Leerjaar 1 Blok 3/4 Bestuurskunde Radboud Universiteit
Samenvatting
Inleiding Recht
Alle stof: hoorcolleges en stof uit de boeken ‘Praktisch Bestuursrecht’-
Y.M. Visscher en ‘Grondslagen van het recht’ – M. de Blois
Gemaakt in 2020
,Inhoud
Hoorcollege 1: Recht in het algemeen (+ H1 t/m H3 de Blois)...............................................................3
Hoorcollege 2: Beginselen van de staatsinrichting (+ H4.1 de Blois).....................................................6
Hoorcollege 3: Democratische rechtsstaat..............................................................................................7
Hoorcollege 4: Parlementair stelsel (+ H4.2/4.3 de Blois)......................................................................8
Hoorcollege 5: Wetgeving (+ H6 de Blois)..........................................................................................11
Hoorcollege 6: Grondrechten I (+ H22 de Blois)..................................................................................13
Hoorcollege 7: Grondrechten II (+ H22 de Blois)................................................................................15
Hoorcollege 8: Kamerontbinding extra uitleg.......................................................................................17
Hoorcollege 9: De rechterlijke macht (+ H5 de Blois)..........................................................................18
Hoorcollege 10: Internationaal Recht I (+ H20 de Blois).....................................................................21
Hoorcollege 11: Internationaal recht II (+ H21 de Blois).....................................................................23
Hoorcollege 12: Europese Unie I (+ H22.6 de Blois)...........................................................................26
Hoorcollege 13: Europese Unie II........................................................................................................28
Hoorcollege 15: Bestuursrecht I (+ H1/H3 Visscher)...........................................................................29
3.1Bestuurshandelingen....................................................................................................................30
3.2Besluiten......................................................................................................................................30
3.3Besluiten van algemene strekking en beschikkingen (art. 1.3 AMvB).........................................31
Hoorcollege 16: Bestuursrecht II (+H2/H5 Visscher)...........................................................................32
5.1Soorten beschikkingen.................................................................................................................33
5.2Totstandkoming beschikkingen...................................................................................................33
5.3Intrekken en wijzigingen beschikking.........................................................................................33
5.4 Subsidiebesluiten........................................................................................................................34
Hoorcollege 17: Bestuursrecht III (+ H4 Visscher)..............................................................................34
Hoorcollege 18: Bestuursrecht IV (+H6/H7/H8 Visscher)...................................................................35
6.1Handhaving en sancties...............................................................................................................35
6.2Bestuurlijke sancties....................................................................................................................36
6.3Alternatieve handhavingsmogelijkheid (zie tabel Visscher op p.147).........................................36
7.1Belang van toezicht en rechtsbescherming..................................................................................36
7.2Openbaarheid en inspraak............................................................................................................36
7.3Toezicht op bestuursorganen (besluiten toetsen).........................................................................37
7.4Bezwaar.......................................................................................................................................37
7.5Administratief beroep (art.1.5).....................................................................................................38
8.1Bestuursprocesrecht (art. 1.4 & 1.5 bij bestuursrechter)..............................................................38
8.2Algemene procedure bij de rechtbank..........................................................................................38
8.3Speciale procedures.....................................................................................................................39
1
, 8.4Bijzondere rechtsgangen..............................................................................................................39
8.5Hoger Beroep (ABRvS of anders een bijzondere art. 1.4)...........................................................39
8.6Beroep op burgerlijke rechter......................................................................................................39
Hoorcollege 19: Overheid en Privaatrecht (+H9/H10/H11 Visscher)...................................................39
9.2Onderdelen van privaatrecht........................................................................................................39
9.3Verdere onderscheidingen vermogensrecht.................................................................................39
9.4Goederenrecht en verbintenissenrecht.........................................................................................40
9.5Rechtsfeiten.................................................................................................................................40
10.2Omschrijving verbintenissenrecht..............................................................................................40
10.3Verdeling van overeenkomsten..................................................................................................40
10.5 overeenkomst en beginsel contractsvrijheid..............................................................................40
11.2Voorwaarden actie onrechtmatige daad.....................................................................................41
11.3Causaal verband.........................................................................................................................42
9.1Legitimatie van privaatrechtelijk optreden...................................................................................42
9.2Privaatrechtelijke organisatievormen...........................................................................................42
9.3Gebruik eigendomsrechten..........................................................................................................42
9.4 Overeenkomst met bestuurlijk doel............................................................................................42
9.5Als handhaving privaatrecht........................................................................................................43
Hoorcollege 21: Strafrecht I (+H14/H15/H16 de Blois).......................................................................43
16.1Elementen strafbare feit: wederrechtelijke schuld......................................................................44
16.2Bestanddelen en elementen........................................................................................................44
16.3Strafuitwisselingsgronden..........................................................................................................44
16.4Rechtvaardigheidsgronden.........................................................................................................45
16.5Schulduitsluitingsgronden..........................................................................................................45
16.6 Procesrechtelijk kader...............................................................................................................46
Hoorcollege 22: Strafrecht II (+H17/H18 de Blois)..............................................................................46
17.2Fasen procesrecht.......................................................................................................................47
17.4Functies strafprocesrecht...........................................................................................................47
17.6Personen en instanties in strafprocesrecht..................................................................................47
17.7Andere onderzoek handelingen..................................................................................................48
18.2Voorbereidend onderzoek..........................................................................................................48
18.3Eindonderzoek...........................................................................................................................48
18.5Rechtsmiddelen.........................................................................................................................49
Onderwerpen strafrecht....................................................................................................................49
Hoorcollege 23: Strafrecht III (+H19/H12 de Blois)............................................................................49
H19 Strafmaten.................................................................................................................................51
H12 Sancties privaatrecht.................................................................................................................51
2
, Hoorcollege 1: Recht in het algemeen (+ H1 t/m H3 de Blois)
Rechtsregels = regels die een overtreder aanpakken
Functies → informatie geven welke rechten en plichten we hebben, hoe we ons behoren te gedragen
en verwachting anderen en hoe ons leven bepaald en gestuurd wordt.
Soorten sociale regels:
- Algemeen aanvaarde regels in maatschappelijk verkeer
- Groepsregels → bepalen hoe leden zich behoren te gedragen
- Regels moraal → normen en waarden mbt fundamentele levensvragen
- Beroepsethiek → hoe beroep zorgvuldig uitgeoefend moet worden.
Sociale regels en rechtsregels staan niet altijd naast elkaar maar overlappen wel vaak. Bepaalde
gevallen kunnen dringend morele verplichtingen en rechtsgevolg hebben.
Functies rechtssysteem:
- Scheppen van sociale orde door gedragspatronen
- Bevorderen niet-gewelddadige conflictbescherming (objectief 3 e)
- Garanderen individuele ontplooiing en autonome burgers
- Rechtvaardig verdelen van schaarse goederen
- Kanaliseren van sociale verandering, niet chaotisch
Functies staatsorganen:
- Wetgeving: vaststellen van algemene regels
- Bestuur: regels uitvoeren, toepassen en op naleving toezien
- Rechtspraak: oordelen overtreding rechtsregels
Recht = regels die gedrag van burgers beïnvloeden en betrekking hebben op organisatie rechtssysteem.
Gedragsnormen = gedragingen verbieden, gebieden of toestaan
Sanctienormen: geeft aan wat als er niet aan gedragsnorm wordt voldaan
Bevoegdheidsverlening= staatsorganen macht geven
Positief recht = recht dat vastgesteld of erkend is
Ideaal recht = wenselijk en nastrevenswaardig
Samen is het rechtvaardig. Positief recht + geldend recht = rechtmatig.
Gelding → juridisch afdwingbaar
Effectiviteit → gehoorzaamd, toegepast en gehandhaafd
Gedoogbeleid = oogluikend een overtreding toestaan
2 betekenissen van het recht:
1. Objectief recht = verzameling van alle Nederlandse rechtsregels
2. Subjectief recht = bevoegdheid of aanspraak (het mogen)
a. Moet gerespecteerd worden, en correspondeert vaak met rechtsplicht (recht op gelijke
behandeling)
Klassiek → rechten waarbinnen de overheid niet kan en mag optreden
Sociaal → opdracht overheid om doeleinden na te streven
Descriptieve versus normatieve kennisgebieden
Descriptief = werkelijke wetmatigheden over hoe de werkelijkheid functioneert
Normatief = zijn normstellend (bevat ook algemene regels) – vertelt ons hoe we ons behoren te
gedragen
- Moraal/ ethiek → gedragen als je goede leven wilt leiden
- Religie → hoe in de ogen van god een goed mens te zijn
3
Samenvatting
Inleiding Recht
Alle stof: hoorcolleges en stof uit de boeken ‘Praktisch Bestuursrecht’-
Y.M. Visscher en ‘Grondslagen van het recht’ – M. de Blois
Gemaakt in 2020
,Inhoud
Hoorcollege 1: Recht in het algemeen (+ H1 t/m H3 de Blois)...............................................................3
Hoorcollege 2: Beginselen van de staatsinrichting (+ H4.1 de Blois).....................................................6
Hoorcollege 3: Democratische rechtsstaat..............................................................................................7
Hoorcollege 4: Parlementair stelsel (+ H4.2/4.3 de Blois)......................................................................8
Hoorcollege 5: Wetgeving (+ H6 de Blois)..........................................................................................11
Hoorcollege 6: Grondrechten I (+ H22 de Blois)..................................................................................13
Hoorcollege 7: Grondrechten II (+ H22 de Blois)................................................................................15
Hoorcollege 8: Kamerontbinding extra uitleg.......................................................................................17
Hoorcollege 9: De rechterlijke macht (+ H5 de Blois)..........................................................................18
Hoorcollege 10: Internationaal Recht I (+ H20 de Blois).....................................................................21
Hoorcollege 11: Internationaal recht II (+ H21 de Blois).....................................................................23
Hoorcollege 12: Europese Unie I (+ H22.6 de Blois)...........................................................................26
Hoorcollege 13: Europese Unie II........................................................................................................28
Hoorcollege 15: Bestuursrecht I (+ H1/H3 Visscher)...........................................................................29
3.1Bestuurshandelingen....................................................................................................................30
3.2Besluiten......................................................................................................................................30
3.3Besluiten van algemene strekking en beschikkingen (art. 1.3 AMvB).........................................31
Hoorcollege 16: Bestuursrecht II (+H2/H5 Visscher)...........................................................................32
5.1Soorten beschikkingen.................................................................................................................33
5.2Totstandkoming beschikkingen...................................................................................................33
5.3Intrekken en wijzigingen beschikking.........................................................................................33
5.4 Subsidiebesluiten........................................................................................................................34
Hoorcollege 17: Bestuursrecht III (+ H4 Visscher)..............................................................................34
Hoorcollege 18: Bestuursrecht IV (+H6/H7/H8 Visscher)...................................................................35
6.1Handhaving en sancties...............................................................................................................35
6.2Bestuurlijke sancties....................................................................................................................36
6.3Alternatieve handhavingsmogelijkheid (zie tabel Visscher op p.147).........................................36
7.1Belang van toezicht en rechtsbescherming..................................................................................36
7.2Openbaarheid en inspraak............................................................................................................36
7.3Toezicht op bestuursorganen (besluiten toetsen).........................................................................37
7.4Bezwaar.......................................................................................................................................37
7.5Administratief beroep (art.1.5).....................................................................................................38
8.1Bestuursprocesrecht (art. 1.4 & 1.5 bij bestuursrechter)..............................................................38
8.2Algemene procedure bij de rechtbank..........................................................................................38
8.3Speciale procedures.....................................................................................................................39
1
, 8.4Bijzondere rechtsgangen..............................................................................................................39
8.5Hoger Beroep (ABRvS of anders een bijzondere art. 1.4)...........................................................39
8.6Beroep op burgerlijke rechter......................................................................................................39
Hoorcollege 19: Overheid en Privaatrecht (+H9/H10/H11 Visscher)...................................................39
9.2Onderdelen van privaatrecht........................................................................................................39
9.3Verdere onderscheidingen vermogensrecht.................................................................................39
9.4Goederenrecht en verbintenissenrecht.........................................................................................40
9.5Rechtsfeiten.................................................................................................................................40
10.2Omschrijving verbintenissenrecht..............................................................................................40
10.3Verdeling van overeenkomsten..................................................................................................40
10.5 overeenkomst en beginsel contractsvrijheid..............................................................................40
11.2Voorwaarden actie onrechtmatige daad.....................................................................................41
11.3Causaal verband.........................................................................................................................42
9.1Legitimatie van privaatrechtelijk optreden...................................................................................42
9.2Privaatrechtelijke organisatievormen...........................................................................................42
9.3Gebruik eigendomsrechten..........................................................................................................42
9.4 Overeenkomst met bestuurlijk doel............................................................................................42
9.5Als handhaving privaatrecht........................................................................................................43
Hoorcollege 21: Strafrecht I (+H14/H15/H16 de Blois).......................................................................43
16.1Elementen strafbare feit: wederrechtelijke schuld......................................................................44
16.2Bestanddelen en elementen........................................................................................................44
16.3Strafuitwisselingsgronden..........................................................................................................44
16.4Rechtvaardigheidsgronden.........................................................................................................45
16.5Schulduitsluitingsgronden..........................................................................................................45
16.6 Procesrechtelijk kader...............................................................................................................46
Hoorcollege 22: Strafrecht II (+H17/H18 de Blois)..............................................................................46
17.2Fasen procesrecht.......................................................................................................................47
17.4Functies strafprocesrecht...........................................................................................................47
17.6Personen en instanties in strafprocesrecht..................................................................................47
17.7Andere onderzoek handelingen..................................................................................................48
18.2Voorbereidend onderzoek..........................................................................................................48
18.3Eindonderzoek...........................................................................................................................48
18.5Rechtsmiddelen.........................................................................................................................49
Onderwerpen strafrecht....................................................................................................................49
Hoorcollege 23: Strafrecht III (+H19/H12 de Blois)............................................................................49
H19 Strafmaten.................................................................................................................................51
H12 Sancties privaatrecht.................................................................................................................51
2
, Hoorcollege 1: Recht in het algemeen (+ H1 t/m H3 de Blois)
Rechtsregels = regels die een overtreder aanpakken
Functies → informatie geven welke rechten en plichten we hebben, hoe we ons behoren te gedragen
en verwachting anderen en hoe ons leven bepaald en gestuurd wordt.
Soorten sociale regels:
- Algemeen aanvaarde regels in maatschappelijk verkeer
- Groepsregels → bepalen hoe leden zich behoren te gedragen
- Regels moraal → normen en waarden mbt fundamentele levensvragen
- Beroepsethiek → hoe beroep zorgvuldig uitgeoefend moet worden.
Sociale regels en rechtsregels staan niet altijd naast elkaar maar overlappen wel vaak. Bepaalde
gevallen kunnen dringend morele verplichtingen en rechtsgevolg hebben.
Functies rechtssysteem:
- Scheppen van sociale orde door gedragspatronen
- Bevorderen niet-gewelddadige conflictbescherming (objectief 3 e)
- Garanderen individuele ontplooiing en autonome burgers
- Rechtvaardig verdelen van schaarse goederen
- Kanaliseren van sociale verandering, niet chaotisch
Functies staatsorganen:
- Wetgeving: vaststellen van algemene regels
- Bestuur: regels uitvoeren, toepassen en op naleving toezien
- Rechtspraak: oordelen overtreding rechtsregels
Recht = regels die gedrag van burgers beïnvloeden en betrekking hebben op organisatie rechtssysteem.
Gedragsnormen = gedragingen verbieden, gebieden of toestaan
Sanctienormen: geeft aan wat als er niet aan gedragsnorm wordt voldaan
Bevoegdheidsverlening= staatsorganen macht geven
Positief recht = recht dat vastgesteld of erkend is
Ideaal recht = wenselijk en nastrevenswaardig
Samen is het rechtvaardig. Positief recht + geldend recht = rechtmatig.
Gelding → juridisch afdwingbaar
Effectiviteit → gehoorzaamd, toegepast en gehandhaafd
Gedoogbeleid = oogluikend een overtreding toestaan
2 betekenissen van het recht:
1. Objectief recht = verzameling van alle Nederlandse rechtsregels
2. Subjectief recht = bevoegdheid of aanspraak (het mogen)
a. Moet gerespecteerd worden, en correspondeert vaak met rechtsplicht (recht op gelijke
behandeling)
Klassiek → rechten waarbinnen de overheid niet kan en mag optreden
Sociaal → opdracht overheid om doeleinden na te streven
Descriptieve versus normatieve kennisgebieden
Descriptief = werkelijke wetmatigheden over hoe de werkelijkheid functioneert
Normatief = zijn normstellend (bevat ook algemene regels) – vertelt ons hoe we ons behoren te
gedragen
- Moraal/ ethiek → gedragen als je goede leven wilt leiden
- Religie → hoe in de ogen van god een goed mens te zijn
3
