HOORCOLLEGE PEDAGOGIEK
HC 1 – INLEIDING IN DE GEZINSPEDAGOGIEK
WAT IS GEZINSPEDAGOIGEK
- Normale ontwikkeling van kinderen in verschillende, specifieke opvoedingscontexten
o Binnen en buiten gezin
- Wat is ‘normaal’?
o Verandert door de tijd heen
o Verschilt per cultuur
DIVERS
- Traditionele gezin
o Heeft nogsteeds de hoofdrol
- Maar tegenwoordig ook:
o Eenoudergezinnen
o Samengestelde gezinnen
o Gezinnen met 2 ouders van hetzelfde geslacht
o Pleeggezinnen
o Adoptiegezinnen
o Etc…
- Opvoedtrends
o Grote rol van social media
o Gentle parenting
o Attachment parenting
o Curling ouderschap
o Natuurlijk ouderschap
CULTURELE VERSCHILLEN
- Opvoeding kent culturele verschillen
o Mbendjele
▪ Geïsoleerde gemeenschap in Congo
▪ Leven net als de jagers-verzamelaars
▪ Baby’s hebben wel 14 verschillende verzorgers
Wanneer we naar verschillende culturen kijken dan leer je eigenlijk je eigen normen en waarden
een beetje bij stellen. Het beeld wat normaal is verschilt.
- Impact van opvoeding kent culturele verschillen
o Onderzoek Lansford et al.
▪ Fysiek disciplineren
• Europees-Amerikaanse gezinnen
o Meer externaliserende problemen bij kind
o Zetten in wanneer ze geen ander redmiddel meer hadden
• Afro-Amerikaanse gezinnen
o Geen externaliserende problemen bij kind
o Voor sommige gezinnen best een positieve impact
o Inzetten als opvoedmiddel
▪ Geven toelichting wat niet goed was en wat zij wel
verwachten
• Effect lijkt vooral door context te komen
CLL 1.3
,Externaliserende problemen
- Woede aanvallen
- Agressiever
RELEVANTIE VOOR JOU ALS PEDAGOOG
- Opvoedstress
o Individualistische(re) samenleving
o Social media diagnoses
▪ Wereldwijd zie je wat er gebeurd
- Lange wachtlijsten
- Hoge werkdruk jeugdhulp
- Normaliseren VS problematiseren
o Ook kijken wanneer je moet gaan normaliseren
▪ Vertellen dat het gedrag normaal is
▪ Ouder in zijn kracht zetten
Als pedagoog heb je gedragen kennis nodig van gezinspedagogiek
Weet wat normaal is
DE EERSTE 1000 DAGEN
- Eerste 1000 dagen
o Vanaf 10 maanden voor geboorte tot 2 jaar oud
▪ 10 maanden voor geboorte
• Slikken van foliumzuur
• Om je goed voor te bereiden
o Weten wat je te wachten staat
- Kansenongelijkheid begint al in de baarmoeder
o Armoede
▪ Vroeggeboorte
▪ Laag geboortegewicht
- Hoe slechter de basis, hoe groter de kans op latere problemen
- Hoe beter de basis, hoe groter de kans op een gezond leven
HOE BETER DE BASIS, HOE GROTER DE KANS OP EEN GEZOND LEVEN - WAAROM
Wat gaat het kind ontwikkelen
- Motoriek
- Gevoelens
- Sociale hechting
- Omgang met leeftijdsgenoten
- Herkennen gezichten
- Leren zien
- Herkennen klanken
- Leren taal
Kritieke periode
Is het in die periode niet gebeurd, is het aanleren op latere leeftijd moeilijker aan te leren
CLL 1.3
,EERSTE 1000 DAGEN – BELANG
Belangrijk op 4 gebieden:
- Brein
- Regulatie
- Relaties
- Stress
EERSTE 1000 DAGEN - BREIN
Dieper op in bij ontwikkelingspsychologie
- Verbindingen gevormd bij start vormen basis voor latere verbindingen
o Van 0 tot 1,5 jaar worden er 1 miljoen verbindingen per seconde aangelegd
o Use it or lose it
▪ Chinese baby’s
• Onderscheid letter L en R kennen ze
• Letter R horen zij nooit
• Deze verbinding verdwijnt
- Hersenen van baby’s vereisen stabiele, zorgzame, interactieve relaties
o Veilige gehechtheidsrelatie (HC 2)
‘het is veel makkelijker (en goedkoper) om op jonge leeftijd sterke hersenverbindingen te vormen dan ze
op latere leeftijd te moeten repareren’
- Voor ouderen is het voor het brein veel werk, en voor de persoon lastig om zich aan te passen
- Voor jongeren is het voor het brein makkelijk, en voor de persoon makkelijk om zich aan te passen
- Preventie
o Problemen voorkomen
- Interventie
o Problemen verminderen/oplossen
EERSTE 1000 DAGEN – REGULATIE
- Regulatie
o Het ervaren, herkennen en doseren van sensaties, belevingen en affecten
(gevoelservaringen) van de ander en jezelf
- Emotionele ontwikkeling (hc 4)
- Co-regulatie
o Spiegelen, toon aanpassen, nabijheid, afstemmen
- Balans tussen ontwikkelen en verwerken
- Herhaling
o Emotieschema’s
▪ Als ik deze emotie laat zien dan gebeurt er dit
- Veilige gehechtheidsrelatie
o Ouder speelt een grote rol bij het leren reguleren van emoties
Wat zegt dat over de gezinscontext
Omgeving is erg belangrijk om regulatie op te bouwen
Co-regulatie voor nodig
Gedragingen van ouders
CLL 1.3
, - Still face experiment
- Edward Tronick
o Normale interactie
o Moeder stopt communicatie
o Hervatting normale interactie
Bij kinderen met depressieve ouders is de reactie om aandacht te krijgen veel minder heftig
Zijn het niet reageren van ouders gewend
EERSTE 1000 DAGEN – RELATIES
- Kwaliteit
o Stabiliteit relaties eerste 1000 dagen
▪ Basis voor later
▪ Sociale ontwikkeling
• Relaties voor later
▪ Cognitieve ontwikkeling
• Oplossingsvaardigheden
▪ Emotionele ontwikkeling
• Zelfregulatie
• Zelfvertrouwen
- Veilige gehechtheidsrelatie
EERSTE 1000 DAGEN – STRESS
- Stress is niet altijd slecht
o Positieve stress
▪ Kortdurende stress
• Overleving
• Maakt je alert en gefocust
• Functioneel en nuttig
o Hanteerbare stress
▪ Niet zo leuk, maar wel in de hand te houden
• Doordat iemand in de buurt is om je te helpen reguleren
• Kan je snel weer overheen komen
o Toxische stress
▪ Schadelijk
▪ Langdurig in de overlevingsstand
▪ Chronisch
▪ Ernstig
▪ Als er niemand in de buurt is om je te helpen reguleren
- Veilige gehechtheidsrelatie
OVERHEIDSBELEID
- Steeds meer aandacht en overheidsbeleid
o Actieprogramma Kansrijke Start
▪ Preventie
• Kostenbesparing
▪ Professionals en informeel netwerk ondersteunen (aanstaande) ouders
optimaal
• Doel van het programma
- Zorgen voor een goed fundament
CLL 1.3
HC 1 – INLEIDING IN DE GEZINSPEDAGOGIEK
WAT IS GEZINSPEDAGOIGEK
- Normale ontwikkeling van kinderen in verschillende, specifieke opvoedingscontexten
o Binnen en buiten gezin
- Wat is ‘normaal’?
o Verandert door de tijd heen
o Verschilt per cultuur
DIVERS
- Traditionele gezin
o Heeft nogsteeds de hoofdrol
- Maar tegenwoordig ook:
o Eenoudergezinnen
o Samengestelde gezinnen
o Gezinnen met 2 ouders van hetzelfde geslacht
o Pleeggezinnen
o Adoptiegezinnen
o Etc…
- Opvoedtrends
o Grote rol van social media
o Gentle parenting
o Attachment parenting
o Curling ouderschap
o Natuurlijk ouderschap
CULTURELE VERSCHILLEN
- Opvoeding kent culturele verschillen
o Mbendjele
▪ Geïsoleerde gemeenschap in Congo
▪ Leven net als de jagers-verzamelaars
▪ Baby’s hebben wel 14 verschillende verzorgers
Wanneer we naar verschillende culturen kijken dan leer je eigenlijk je eigen normen en waarden
een beetje bij stellen. Het beeld wat normaal is verschilt.
- Impact van opvoeding kent culturele verschillen
o Onderzoek Lansford et al.
▪ Fysiek disciplineren
• Europees-Amerikaanse gezinnen
o Meer externaliserende problemen bij kind
o Zetten in wanneer ze geen ander redmiddel meer hadden
• Afro-Amerikaanse gezinnen
o Geen externaliserende problemen bij kind
o Voor sommige gezinnen best een positieve impact
o Inzetten als opvoedmiddel
▪ Geven toelichting wat niet goed was en wat zij wel
verwachten
• Effect lijkt vooral door context te komen
CLL 1.3
,Externaliserende problemen
- Woede aanvallen
- Agressiever
RELEVANTIE VOOR JOU ALS PEDAGOOG
- Opvoedstress
o Individualistische(re) samenleving
o Social media diagnoses
▪ Wereldwijd zie je wat er gebeurd
- Lange wachtlijsten
- Hoge werkdruk jeugdhulp
- Normaliseren VS problematiseren
o Ook kijken wanneer je moet gaan normaliseren
▪ Vertellen dat het gedrag normaal is
▪ Ouder in zijn kracht zetten
Als pedagoog heb je gedragen kennis nodig van gezinspedagogiek
Weet wat normaal is
DE EERSTE 1000 DAGEN
- Eerste 1000 dagen
o Vanaf 10 maanden voor geboorte tot 2 jaar oud
▪ 10 maanden voor geboorte
• Slikken van foliumzuur
• Om je goed voor te bereiden
o Weten wat je te wachten staat
- Kansenongelijkheid begint al in de baarmoeder
o Armoede
▪ Vroeggeboorte
▪ Laag geboortegewicht
- Hoe slechter de basis, hoe groter de kans op latere problemen
- Hoe beter de basis, hoe groter de kans op een gezond leven
HOE BETER DE BASIS, HOE GROTER DE KANS OP EEN GEZOND LEVEN - WAAROM
Wat gaat het kind ontwikkelen
- Motoriek
- Gevoelens
- Sociale hechting
- Omgang met leeftijdsgenoten
- Herkennen gezichten
- Leren zien
- Herkennen klanken
- Leren taal
Kritieke periode
Is het in die periode niet gebeurd, is het aanleren op latere leeftijd moeilijker aan te leren
CLL 1.3
,EERSTE 1000 DAGEN – BELANG
Belangrijk op 4 gebieden:
- Brein
- Regulatie
- Relaties
- Stress
EERSTE 1000 DAGEN - BREIN
Dieper op in bij ontwikkelingspsychologie
- Verbindingen gevormd bij start vormen basis voor latere verbindingen
o Van 0 tot 1,5 jaar worden er 1 miljoen verbindingen per seconde aangelegd
o Use it or lose it
▪ Chinese baby’s
• Onderscheid letter L en R kennen ze
• Letter R horen zij nooit
• Deze verbinding verdwijnt
- Hersenen van baby’s vereisen stabiele, zorgzame, interactieve relaties
o Veilige gehechtheidsrelatie (HC 2)
‘het is veel makkelijker (en goedkoper) om op jonge leeftijd sterke hersenverbindingen te vormen dan ze
op latere leeftijd te moeten repareren’
- Voor ouderen is het voor het brein veel werk, en voor de persoon lastig om zich aan te passen
- Voor jongeren is het voor het brein makkelijk, en voor de persoon makkelijk om zich aan te passen
- Preventie
o Problemen voorkomen
- Interventie
o Problemen verminderen/oplossen
EERSTE 1000 DAGEN – REGULATIE
- Regulatie
o Het ervaren, herkennen en doseren van sensaties, belevingen en affecten
(gevoelservaringen) van de ander en jezelf
- Emotionele ontwikkeling (hc 4)
- Co-regulatie
o Spiegelen, toon aanpassen, nabijheid, afstemmen
- Balans tussen ontwikkelen en verwerken
- Herhaling
o Emotieschema’s
▪ Als ik deze emotie laat zien dan gebeurt er dit
- Veilige gehechtheidsrelatie
o Ouder speelt een grote rol bij het leren reguleren van emoties
Wat zegt dat over de gezinscontext
Omgeving is erg belangrijk om regulatie op te bouwen
Co-regulatie voor nodig
Gedragingen van ouders
CLL 1.3
, - Still face experiment
- Edward Tronick
o Normale interactie
o Moeder stopt communicatie
o Hervatting normale interactie
Bij kinderen met depressieve ouders is de reactie om aandacht te krijgen veel minder heftig
Zijn het niet reageren van ouders gewend
EERSTE 1000 DAGEN – RELATIES
- Kwaliteit
o Stabiliteit relaties eerste 1000 dagen
▪ Basis voor later
▪ Sociale ontwikkeling
• Relaties voor later
▪ Cognitieve ontwikkeling
• Oplossingsvaardigheden
▪ Emotionele ontwikkeling
• Zelfregulatie
• Zelfvertrouwen
- Veilige gehechtheidsrelatie
EERSTE 1000 DAGEN – STRESS
- Stress is niet altijd slecht
o Positieve stress
▪ Kortdurende stress
• Overleving
• Maakt je alert en gefocust
• Functioneel en nuttig
o Hanteerbare stress
▪ Niet zo leuk, maar wel in de hand te houden
• Doordat iemand in de buurt is om je te helpen reguleren
• Kan je snel weer overheen komen
o Toxische stress
▪ Schadelijk
▪ Langdurig in de overlevingsstand
▪ Chronisch
▪ Ernstig
▪ Als er niemand in de buurt is om je te helpen reguleren
- Veilige gehechtheidsrelatie
OVERHEIDSBELEID
- Steeds meer aandacht en overheidsbeleid
o Actieprogramma Kansrijke Start
▪ Preventie
• Kostenbesparing
▪ Professionals en informeel netwerk ondersteunen (aanstaande) ouders
optimaal
• Doel van het programma
- Zorgen voor een goed fundament
CLL 1.3
