Samenvatting bijzondere overeenkomsten leerdoelen jaar 1

BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN

1. De student kan het verschil tussen contractuele aansprakelijkheid
(6:74 BW) en wettelijke aansprakelijkheid (6:162 e.v. BW)
herkennen.

Uitgangspunt in het privaatrecht is dat ieder in beginsel zijn of haar
eigen schade draagt -> als iemand anders het voor je moet vergoeden
is daar een wettelijke grondslag voor nodig.

2 soorten:
1) Contractuele aansprakelijkheid (art. 6:74 BW)
2) Wettelijke aansprakelijkheid (art. 6:162 BW)

Verbintenis = een op geld waardeerbare prestatie
Bron van deze verbintenis/prestatie uit een overeenkomst of uit een wet

Voorbeeld 1 -> Kees en ik sluiten een koopovereenkomst. Ik lever een auto
aan Kees en Kees betaald mij 3000 euro voor de auto. Deze prestaties
vloeien voort uit de overeenkomst.
Kom je je prestatie niet na? Ander lijdt dan schade.
Er is dan sprake van een wanprestatie -> contractueel aansprakelijk op
grond van art. 6:74 BW e.v.

Voorbeeld 2 -> Ik schop een bal door de ruit van de buren. Er is hier geen
overeenkomst, maar wel schade voor de buren.
Er is dan sprake van een onrechtmatige daad -> wettelijke
aansprakelijkheid op grond van art. 6:162 BW e.v.


2. De student kan de rechtsvoorwaarden van contractuele
aansprakelijkheid (6:74 BW) uitleggen en toepassen op een casus.

Artikel 6:74 BW rechtsvoorwaarden;

- Opeisbare verbintenis (-> art. 6:86 BW)
- Tekortkoming in de nakoming van een verbintenis
- Tekortkoming = toerekenbaar
 Schuld
 Wet (artt. 6:76 en 6:77 BW)
 Rechtshandeling (garantiebepaling)
 In het verkeer geldende opvattingen (onervarenheid)
- Schade
- Causaal verband tussen tekortkoming en schade (“daardoor”)
- Nakoming niet blijvend onmogelijk? -> (ingebrekestelling en)
verzuim! (Artt. 6:81 BW)

, 3. De student kan de rechtsvoorwaarden van de onrechtmatige daad
en bijbehorende doctrines uitleggen, en toepassen op een casus.

Artikel 6:162 BW rechtsvoorwaarden;

- Daad = doen of een nalaten
- Onrechtmatig (lid 2)
 Inbreuk op een recht
 In strijd met een wettelijke plicht (bijv. diefstal)
 Maatschappelijke onzorgvuldigheid
 Tenzij rechtvaardigingsgrond
- Toerekenbaar (lid 3)
 Schuld
 Wet (artt. 6:76 en 6:77 BW)
 Verkeer geldende opvattingen
- Schade
- Causaal verband tussen onrechtmatige gedraging en schade
(“dientengevolge”)
- Relativiteitsvereiste (art. 6:163 BW)
- Verzuim treedt direct in; geen ingebrekestelling vereist, zie art. 6:83
sub b BW

Wanneer handelt iemand “maatschappelijk” onzorgvuldig?
Wanneer is iets “onzorgvuldig” of puur een “ongelukkige samenloop van
omstandigheden”?
Grijs gebied, wat vooral wordt ingevuld door rechtspraak, en aan
verandering onderhevig omdat maatschappelijke normen en waarden
veranderen.
 Kelderluik-arrest (1965) -> gevaarzetting

1. Welke mate van oplettendheid mag je verwachten (van de
benadeelde partij)?
2. Hoe groot is de kans dat door niet/onvoldoende oplettend te zijn,
ongevallen ontstaan?
3. Hoe ernstig zijn de gevolgen van de ongevallen die kunnen
ontstaan?
4. Hadden (eenvoudige) voorzorgsmaatregelen genomen kunnen
worden? (-> disloquerende turnster)

 Zwiepende tak arrest (1996)

Welke rechtvaardigingsgronden zijn er?
- Noodweer
- Noodtoestand
- Toestemming benadeelde
- Ambtelijk bevel
- Sport- en spelsituatie

, Sport- en spelsituatie brengen altijd risico’s met zich mee, vooral bij
lichamelijk contact. In sport- en spelsituaties geldt een verhoogde drempel
van aansprakelijkheid.

Hoge Raad: Deelnemers aan een sport- of spelactiviteit aanvaarden het
risico op lichamelijk letsel door slecht gecoördineerde, verkeerd getimede,
of ondoordachte handeling van een andere deelnemer (in de hitte van de
strijd).

Hoofdvraag: wat mogen de deelnemers over en weer van elkaar
verwachten?
Factoren die van belang zijn:
- Gebeurt de gedraging binnen/buiten de spelsituatie?
- Wordt een beslissing van een instructeur of scheidsrechter
genegeerd?
- Betreft het een (grove) overtreding van de spelregels?

 Natrap-arrest

Relativiteitsvereiste (art. 6:163 BW)

“Geen verplichting tot schadevergoeding bestaat, wanneer de
geschonden norm niet strekt tot bescherming tegen de schade, zoals de
benadeelde die heeft geleden.”

 Er moet een relatie bestaan tussen de geschonden norm en de
geleden schade.

VB: A Rijdt door rood en rijdt B aan -> gevolg: schade aan auto en
lichamelijk letsel B
Een schilder die in een voortuin een huis staat te schilderen, schrikt van
het lawaai van de aanrijding en valt van de ladder -> gevolg: lichamelijk
letsel

Geschonden norm: verkeersveiligheid (voor verkeersdeelnemers)
In het geval van B wel aan het relativiteitsvereiste voldaan.
In het geval van de schilder niet (want hij is geen verkeersdeelnemer).

 Arrest Schietpartij Alphen aan den Rijn (2019)
- Discussie over wie/wat beschermt de geschonden norm nou precies?
- Wet wapens en munitie collectieve veiligheid samenleving of (ook)
individuele belangen burgers (slachtoffers)?
Hoge Raad: beide

 Tandartsen-arrest (1958)
- De geschonden norm kan ook een ongeschreven (zorgvuldigheids)
norm zijn

4. De student kan de vorderingen benoemen, die op grond van een
onrechtmatige daad bij de rechter kunnen worden ingesteld.