1 of 11
Samenvatting sociale en emotionele ontwikkeling 2
H5 Emotions: Thoughts about feelings
Emoties zijn subjectieve reacties op de omgeving, die samengaan met fysiologische spanning en
die vaak gecommuniceerd worden naar anderen door een uitdrukking of een actie. Emoties zijn
vaak fijn of vervelend om te voelen. Primaire emoties zijn angst, plezier, afgunst, verrassing,
verdriet en interesse. Deze emoties ontstaan vroeg in het leven en hebben niks te maken met
introspectie of zelfreflectie. Secundaire emoties zijn trots, schaamte, schuld, jaloezie en
empathie. Deze emoties komen pas later en ze hebben bewustzijn van jezelf en anderen nodig.
Vanuit het biologische perspectief op emoties kunnen de basis emoties begrepen worden.
Volgens de structurele benadering op emoties zijn emoties universeel en gebaseerd op
anatomische structuren. Dit wordt bevestigt door het feit dat blinde mensen op dezelfde manier
basale emoties laten zien en dat ook kinderen ook manieren hebben om hun emoties uit te
drukken. Daarnaast zijn er specifieke aangeboren spieren voor verschillende emoties.
Vanuit het leer perspectief komen individuele verschillen naar voren uit emotionele expressie. Als
ouders enthousiast reageren op een lach van hun kinderen dan zullen kinderen deze lach ook
vaker laten zien. Ook kunnen andere emoties door bepaalde reacties van ouders of anderen
worden aangeleerd.
Vanuit het functionele perspectief zijn emoties bedoeld om mensen te helpen sociale doelen te
bereiken, zoals het maken van een nieuw vriend of het vermijden van gevaar. Deze doelen zorgen
voor bepaalde emoties. Daarnaast geven emoties ook feedback aan anderen over gedrag. Ook
helpen ze met het vormen van emotionele herinneringen om zo ervaringen in de toekomst te
begeleiden.
Zoals gezegd zijn er verschillende primaire emoties:
- Blijheid: blijheid kan gezien worden bij kinderen door gelach. Pasgeboren baby’s hebben vaak
al reflex smiles, die spontaan zijn en afhangen van de interne staat van de baby. Tussen de 3
en 8 weken beginnen kinderen te lachen als reactie op externe stimuli, wat zich uiteindelijk
ontwikkelt tot sociale lachjes als reactie op andere mensen. Na 10 maanden hebben baby’s
ook speciale lachjes voor mensen die ze kennen, dit zijn Duchenne lachjes.
- Angst: de eerste fase van angst is tussen de 3 en 7 maanden, waarin kinderen opletten bij
gebeurtenissen die ze nog niet begrijpen. Ze zijn vaak nog niet bang, maar eerder
geïnteresseerd. Ze kijken bijvoorbeeld langer naar nieuwe onbekende mensen en dingen.
Tussen de 7 en 9 maanden begint angst echt. Kinderen krijgen een negatieve reactie op
mensen of gebeurtenissen die ze niet herkennen. Tussen deze twee fases in is er periode
waarin kinderen heel nuchter kijken naar een vreemden. Ze gaan dus van interesse in
vreemden, naar nuchter kijken naar vreemden naar stranger distress. Kinderen gebruiken vaak
emotionele cues van anderen om te bepalen wat hun eigen reactie wordt. Dit noemen we
social referencing. Kinderen bereiken rond de 15 maanden een piek van seperation anxiety: ze
zijn bang om gescheiden te worden van hun moeder of een andere verzorger.
- Boosheid: pas als kinderen 2 tot 3 maanden oud zijn laten ze boosheid zien in hun gezicht. Na
7 maanden kunnen baby’s volledig boos worden als iets van ze wordt afgepakt.
- Verdriet: verdriet is een reactie op pijn en frustratie die bij baby’s minder vaak voorkomt dan
boosheid. Als kinderen naar hun moeder kijken laten ze vaker verdriet zien dan angst of
boosheid, waarschijnlijk omdat ze bij hun moeder sturen zoeken.
Ook zijn er verschillende secundaire emoties:
- Trots en schaamte: kinderen laten trots en schaamte zien vanaf ongeveer 3 jaar.
- Jaloezie: jaloezie kan al plaatsvinden vanaf 1 jaar oud als de moeder bijvoorbeeld aandacht
geeft aan een andere baby.
- Schuld: schuld kan ook al jong worden gevoeld. Kinderen vanaf bijna 2 jaar kunnen zich
schuldig voelen. Als kinderen 6 tot 9 jaar zijn kunnen ze ook echt over schuld praten, omdat
hier een bepaald niveau intelligentie voor nodig is.
Samenvatting sociale en emotionele ontwikkeling 2
H5 Emotions: Thoughts about feelings
Emoties zijn subjectieve reacties op de omgeving, die samengaan met fysiologische spanning en
die vaak gecommuniceerd worden naar anderen door een uitdrukking of een actie. Emoties zijn
vaak fijn of vervelend om te voelen. Primaire emoties zijn angst, plezier, afgunst, verrassing,
verdriet en interesse. Deze emoties ontstaan vroeg in het leven en hebben niks te maken met
introspectie of zelfreflectie. Secundaire emoties zijn trots, schaamte, schuld, jaloezie en
empathie. Deze emoties komen pas later en ze hebben bewustzijn van jezelf en anderen nodig.
Vanuit het biologische perspectief op emoties kunnen de basis emoties begrepen worden.
Volgens de structurele benadering op emoties zijn emoties universeel en gebaseerd op
anatomische structuren. Dit wordt bevestigt door het feit dat blinde mensen op dezelfde manier
basale emoties laten zien en dat ook kinderen ook manieren hebben om hun emoties uit te
drukken. Daarnaast zijn er specifieke aangeboren spieren voor verschillende emoties.
Vanuit het leer perspectief komen individuele verschillen naar voren uit emotionele expressie. Als
ouders enthousiast reageren op een lach van hun kinderen dan zullen kinderen deze lach ook
vaker laten zien. Ook kunnen andere emoties door bepaalde reacties van ouders of anderen
worden aangeleerd.
Vanuit het functionele perspectief zijn emoties bedoeld om mensen te helpen sociale doelen te
bereiken, zoals het maken van een nieuw vriend of het vermijden van gevaar. Deze doelen zorgen
voor bepaalde emoties. Daarnaast geven emoties ook feedback aan anderen over gedrag. Ook
helpen ze met het vormen van emotionele herinneringen om zo ervaringen in de toekomst te
begeleiden.
Zoals gezegd zijn er verschillende primaire emoties:
- Blijheid: blijheid kan gezien worden bij kinderen door gelach. Pasgeboren baby’s hebben vaak
al reflex smiles, die spontaan zijn en afhangen van de interne staat van de baby. Tussen de 3
en 8 weken beginnen kinderen te lachen als reactie op externe stimuli, wat zich uiteindelijk
ontwikkelt tot sociale lachjes als reactie op andere mensen. Na 10 maanden hebben baby’s
ook speciale lachjes voor mensen die ze kennen, dit zijn Duchenne lachjes.
- Angst: de eerste fase van angst is tussen de 3 en 7 maanden, waarin kinderen opletten bij
gebeurtenissen die ze nog niet begrijpen. Ze zijn vaak nog niet bang, maar eerder
geïnteresseerd. Ze kijken bijvoorbeeld langer naar nieuwe onbekende mensen en dingen.
Tussen de 7 en 9 maanden begint angst echt. Kinderen krijgen een negatieve reactie op
mensen of gebeurtenissen die ze niet herkennen. Tussen deze twee fases in is er periode
waarin kinderen heel nuchter kijken naar een vreemden. Ze gaan dus van interesse in
vreemden, naar nuchter kijken naar vreemden naar stranger distress. Kinderen gebruiken vaak
emotionele cues van anderen om te bepalen wat hun eigen reactie wordt. Dit noemen we
social referencing. Kinderen bereiken rond de 15 maanden een piek van seperation anxiety: ze
zijn bang om gescheiden te worden van hun moeder of een andere verzorger.
- Boosheid: pas als kinderen 2 tot 3 maanden oud zijn laten ze boosheid zien in hun gezicht. Na
7 maanden kunnen baby’s volledig boos worden als iets van ze wordt afgepakt.
- Verdriet: verdriet is een reactie op pijn en frustratie die bij baby’s minder vaak voorkomt dan
boosheid. Als kinderen naar hun moeder kijken laten ze vaker verdriet zien dan angst of
boosheid, waarschijnlijk omdat ze bij hun moeder sturen zoeken.
Ook zijn er verschillende secundaire emoties:
- Trots en schaamte: kinderen laten trots en schaamte zien vanaf ongeveer 3 jaar.
- Jaloezie: jaloezie kan al plaatsvinden vanaf 1 jaar oud als de moeder bijvoorbeeld aandacht
geeft aan een andere baby.
- Schuld: schuld kan ook al jong worden gevoeld. Kinderen vanaf bijna 2 jaar kunnen zich
schuldig voelen. Als kinderen 6 tot 9 jaar zijn kunnen ze ook echt over schuld praten, omdat
hier een bepaald niveau intelligentie voor nodig is.
