Samenvatting Levensfasen, ISBN: 9789462365087 Levensfasenpsychologie

Samenvatting Levensfasen
Hoofdstuk 1 – de prenatale periode
Dit is de periode vanaf de bevruchting tot de geboorte.

Het menselijke leven start na de bevruchting. Dit noem je conceptie (=is het moment waarop een
spermacel een eicel bevrucht)

Feiten:
 Het hartje klopt na 5 weken.
 Structurele bouw van het kind is met 12 weken al compleet.
 Na 28 weken is het kind levensvatbaar. (Nederland: 24 weken)

1.1 De lichamelijke ontwikkeling
Lichamelijke ontwikkeling onderscheid:
 Specifieke individu (de ontogenese  interactie met de omgeving/moeder)
 De soort (de fylogenese  de erfelijkheid)

Prenatale ontwikkeling afhankelijk (3 FACTOREN) :
 Groei
Hieronder verstaan we een toename van cellen en een toename van lengte en gewicht. De
mate van groei is in sterke mate erfelijk bepaald. Factoren uit de omgeving, zoals voeding,
hebben een beperkte invloed op het groeiproces.
(Voorbeeld beperkte invloed; lichte toename van de gemiddelde lengte in China en Japan de afgelopen jaren, dit
komt door de verandering in voedingsgewoonten die zich onder invloed van het Westen heeft voorgedaan)
 Rijping
Dit heeft te maken met het in staat zijn om nieuwe functies te vervullen en is een lichamelijk
of fysiologisch proces. De rijping wordt niet of nauwelijks beïnvloed door de omgeving, het
proces voltrekt zich min of meer autonoom (onafhankelijk) (een kind van 3 maanden kan nog niet
lopen). De rijping wordt beïnvloed door de erfelijke factoren (onder die erfelijke invloed vallen de
fysieke kenmerken van een persoon, zoals de omvang van de schedel en de gelaatstrekken, en mogelijke
psychische factoren, zoals intelligentie). De rijping kan in de prenatale periode door echt schadelijke
omgevingsfactoren in negatieve zin worden beïnvloed. (overmatig alcoholgebruik / roken)
 Leren
Hierbij speelt de omgeving een belangrijke rol. De mogelijkheden om optimaal te kunne
profiteren van geboden ervaringen heeft bovendien te maken met erfelijke factoren, zoals
intelligentie. (er kunnen stoornissen in het leren ontstaan door het gedrag van de moeder tijdens de
zwangerschap, zoals roken, drinken en het gebruik van drugs)

Bevruchte eicel = Zygote

In de prenatale fase, de periode waarin de ongeboren mens uitgroeit tot een mens die rijp is om
geboren te worden, onderscheiden we drie belangrijke semesters.

Het eerste simester (1-3 maand) (ontwikkeling hersenen)
 1e periode  Germinale Fase (= de eerste twee weken, waarin de celdeling van de zygote
plaatsvindt)
 2e periode  ontwikkelen zich het centrale zenuwstelsel, de ogen, het hart, de oren, de
tanden, het gehemelte en de externe genitaliën
 Na twaalf weken is de structurele uitbouw van het organisme volledig bereikt en spreek je
van een foetus
 De twee periodes van dit eerste trimester noem je samen de embryonale fase

,Het tweede simester (3-7 maand) (ontwikkeling zenuwen)
 Foetus gaat allerlei bewegingen maken zoals buigen, strekken, handen sluiten, kruipen
 In deze maanden ontwikkelen zich de meeste reflexen
 Einde van de 5de maand neemt het bewegen meer af en worden meer ingewikkelde functies
zoals zintuigen ontwikkeld
Het derde simester (groei)
 Kenmerkt zich vooral door een snelle gewichtstoename van de foetus
 De laatste maanden voor de geboorte kan de foetus allerlei externe prikkels onderscheiden
(harde muziek met hoge tonen horen en licht prikkels onderscheiden)

Jongens- en meisjesbrein
 Ze zijn voorgeprogrammeerd. Een voorkeur voor speelgoed.
 Jongens zijn sterker en hebben een groter ruimtelijk vermogen.
 Meisjes zijn taalvaardiger.

1.2 De ontwikkeling van de reflexen

Reflexen : zijn onbewuste en automatische fysiologische reacties op prikkels en veranderingen in de
omgeving.

De uterine withdrawal reflex Het terugtrekken van het lichaam bij het knijpen in de tenen.

De Mororeflex Als een baby schrikt, open het de vingers en de armen en
spreidt het de benen. Vervolgens worden de armen met een
zwaai naar voren gebracht alsof het kind iemand wil omhelzen.

In de oertijd zou het kind zich kunnen vastklemmen met deze reflex, als moeder zich uit
een benarde situatie zou moeten redden.

De Babinskyreflex Bij het naar achteren strijken met een voorwerp over de
voetzool richt de grote teen zich op en spreiden de andere
tenen zich.

De palmar reflex of grijpreflex De vingers sluiten zich bij een lichte aanraking van de palm van
de hand

De asymmetrische tonische nekreflex Het hoofd dat naar één kant buigt, roept het strekken van het
been en de arm aan dezelfde kant van het hoofd op.

De spinal galant reflex Bij stimulatie van de buik of de rug roteert of buigt het
ruggenmergkanaal met 45 graden naar de gestimuleerde kant.

De rooting reflex en sucking reflex Bij een lichte aanraking van de wang of de mondrand draait het
hoofd in de richting van de stimulus en gaat de mond open met
uitgestoken tong als anticipatie op het zuigen.

De tonische labyrinthine reflex Bij het bewegen van het hoofd voor- en achterwaarts buigt het
forewards hoofd boven en onder het niveau van de ruggengraat door.

, Volgens Goddard kunnen geremd of vertraagde reflexen later leiden tot allerlei
ontwikkelingsstoornissen, zoals problemen met de coördinatie van de ogen en de handen, lees
problemen en gebrek aan concentratie.

Reflexen zijn belangrijke indicatoren voor het functioneren van de hersenen en het centrale
zenuwstelsel.

1.3 Visies op het prenatale bewustzijn

De leertheoretische of behavioristische visie Het mens is na de geboorte een onbeschreven
blad en wordt bepaald door leerervaringen.

De biologische visie Interne of erfelijke factoren bepalen de mens.
De omgevingspsychologie visie De mens wordt bepaald door de wisselwerking
tussen de sociale en de ruimtelijke/materiële
omgeving.
De cognitieve visie De informatieverwerking en de zelfsturing van de
mens bepalend zijn.

De psychoanalytische visie De biologische aanleg en de
opvoedingservaringen in de eerste levensjaren als
belangrijke factor binnen de unieke
levensgeschiedenis bepalend zijn voor de
persoonlijkheid in ontwikkeling.
De humanistische visie De individuele belevingen, de ruimte voor de
noodzakelijke zelfontplooiing en de eigen
verantwoordelijkheid bepalende factoren zijn.

1.4 De omgeving van het embryo en de foetus