Inhoudsopgave
Hoorcollege week 1................................................................................................................................3
1. Wat is strafrecht?...........................................................................................................................3
2. Aard en functies van het strafprocesrecht......................................................................................3
3. Structuur van het strafproces.........................................................................................................3
3.1 Vooronderzoek.........................................................................................................................4
3.2 Eindonderzoek..........................................................................................................................4
3.3 Deelnemers aan het strafproces...............................................................................................4
3.4 Bronnen van strafprocesrecht..................................................................................................5
4. Het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel.............................................................................................5
5. Arrestanalyse..................................................................................................................................5
Hoorcollege week 2................................................................................................................................7
1. Vormen en fasen van opsporing.....................................................................................................7
2. De verdachte (art. 27 Sv)................................................................................................................7
3. Het verhoor, de cautie en de raadsman bij politieverhoor.............................................................8
4. Opsporingsbevoegdheden en dwangmiddelen..............................................................................8
4.1 Enige dwangmiddelen gerangschikt naar doel.........................................................................9
5. De aanhouding................................................................................................................................9
6. De inverzekeringstelling................................................................................................................10
7. De binnentreding..........................................................................................................................10
8. De doorzoeking.............................................................................................................................12
Hoorcollege week 3..............................................................................................................................13
1. Het vervolgingsmonopolie en het opportuniteitsbeginsel............................................................13
2. Correctiemechanismen en machtsconcentratie...........................................................................13
3. Buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten.....................................................................13
4. ZSM-werkwijze.............................................................................................................................14
5. Gerechtelijke afdoening................................................................................................................14
6. Verhouding tussen voor- en eindonderzoek.................................................................................14
7. Onmiddellijkheidsbeginsel en HR de auditu.................................................................................14
8. De beraadslaging en de vragen van artikelen 348 en 350 Sv........................................................15
Hoorcollege week 4..............................................................................................................................16
1. Strafbaar feit.................................................................................................................................16
2. Typen strafbepalingen en delictsomschrijvingen..........................................................................16
2.1 Soorten delictsomschrijvingen................................................................................................16
2.2 Typen delictsbestanddelen.....................................................................................................17
1
, 2.3 Bronnen van materieel strafrecht...........................................................................................17
3. Het legaliteitsbeginsel van art. 1 Sr..............................................................................................17
4. Deelnormen van het legaliteitsbeginsel.......................................................................................17
4.1 Verbod van terugwerkende kracht.........................................................................................17
4.2 Gebod van toegankelijke en scherpe normen (lex certa).......................................................18
4.3 Verbod van te extensieve en analogische interpretatie.........................................................18
5. Overige voorwaarden van strafbaarheid......................................................................................18
Hoorcollege week 5..............................................................................................................................20
1. Opzet............................................................................................................................................20
1.1 Voorwaardelijk opzet..............................................................................................................21
2. Culpa.............................................................................................................................................21
2.1 Vaststellen van culpa..............................................................................................................22
Kennisclip week 5: grens tussen opzet en culpa...................................................................................24
Hoorcollege week 6..............................................................................................................................25
1. Strafuitsluitingsgronden...............................................................................................................25
1.1 Noodweer (rechtvaardigingsgrond)........................................................................................26
1.2 Noodweerexces (schulduitsluitingsgrond)..............................................................................27
Kennisclip week 6: strafuitsluitingsgronden en beslissingsschema......................................................29
Hoorcollege week 7..............................................................................................................................31
1. Strafdoelen...................................................................................................................................31
2. Sancties.........................................................................................................................................31
2.1 Uitwerkingen van sancties......................................................................................................31
2.2 Effecten sancties.....................................................................................................................31
3. Soorten straffen............................................................................................................................31
3.1 Hoofdstraffen..........................................................................................................................32
3.2 Bijkomende straffen...............................................................................................................32
4. Soorten maatregelen....................................................................................................................32
5. Straftoemeting..............................................................................................................................32
5.1 Relevante factoren.................................................................................................................33
6. Tenuitvoerlegging.........................................................................................................................33
2
, Hoorcollege week 1
1. Wat is strafrecht?
- Publiekrecht relatie tussen overheid en burger (verticaal).
- Sanctierecht gericht op het opleggen van straffen en/of maatregelen.
Strafdoelen en effecten:
- vergelding, generale preventie, speciale preventie (bijv. TBS) en reparatie (bijv.
schadevergoeding).
- ingrijpende effecten voor verdachten en veroordeelden, maar ook voor slachtoffers en
samenleving. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan een strafblad, dat blijvende gevolgen
heeft.
Rechtsbescherming en instrumentaliteit:
- Bescherming van fundamentele rechten van zowel verdachte en veroordeelde als
(potentiële) slachtoffers. Dus enerzijds rechtsbescherming van de verdachte tegen de
overheid en anderzijds bescherming van de samenleving tegenover mensen die overgaan tot
het plegen van strafbare feiten.
Strafrecht als rechtsgebied:
- Materieel strafrecht geven de strafbare feiten weer.
- Formeel strafrecht verwezenlijking van het materiële strafrecht: het strafprocesrecht.
- Strafrechtelijk sanctierecht inhoud en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties.
Het strafbare feit:
Een gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving, wederrechtelijk is
(in strijd met het recht) en verwijtbaar is aan de verdachte.
2. Aard en functies van het strafprocesrecht
Functies van het strafproces:
- Hoofddoel is de juiste toepassing van het materiële strafrecht op daders mogelijk maken.
- Nevendoelen van het strafprocesrecht: het mogelijk maken van generale/speciale preventie.
Zo kunnen strafzaken mensen afschrikken of ze laten mensen juist zien dat de overheid hard
optreedt tegen bepaalde delicten. Hiermee kan maatschappelijke onrust worden
voorkomen. Ook zorgt het voor genoegdoening voor het slachtoffer.
Eigen functie van het strafprocesrecht:
- Het strafprocesrecht stelt (behoorlijkheids-)eisen aan de wijze van opsporing, vervolging en
berechting en schept juridische waarborgen voor de justitiabele:
garandeert daarmee een zekere rechtsbescherming tegen de overheid.
secundaire controle
- Kanaliseren van maatschappelijke onrust.
3. Structuur van het strafproces
Het strafproces bestaat uit twee onderdelen: het vooronderzoek en het eindonderzoek. De schakel
hiertussen is de dagvaarding
3
, 3.1 Vooronderzoek
Het vooronderzoek wordt ook wel het opsporingsonderzoek genoemd en is getemperd inquisitoir: jij
als individu en verdachte moet dulden dat de overheid jegens jou allerlei bevoegdheden uitoefent.
Dit is wel aan allerlei voorwaarden verbonden (getemperd).
Het doel van het vooronderzoek is het verzamelen van bewijsmateriaal en het voorbereiden van de
vervolgingsbeslissing: gaan we deze persoon voor de rechter brengen? Het vooronderzoek gaat
vooraf aan de behandeling door de rechter.
Een andere vorm van vooronderzoek is het verkennend vooronderzoek.
In het vooronderzoek heb je bepaalde rechten.
In de eerste aanleg gaat de rechtbank een oordeel vellen. Daarna kun je naar het Gerechtshof in
hoger beroep of cassatie bij de Hoge Raad. De Hoge Raad oordeelt echter niet over de feiten, maar
alleen over de rechtmatigheid van de eerdere oordelen, dus bijvoorbeeld als je twijfelt over een
gebrekkige motivering.
3.2 Eindonderzoek
Het eindonderzoek wordt door verschillende rechters behandeld, bijvoorbeeld de politierechter,
kantonrechter of de strafrechter. Door de dagvaarding uit te brengen beslist de OvJ dat een
vooronderzoek wordt voortgezet in een eindonderzoek. Het is dus de schakel tussen het voor- en
eindonderzoek.
Het eindonderzoek heeft een gematigd accusatoir karakter.
De rechter doet zelf onderzoek en stelt vragen aan de verdachte.
Veel zaken komen niet op zitting, omdat ze worden geseponeerd of omdat ze buitengerechtelijk
worden afgedaan, bijvoorbeeld door een strafbeschikking door de OvJ opgelegd.
Tijdens een zitting wordt vooral het strafdossier besproken: een verificatievergadering: klopt het wat
de verdachte heeft gezegd etc.
3.3 Deelnemers aan het strafproces
Vooronderzoek:
- Opsporingsambtenaren politie
- Verdachte (met daarbij zijn raadsman/-vrouwe)
- Hulpofficier van Justitie hogere politieambtenaar die bepaalde bevoegdheden heeft.
- Officier van Justitie lid van het Openbaar Ministerie en heeft de leiding over het
opsporingsonderzoek. Hij bepaalt ook over het onderzoek.
- Rechter-Commissaris oordeelt over ingrijpende bevoegdheden
- Raadkamer Rechtbank gaat over bijv. verlenging van voorlopige vrijheidsbeneming
Eindonderzoek:
- Rechtbank (verschillende soorten rechters)
- Slachtoffer spreekrecht
- Getuige(n)
- Deskundige(n)
4
Hoorcollege week 1................................................................................................................................3
1. Wat is strafrecht?...........................................................................................................................3
2. Aard en functies van het strafprocesrecht......................................................................................3
3. Structuur van het strafproces.........................................................................................................3
3.1 Vooronderzoek.........................................................................................................................4
3.2 Eindonderzoek..........................................................................................................................4
3.3 Deelnemers aan het strafproces...............................................................................................4
3.4 Bronnen van strafprocesrecht..................................................................................................5
4. Het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel.............................................................................................5
5. Arrestanalyse..................................................................................................................................5
Hoorcollege week 2................................................................................................................................7
1. Vormen en fasen van opsporing.....................................................................................................7
2. De verdachte (art. 27 Sv)................................................................................................................7
3. Het verhoor, de cautie en de raadsman bij politieverhoor.............................................................8
4. Opsporingsbevoegdheden en dwangmiddelen..............................................................................8
4.1 Enige dwangmiddelen gerangschikt naar doel.........................................................................9
5. De aanhouding................................................................................................................................9
6. De inverzekeringstelling................................................................................................................10
7. De binnentreding..........................................................................................................................10
8. De doorzoeking.............................................................................................................................12
Hoorcollege week 3..............................................................................................................................13
1. Het vervolgingsmonopolie en het opportuniteitsbeginsel............................................................13
2. Correctiemechanismen en machtsconcentratie...........................................................................13
3. Buitengerechtelijke afdoening van strafbare feiten.....................................................................13
4. ZSM-werkwijze.............................................................................................................................14
5. Gerechtelijke afdoening................................................................................................................14
6. Verhouding tussen voor- en eindonderzoek.................................................................................14
7. Onmiddellijkheidsbeginsel en HR de auditu.................................................................................14
8. De beraadslaging en de vragen van artikelen 348 en 350 Sv........................................................15
Hoorcollege week 4..............................................................................................................................16
1. Strafbaar feit.................................................................................................................................16
2. Typen strafbepalingen en delictsomschrijvingen..........................................................................16
2.1 Soorten delictsomschrijvingen................................................................................................16
2.2 Typen delictsbestanddelen.....................................................................................................17
1
, 2.3 Bronnen van materieel strafrecht...........................................................................................17
3. Het legaliteitsbeginsel van art. 1 Sr..............................................................................................17
4. Deelnormen van het legaliteitsbeginsel.......................................................................................17
4.1 Verbod van terugwerkende kracht.........................................................................................17
4.2 Gebod van toegankelijke en scherpe normen (lex certa).......................................................18
4.3 Verbod van te extensieve en analogische interpretatie.........................................................18
5. Overige voorwaarden van strafbaarheid......................................................................................18
Hoorcollege week 5..............................................................................................................................20
1. Opzet............................................................................................................................................20
1.1 Voorwaardelijk opzet..............................................................................................................21
2. Culpa.............................................................................................................................................21
2.1 Vaststellen van culpa..............................................................................................................22
Kennisclip week 5: grens tussen opzet en culpa...................................................................................24
Hoorcollege week 6..............................................................................................................................25
1. Strafuitsluitingsgronden...............................................................................................................25
1.1 Noodweer (rechtvaardigingsgrond)........................................................................................26
1.2 Noodweerexces (schulduitsluitingsgrond)..............................................................................27
Kennisclip week 6: strafuitsluitingsgronden en beslissingsschema......................................................29
Hoorcollege week 7..............................................................................................................................31
1. Strafdoelen...................................................................................................................................31
2. Sancties.........................................................................................................................................31
2.1 Uitwerkingen van sancties......................................................................................................31
2.2 Effecten sancties.....................................................................................................................31
3. Soorten straffen............................................................................................................................31
3.1 Hoofdstraffen..........................................................................................................................32
3.2 Bijkomende straffen...............................................................................................................32
4. Soorten maatregelen....................................................................................................................32
5. Straftoemeting..............................................................................................................................32
5.1 Relevante factoren.................................................................................................................33
6. Tenuitvoerlegging.........................................................................................................................33
2
, Hoorcollege week 1
1. Wat is strafrecht?
- Publiekrecht relatie tussen overheid en burger (verticaal).
- Sanctierecht gericht op het opleggen van straffen en/of maatregelen.
Strafdoelen en effecten:
- vergelding, generale preventie, speciale preventie (bijv. TBS) en reparatie (bijv.
schadevergoeding).
- ingrijpende effecten voor verdachten en veroordeelden, maar ook voor slachtoffers en
samenleving. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan een strafblad, dat blijvende gevolgen
heeft.
Rechtsbescherming en instrumentaliteit:
- Bescherming van fundamentele rechten van zowel verdachte en veroordeelde als
(potentiële) slachtoffers. Dus enerzijds rechtsbescherming van de verdachte tegen de
overheid en anderzijds bescherming van de samenleving tegenover mensen die overgaan tot
het plegen van strafbare feiten.
Strafrecht als rechtsgebied:
- Materieel strafrecht geven de strafbare feiten weer.
- Formeel strafrecht verwezenlijking van het materiële strafrecht: het strafprocesrecht.
- Strafrechtelijk sanctierecht inhoud en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties.
Het strafbare feit:
Een gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving, wederrechtelijk is
(in strijd met het recht) en verwijtbaar is aan de verdachte.
2. Aard en functies van het strafprocesrecht
Functies van het strafproces:
- Hoofddoel is de juiste toepassing van het materiële strafrecht op daders mogelijk maken.
- Nevendoelen van het strafprocesrecht: het mogelijk maken van generale/speciale preventie.
Zo kunnen strafzaken mensen afschrikken of ze laten mensen juist zien dat de overheid hard
optreedt tegen bepaalde delicten. Hiermee kan maatschappelijke onrust worden
voorkomen. Ook zorgt het voor genoegdoening voor het slachtoffer.
Eigen functie van het strafprocesrecht:
- Het strafprocesrecht stelt (behoorlijkheids-)eisen aan de wijze van opsporing, vervolging en
berechting en schept juridische waarborgen voor de justitiabele:
garandeert daarmee een zekere rechtsbescherming tegen de overheid.
secundaire controle
- Kanaliseren van maatschappelijke onrust.
3. Structuur van het strafproces
Het strafproces bestaat uit twee onderdelen: het vooronderzoek en het eindonderzoek. De schakel
hiertussen is de dagvaarding
3
, 3.1 Vooronderzoek
Het vooronderzoek wordt ook wel het opsporingsonderzoek genoemd en is getemperd inquisitoir: jij
als individu en verdachte moet dulden dat de overheid jegens jou allerlei bevoegdheden uitoefent.
Dit is wel aan allerlei voorwaarden verbonden (getemperd).
Het doel van het vooronderzoek is het verzamelen van bewijsmateriaal en het voorbereiden van de
vervolgingsbeslissing: gaan we deze persoon voor de rechter brengen? Het vooronderzoek gaat
vooraf aan de behandeling door de rechter.
Een andere vorm van vooronderzoek is het verkennend vooronderzoek.
In het vooronderzoek heb je bepaalde rechten.
In de eerste aanleg gaat de rechtbank een oordeel vellen. Daarna kun je naar het Gerechtshof in
hoger beroep of cassatie bij de Hoge Raad. De Hoge Raad oordeelt echter niet over de feiten, maar
alleen over de rechtmatigheid van de eerdere oordelen, dus bijvoorbeeld als je twijfelt over een
gebrekkige motivering.
3.2 Eindonderzoek
Het eindonderzoek wordt door verschillende rechters behandeld, bijvoorbeeld de politierechter,
kantonrechter of de strafrechter. Door de dagvaarding uit te brengen beslist de OvJ dat een
vooronderzoek wordt voortgezet in een eindonderzoek. Het is dus de schakel tussen het voor- en
eindonderzoek.
Het eindonderzoek heeft een gematigd accusatoir karakter.
De rechter doet zelf onderzoek en stelt vragen aan de verdachte.
Veel zaken komen niet op zitting, omdat ze worden geseponeerd of omdat ze buitengerechtelijk
worden afgedaan, bijvoorbeeld door een strafbeschikking door de OvJ opgelegd.
Tijdens een zitting wordt vooral het strafdossier besproken: een verificatievergadering: klopt het wat
de verdachte heeft gezegd etc.
3.3 Deelnemers aan het strafproces
Vooronderzoek:
- Opsporingsambtenaren politie
- Verdachte (met daarbij zijn raadsman/-vrouwe)
- Hulpofficier van Justitie hogere politieambtenaar die bepaalde bevoegdheden heeft.
- Officier van Justitie lid van het Openbaar Ministerie en heeft de leiding over het
opsporingsonderzoek. Hij bepaalt ook over het onderzoek.
- Rechter-Commissaris oordeelt over ingrijpende bevoegdheden
- Raadkamer Rechtbank gaat over bijv. verlenging van voorlopige vrijheidsbeneming
Eindonderzoek:
- Rechtbank (verschillende soorten rechters)
- Slachtoffer spreekrecht
- Getuige(n)
- Deskundige(n)
4
