Decoderen = het omzetten van de boodschap in gedachten
Redundantie = al dan niet bewuste overdaad – herhaling – aan communicatie (overtollige
informatie).
