Leerdoelen grondslagen van recht
1. Na week 1 ben je in staat om verschillende juridische kernbegrippen,
indelingen en onderscheidingen te benoemen en te herkennen in
een concrete casus. Daarbij gaat het met name om:
Positief recht en wenselijk recht
Positief recht: het recht zoals het in een bepaalde gemeenschap door
mensen vastgesteld of erkend is.
Wenselijk recht: het recht zoals mensen het nastrevenswaardig vindt en
het wenst. Dit recht is niet vastgesteld. Dit kan ook verschillen per
persoon.
Objectief recht en subjectief recht
Objectief recht: het geheel van rechtsregels.
Subjectief recht: een aanspraak of een bevoegdheid die zich ontleend aan
het objectieve recht.
Internationaal en nationaal recht
Internationaal recht: recht tussen staten en recht van internationale
organisaties. Ook rechtsregels die internationaal erkend zijn en aangeven
hoe deze zich ten opzichte van elkaar of tegenover hun onderdanen te
hebben gedragen.
Nationaal recht: recht met betrekking tot burgers onderling. Dit recht is
binnen nationale staten geldig.
Publiek- en privaatrecht
Publiekrecht: recht met betrekking tot de relatie tussen overheid en
burger. De overheid heeft hierin een machtspositie ten opzichte van de
burger. De overheid gebruikt publiekrecht voor het algemeen belang en
stelt (eenzijdig) rechtsgevolgen vast. Overheidsinstanties zijn hierbij
nevengeschikt aan elkaar.
Privaatrecht: recht met betrekking tot burgers onderling. Er is hier geen
hogere machtspositie. Het gaat hier om de juridische relatie tussen
burgers.
Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: Hier is niet van af te wijken. Dit is voor het algemeen
belang.
Aanvullend recht: rechtsregels waar de betrokkenen juist wel van af
mogen wijken, in het geval dat betrokkenen niet onderling een regeling
voor hun onderlinge relatie hebben getroffen.
Formeel en materieel recht
,Formeel recht: Regels om het materiele recht te handhaven. Bestaat
allereerst uit procesrecht (regels die aangeven hoe het materiële recht
gehandhaafd kan worden als dat geschonden is).
Materieel recht: Regels met betrekking tot rechten, plichten en
bevoegdheden.
2. Na week 1 ben je in staat verschillende typen regels te benoemen
en te herkennen;
Gedragsnormen: deze zijn onderverdeeld in gebodsnormen,
verbodsnormen en dingen die zijn toegestaan. Dit heeft betrekking op
burgers. Onder te verdelen in:
Gebodsnormen: wordt gekenmerkt door het woord‘’verplicht ‘’
Verbodsnormen: wordt gekenmerkt door het woord ‘’verboden ‘’
Toestaan: wordt gekenmerkt door het woord ‘’kan’’
1. Sanctienormen: deze geeft aan welke sanctie kan volgen op het
overtreden van een gedragsnorm.
2. Bevoegdheidsverlenende normen: rechtsregels die bevoegdheden
(machten) toekennen aan staatsorganen, zoals bestuursorganen en
de rechter. Bevoegdheidsverlenende normen geven staatsorganen
de bevoegdheid om rechten en plichten vast te stellen of om
handelingen te verrichten.
3. Definitiebepalingen: regels die vastleggen wat de precieze betekenis
is van termen en concepten die in wetten, verdragen en andere
juridische documenten worden gebruikt, om zo duidelijkheid te
scheppen over rechten en plichten.
4. Schakelbepalingen: dit zijn wetsartikelen die bepalen dat de regels
voor het ene recht of goed ook van toepassing zijn op een ander
recht of goed.
Te herkennen in het wetboek aan: ‘’ook van toepassing op…’’ en
‘’overeenkomstige toepassing’’.
, Leerdoelen week 2
3. Aan het einde van week 2 ben je in staat om de fundamentele
vragen die de casus van de grotverkenners oproept, te benoemen.
De vragen die de casus van de grotverkenners oproept zijn onder andere:
- Is er sprake van moord en moeten de grotverkenners hiervoor
veroordeeld worden?
- Wat is goed of fout in deze casus?
- Is de straf van ophangen de juiste straf in deze casus?
- Kunnen rechters een uitzondering maken van de wet en dus
afwijken van het geschreven recht?
4. Aan het einde van week 2 ben je in staat de kernpunten van de
redeneringen van de verschillende rechters samen te vatten.
Truepenny: De rechter en het hof hebben het recht gevolgd, omdat dat
voor hen de enige openbare en gangbare bron was. We moeten sympathie
hebben voor de situatie waar deze mannen zich in bevonden, maar we
moeten ook vertrouwen op de rechter dat hij een juiste uitspraak heeft
gedaan. Sympathie moet er voor zorgen dat de mannen gerechtigheid
krijgen, zonder dat we de letter van de wet hebben genegeerd.
Foster: De mannen zijn onschuldig voor alle misdaden. Foster heeft
hiervoor 2 redenen:
1. Er is sprake van natuurtoestand in dit uitzonderlijke geval, wetten voor
normale omstandigheden gelden hier dus niet. De mannen zaten
afgezonderd van het ‘normale rechtssysteem’.
2. De onderliggende gedachte van de wet is belangrijker dan de letter van
de wet.
Keen: Rechter Keen vond dat de mannen schuldig waren aan moord. Hij
vond het belangrijk dat de rechters zich houden aan de scheiding der
machten en dat de rechters de letter van de wet letterlijk volgen. Rechters
moeten zich volgens Keen houden aan zijn bevoegdheden. Oproepen van
genade vallen volgens Keen buiten de bevoegdheden van de rechter.
Keen had kritiek op Foster.
Handy: Rechter Handy vond dat de persoon van de rechter een grote rol
speelt bij de uitspraak. Daarnaast vond Handy dat de mannen moeten
worden vrijgesproken, omdat er moet worden geluisterd naar het volk.
Handy past de regelscepsis toe.
Tatting: Hij vindt de gedachte van Foster dat de mannen afgescheiden
van de ‘gewone wereld’ zitten onzin. Tatting vindt ook dat de mannen niet
in een natuurtoestand zaten in de grot. Tatting stelt veel vragen, maar
komt uiteindelijk niet tot een conclusie. Hij heeft echter wel kritiek op de
argumenten van andere rechters.
1. Na week 1 ben je in staat om verschillende juridische kernbegrippen,
indelingen en onderscheidingen te benoemen en te herkennen in
een concrete casus. Daarbij gaat het met name om:
Positief recht en wenselijk recht
Positief recht: het recht zoals het in een bepaalde gemeenschap door
mensen vastgesteld of erkend is.
Wenselijk recht: het recht zoals mensen het nastrevenswaardig vindt en
het wenst. Dit recht is niet vastgesteld. Dit kan ook verschillen per
persoon.
Objectief recht en subjectief recht
Objectief recht: het geheel van rechtsregels.
Subjectief recht: een aanspraak of een bevoegdheid die zich ontleend aan
het objectieve recht.
Internationaal en nationaal recht
Internationaal recht: recht tussen staten en recht van internationale
organisaties. Ook rechtsregels die internationaal erkend zijn en aangeven
hoe deze zich ten opzichte van elkaar of tegenover hun onderdanen te
hebben gedragen.
Nationaal recht: recht met betrekking tot burgers onderling. Dit recht is
binnen nationale staten geldig.
Publiek- en privaatrecht
Publiekrecht: recht met betrekking tot de relatie tussen overheid en
burger. De overheid heeft hierin een machtspositie ten opzichte van de
burger. De overheid gebruikt publiekrecht voor het algemeen belang en
stelt (eenzijdig) rechtsgevolgen vast. Overheidsinstanties zijn hierbij
nevengeschikt aan elkaar.
Privaatrecht: recht met betrekking tot burgers onderling. Er is hier geen
hogere machtspositie. Het gaat hier om de juridische relatie tussen
burgers.
Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: Hier is niet van af te wijken. Dit is voor het algemeen
belang.
Aanvullend recht: rechtsregels waar de betrokkenen juist wel van af
mogen wijken, in het geval dat betrokkenen niet onderling een regeling
voor hun onderlinge relatie hebben getroffen.
Formeel en materieel recht
,Formeel recht: Regels om het materiele recht te handhaven. Bestaat
allereerst uit procesrecht (regels die aangeven hoe het materiële recht
gehandhaafd kan worden als dat geschonden is).
Materieel recht: Regels met betrekking tot rechten, plichten en
bevoegdheden.
2. Na week 1 ben je in staat verschillende typen regels te benoemen
en te herkennen;
Gedragsnormen: deze zijn onderverdeeld in gebodsnormen,
verbodsnormen en dingen die zijn toegestaan. Dit heeft betrekking op
burgers. Onder te verdelen in:
Gebodsnormen: wordt gekenmerkt door het woord‘’verplicht ‘’
Verbodsnormen: wordt gekenmerkt door het woord ‘’verboden ‘’
Toestaan: wordt gekenmerkt door het woord ‘’kan’’
1. Sanctienormen: deze geeft aan welke sanctie kan volgen op het
overtreden van een gedragsnorm.
2. Bevoegdheidsverlenende normen: rechtsregels die bevoegdheden
(machten) toekennen aan staatsorganen, zoals bestuursorganen en
de rechter. Bevoegdheidsverlenende normen geven staatsorganen
de bevoegdheid om rechten en plichten vast te stellen of om
handelingen te verrichten.
3. Definitiebepalingen: regels die vastleggen wat de precieze betekenis
is van termen en concepten die in wetten, verdragen en andere
juridische documenten worden gebruikt, om zo duidelijkheid te
scheppen over rechten en plichten.
4. Schakelbepalingen: dit zijn wetsartikelen die bepalen dat de regels
voor het ene recht of goed ook van toepassing zijn op een ander
recht of goed.
Te herkennen in het wetboek aan: ‘’ook van toepassing op…’’ en
‘’overeenkomstige toepassing’’.
, Leerdoelen week 2
3. Aan het einde van week 2 ben je in staat om de fundamentele
vragen die de casus van de grotverkenners oproept, te benoemen.
De vragen die de casus van de grotverkenners oproept zijn onder andere:
- Is er sprake van moord en moeten de grotverkenners hiervoor
veroordeeld worden?
- Wat is goed of fout in deze casus?
- Is de straf van ophangen de juiste straf in deze casus?
- Kunnen rechters een uitzondering maken van de wet en dus
afwijken van het geschreven recht?
4. Aan het einde van week 2 ben je in staat de kernpunten van de
redeneringen van de verschillende rechters samen te vatten.
Truepenny: De rechter en het hof hebben het recht gevolgd, omdat dat
voor hen de enige openbare en gangbare bron was. We moeten sympathie
hebben voor de situatie waar deze mannen zich in bevonden, maar we
moeten ook vertrouwen op de rechter dat hij een juiste uitspraak heeft
gedaan. Sympathie moet er voor zorgen dat de mannen gerechtigheid
krijgen, zonder dat we de letter van de wet hebben genegeerd.
Foster: De mannen zijn onschuldig voor alle misdaden. Foster heeft
hiervoor 2 redenen:
1. Er is sprake van natuurtoestand in dit uitzonderlijke geval, wetten voor
normale omstandigheden gelden hier dus niet. De mannen zaten
afgezonderd van het ‘normale rechtssysteem’.
2. De onderliggende gedachte van de wet is belangrijker dan de letter van
de wet.
Keen: Rechter Keen vond dat de mannen schuldig waren aan moord. Hij
vond het belangrijk dat de rechters zich houden aan de scheiding der
machten en dat de rechters de letter van de wet letterlijk volgen. Rechters
moeten zich volgens Keen houden aan zijn bevoegdheden. Oproepen van
genade vallen volgens Keen buiten de bevoegdheden van de rechter.
Keen had kritiek op Foster.
Handy: Rechter Handy vond dat de persoon van de rechter een grote rol
speelt bij de uitspraak. Daarnaast vond Handy dat de mannen moeten
worden vrijgesproken, omdat er moet worden geluisterd naar het volk.
Handy past de regelscepsis toe.
Tatting: Hij vindt de gedachte van Foster dat de mannen afgescheiden
van de ‘gewone wereld’ zitten onzin. Tatting vindt ook dat de mannen niet
in een natuurtoestand zaten in de grot. Tatting stelt veel vragen, maar
komt uiteindelijk niet tot een conclusie. Hij heeft echter wel kritiek op de
argumenten van andere rechters.
