Reader IPOW1 – Inleiding Pedagogische &
Onderwijswetenschappen (2025)
Gebaseerd op collegestof van Fukkink, Volman, Daas, Hoek, Majdandžić & Orobio de
Castro
INLEIDING
De vakken Pedagogische Wetenschappen (PW) en Onderwijswetenschappen (OW) vormen
samen het fundament van de academische studie naar opvoeding, leren en ontwikkeling.
Waar pedagogiek zich richt op de relatie tussen kind en opvoeder, onderzoekt de
onderwijswetenschap het bredere systeem van leren, school en samenleving.
In deze reader leer je:
de historische en culturele wortels van kindbeelden begrijpen,
de belangrijkste pedagogische en onderwijstheoretische modellen herkennen en
toepassen,
risico- en protectieve factoren analyseren in opvoedingssituaties,
en actuele onderwijs- en pedagogische vraagstukken plaatsen in hun maatschappelijke
context.
, DEEL 1 – PEDAGOGISCHE
WETENSCHAPPEN
1. Wat is pedagogiek?
Pedagogiek is de wetenschap van opvoeding, vorming en ontwikkeling.
Het woord komt van het Griekse paidagogos — letterlijk: degene die het kind begeleidt.
De pedagogiek bestudeert zowel hoe kinderen zich ontwikkelen als wat opvoeders doen om
deze ontwikkeling te ondersteunen.
Twee dimensies van pedagogiek
De pedagogiek kent een dubbele aard:
1. Empirische dimensie
Richt zich op feitelijke beschrijvingen van opvoedingspraktijken.
Bijvoorbeeld: Wat is het effect van een autoritatieve opvoedstijl op schoolprestaties?
2. Normatieve dimensie
Richt zich op de morele vraag wat ‘goede opvoeding’ is.
Bijvoorbeeld: Welke waarden vinden we belangrijk dat een kind leert?
“Onderwijs en opvoeding gaan altijd over de vraag wat we waardevol vinden.”
— Gert Biesta (2009)
De pedagogiek is dus geen neutrale wetenschap. Ze onderzoekt ook morele en culturele
keuzes die opvoeders maken, en hoe die keuzes verbonden zijn met tijd, plaats en
samenleving.
Onderwijswetenschappen (2025)
Gebaseerd op collegestof van Fukkink, Volman, Daas, Hoek, Majdandžić & Orobio de
Castro
INLEIDING
De vakken Pedagogische Wetenschappen (PW) en Onderwijswetenschappen (OW) vormen
samen het fundament van de academische studie naar opvoeding, leren en ontwikkeling.
Waar pedagogiek zich richt op de relatie tussen kind en opvoeder, onderzoekt de
onderwijswetenschap het bredere systeem van leren, school en samenleving.
In deze reader leer je:
de historische en culturele wortels van kindbeelden begrijpen,
de belangrijkste pedagogische en onderwijstheoretische modellen herkennen en
toepassen,
risico- en protectieve factoren analyseren in opvoedingssituaties,
en actuele onderwijs- en pedagogische vraagstukken plaatsen in hun maatschappelijke
context.
, DEEL 1 – PEDAGOGISCHE
WETENSCHAPPEN
1. Wat is pedagogiek?
Pedagogiek is de wetenschap van opvoeding, vorming en ontwikkeling.
Het woord komt van het Griekse paidagogos — letterlijk: degene die het kind begeleidt.
De pedagogiek bestudeert zowel hoe kinderen zich ontwikkelen als wat opvoeders doen om
deze ontwikkeling te ondersteunen.
Twee dimensies van pedagogiek
De pedagogiek kent een dubbele aard:
1. Empirische dimensie
Richt zich op feitelijke beschrijvingen van opvoedingspraktijken.
Bijvoorbeeld: Wat is het effect van een autoritatieve opvoedstijl op schoolprestaties?
2. Normatieve dimensie
Richt zich op de morele vraag wat ‘goede opvoeding’ is.
Bijvoorbeeld: Welke waarden vinden we belangrijk dat een kind leert?
“Onderwijs en opvoeding gaan altijd over de vraag wat we waardevol vinden.”
— Gert Biesta (2009)
De pedagogiek is dus geen neutrale wetenschap. Ze onderzoekt ook morele en culturele
keuzes die opvoeders maken, en hoe die keuzes verbonden zijn met tijd, plaats en
samenleving.
