Organization and Power (OAP) 2025
Master Beleid Communicatie & Oragnisatie
Inhoudsopgave
Notes college 1 Introduction .................................................................................................................................. 3
Literature college 1.............................................................................................................................................. 6
Artikel 1 – Mumby & Plotnikof (2019) .......................................................................................................... 6
Artikel 2 – Costea, Watt, Jackson & Amiridis (2025) .................................................................................... 8
Artikel 3 – Klikauer (2025)............................................................................................................................. 9
Artikel 4 – Melo (2025) ................................................................................................................................ 10
Artikel 5 – Parker (2025) .............................................................................................................................. 11
Notes college 2 Bureaucracy, efficiency and different forms of control .......................................................... 13
Literature college 2............................................................................................................................................ 15
Artikel 1 – Marshev (2021)........................................................................................................................... 15
Artikel 2 – Monteiro & Adler (2022) ........................................................................................................... 16
Artikel 3 – Mymby & Plotnikof (2019) ........................................................................................................ 17
Questions college 1 & 2 ..................................................................................................................................... 19
Notes college 3 Structure & Agency (guest lecturer Sierk) .............................................................................. 22
Literature college 3............................................................................................................................................ 26
Artikel 1- Bechky (2006) .............................................................................................................................. 26
Artikel 2 - Ybema (2025). ............................................................................................................................. 27
Notes college 4 Different dimensions of power: A typology.............................................................................. 30
Literature college 4............................................................................................................................................ 32
Artikel 1 – Fleming & Spicer (2014) ............................................................................................................ 32
Artikel 2 – Van Douwen, Van den Brink & Benschop (2022) ..................................................................... 33
Questions college 3 & 4 ..................................................................................................................................... 35
Notes college 5 AI and Workplace surveillance: The modern panopticon ..................................................... 39
Literature college 5............................................................................................................................................ 41
Artikel 1 – Ball (2020) .................................................................................................................................. 41
Artikel 2 – Kellog et al. (2020) ..................................................................................................................... 42
Notes college 6 Democratization and distributed power ................................................................................... 44
Literature college 6............................................................................................................................................ 52
Artikel 1 – Resch, Hoyer & Steyaert (2021)................................................................................................. 52
Artikel 2 – Battilana, Yen, Ferreras & Ramarajan (2022) ............................................................................ 53
Questions college 5 & 6 ..................................................................................................................................... 55
Notes college 7 Ecosystems and climate change ................................................................................................. 59
Literature college 7............................................................................................................................................ 65
Artikel 1 – Patala, Albareda, Halme (2022) ................................................................................................. 65
Artikel 2 – Wright, Nyberg (2017) ............................................................................................................... 66
Notes college 8 On Diversity, Diversity Work & Intersectionality .................................................................. 68
Literature college 8............................................................................................................................................ 73
Artikel 1 – Ahmed (2007) ............................................................................................................................. 73
Artikel 2 – Muftugil-Yalcin, Brodsky, Slootman, Das, Ramdas (2023) ...................................................... 74
1
, Questions college 7 & 8 ..................................................................................................................................... 76
Notes college 9 Identity Regulation ..................................................................................................................... 80
Literature college 9............................................................................................................................................ 84
Artikel 1 – Collinson (2003) ......................................................................................................................... 84
Artikel 2 – Alvesson & Willmott (2002) ...................................................................................................... 86
Notes college 10 Theory in context: Management consulting........................................................................... 89
Literature college 10.......................................................................................................................................... 93
Artikel 1 – Hoyer, Leegwater & Ybema (2025) ........................................................................................... 93
Artikel 2 – Hoyer (2022)............................................................................................................................... 94
Questions college 9 & 10 ................................................................................................................................... 96
Notes college 11 Leadership, complexity and power ....................................................................................... 100
Literature college 11........................................................................................................................................ 104
Artikel 1 – Uhl-Bien, Marion, McKelvey (2007) ....................................................................................... 104
Artikel 2 – Lumby (2013) ........................................................................................................................... 105
Notes college 12 Paradoxes and Complexity .................................................................................................... 109
Literature college 11........................................................................................................................................ 112
Artikel 1 – Carlson, Poole, Lambert & Lammers (2017) .......................................................................... 112
Artikel 2 – Vaughan (1999) ....................................................................................................................... 114
Questions college 11 & 12 ............................................................................................................................... 115
2
,Notes college 1 Introduction
Organisaties
Hoewel de meesten van ons “een organisatie herkennen wanneer we er een zien,” is de diversiteit en
complexiteit van organisaties en hun interacties moeilijk te vangen in één enkele formele definitie.
Als gevolg daarvan bestaan er meerdere, soms tegenstrijdige opvattingen over organisaties, waarbij elke
opvatting bepaalde kenmerken van organisaties benadrukt, maar noodzakelijkerwijs slechts een
gedeeltelijk en onvolledig beeld geeft.
Organisaties – I
“Organisaties zijn sociale entiteiten die doelgericht zijn; ontworpen als bewust gestructureerde en
gecoördineerde activiteitssystemen, en verbonden met de externe omgeving.” Daft (2004)
Een organisatie is “een systeem van bewust gecoördineerde persoonlijke activiteiten of krachten.”
Chester Barnard
Organisaties – II
Organisaties zijn arena’s van macht waar discursieve strijd plaatsvindt. Maguire & Hardy (2006)
Andere auteurs ontkennen het bestaan van ‘organisaties’ en spreken liever over processen van
‘organiseren’. Tsoukas & Chia (2002)
Theoretiseren over Organisaties en Macht
Het gaat niet om theorie tegenover praktijk (zoals in de dagelijkse taal), maar om:
• Onderbouwde kennisclaims
• Algemene structuur of aard van een gebeurtenis
• Ons begrip verdiepen
• Conceptualisering
• Vormen: verklarend, interpretatief, emancipatorisch (Cornelissen, Höllerer and Seidl (2021).
Wat is theorie – 1
Een theorie is:
“Een verzameling van onderling samenhangende constructies (concepten), definities en proposities die
een systematisch beeld van verschijnselen geven door relaties tussen variabelen te specificeren, met als
doel de verschijnselen te verklaren en te
voorspellen” (Kerlinger, 1986).
Theorie en conceptuele modellen
Sociale identiteit is het gevoel dat een persoon heeft van wie hij of zij is, gebaseerd op de groep(en)
waarvan hij of zij deel uitmaakt. Tajfel (1979) stelde dat de groep(en) waartoe mensen behoren (bijv.
sociale klasse, familie, voetbalteam, enz.) een belangrijke bron van trots en zelfwaardering vormen.
3
,Wat is theorie – 2
Grounded theory is een complex, iteratief proces.
Grounded Theory is een kwalitatieve onderzoeksmethode die wordt gebruikt om theorieën te
ontwikkelen die rechtstreeks uit de data voortkomen
Het onderzoek begint met het stellen van generatieve vragen die helpen het onderzoek te sturen, maar
niet bedoeld zijn om statisch of beperkend te zijn. Naarmate de onderzoeker gegevens begint te
verzamelen, worden kern-theoretische concepten geïdentificeerd. Voorlopige verbanden worden
ontwikkeld tussen de theoretische concepten en de gegevens.
Organisatie en macht als discipline binnen de sociale wetenschappen
De focus ligt niet zozeer op efficiëntie en effectiviteit (of managementtools), maar op begrip.
• Verschillende sociaalwetenschappelijke thema’s, methoden en theorieën zijn nuttig
• Inbedding in sociale fenomenen en ontwikkelingen is cruciaal
Gezond verstand, diverse definities, vooroordelen…
Managerialism (Klikauer, 2025)
Management:
- Een hiërarchie die mensen en middelen controleert, met focus op de feitelijke uitvoering van een
organisatie.
Managerialism (managerialisme):
Een ideologie die de macht van managers legitimeert en dominantie camoufleert, 5 elementen:
1. Superioriteit: methodes uit de private sector zijn superieur (aan die van de publieke sector,
maatschappelijke organisaties, enz.).
2. Controle: het schetsen van een optimistische toekomst die beheerd en gecontroleerd kan
worden.
3. Recht om te besturen: management wordt gezien als de enige instantie die in staat is bedrijven
te besturen (niet gekozen leiders of raden).
4. Rationaliteit: management wordt gepresenteerd als technisch, rationeel, waardenvrij en
universeel toepasbaar.
5. Meetbaarheid: streeft ernaar menselijk gedrag om te zetten in meetbare en te gelde gemaakte
elementen (organisatorisch gedrag).
Het verschil tussen management en managerialisme zit in de bedoeling, de focus en de ideologie
achter leiderschap en organisatiepraktijken.
Performance Management (PM)
PM is een centraal onderdeel van Human Resource Management.
1. Meet wat het werk van een individu of een team waard is over een bepaalde tijdseenheid.
2. Stem individuele of groepsbijdragen af op de organisatiedoelstellingen.
Instrumenten: beoordelingsmethoden, KPI’s, 360-graden feedback, rapportages, enz.
Historische verandering in PM: van taakgericht efficiëntie naar zelfexpressie via prestaties.
Organiseren van macht en verzet (Mumby & Plontikof, 2019)
Verschillende transformaties van werk- en machtsdynamieken gedurende de 20e en 21e eeuw:
• Macht als dwang (coercion):
Directe vormen van macht die werknemers op hun taken houden: klokken bijhouden, scientific
management, toezicht (vormgeven aan organisatorisch gedrag).
→ Verzet: sabotage, stakingen
• Macht als instemming (consent):
Indirecte vormen van macht via sterke culturen, gericht op gedachten, gevoelens en handelingen
van mensen (ideologische controlesystemen).
→ Verzet: op het niveau van betekenis, bijvoorbeeld ironie, cynisme, grappen
• Macht als governementaliteit:
Neoliberalisme transformeert de relatie tussen het individu en organisaties; ondernemende
individuen streven naar zelfrealisatie via werk.
4
, → Machtsdynamieken: productief in alle levensgebieden, daardoor moeilijk te weerstaan (ook
precarization/precaire arbeidsomstandigheden).
Governmentaliteit: manieren waarop overheden en andere machtssystemen proberen gedrag,
handelingen en denken van mensen te sturen of te reguleren, vaak subtiel en via normen, kennis en
instituties, in plaats van alleen door dwang of wetten.
Fordisme (jaren 1950 - 1970)
• Industriële massaproductie, bureaucratie en gestandaardiseerde taken
• Gecentraliseerde, hiërarchische managementstructuur
• Hoge lonen om massaconsumptie door werknemers te stimuleren
• Stabiel, langdurig dienstverband, sociale zekerheidsstelsels
Neoliberalisme (jaren 1980 - heden)
• Markt en managerialisme krijgen prioriteit boven regulering en leiderschap door
experts/eigenaren
• Gedecentraliseerde, flexibele organisaties en precaire arbeid
• Nadruk op individuele verantwoordelijkheid en efficiëntie
• Privatisering en krimpende rol van de staat in het welzijnsbeleid
Neoliberaal kapitalisme is een economische en politieke manier van organiseren waarbij de markt,
privébedrijven en winst maken centraal staan. De overheid grijpt zo min mogelijk in en laat bedrijven en
individuen veel vrijheid. Concurrentie, efficiëntie en eigen verantwoordelijkheid worden belangrijk
gevonden.
Management vs manageralisme
Management is de hiërarchie die mensen en middelen controleert, met focus op de feitelijke uitvoering
van een organisatie. Het gaat om het effectief plannen, organiseren, leiden en controleren van mensen en
middelen om doelen te bereiken.
Terwijl managerialisme daarentegen een ideologie is: het stelt dat managers altijd het beste weten wat
goed is, dat hun methoden universeel toepasbaar zijn en dat organisaties primair gediend worden door
managementprincipes, vaak ten koste van werknemers, sociale waarden of maatschappelijke belangen.
5
Master Beleid Communicatie & Oragnisatie
Inhoudsopgave
Notes college 1 Introduction .................................................................................................................................. 3
Literature college 1.............................................................................................................................................. 6
Artikel 1 – Mumby & Plotnikof (2019) .......................................................................................................... 6
Artikel 2 – Costea, Watt, Jackson & Amiridis (2025) .................................................................................... 8
Artikel 3 – Klikauer (2025)............................................................................................................................. 9
Artikel 4 – Melo (2025) ................................................................................................................................ 10
Artikel 5 – Parker (2025) .............................................................................................................................. 11
Notes college 2 Bureaucracy, efficiency and different forms of control .......................................................... 13
Literature college 2............................................................................................................................................ 15
Artikel 1 – Marshev (2021)........................................................................................................................... 15
Artikel 2 – Monteiro & Adler (2022) ........................................................................................................... 16
Artikel 3 – Mymby & Plotnikof (2019) ........................................................................................................ 17
Questions college 1 & 2 ..................................................................................................................................... 19
Notes college 3 Structure & Agency (guest lecturer Sierk) .............................................................................. 22
Literature college 3............................................................................................................................................ 26
Artikel 1- Bechky (2006) .............................................................................................................................. 26
Artikel 2 - Ybema (2025). ............................................................................................................................. 27
Notes college 4 Different dimensions of power: A typology.............................................................................. 30
Literature college 4............................................................................................................................................ 32
Artikel 1 – Fleming & Spicer (2014) ............................................................................................................ 32
Artikel 2 – Van Douwen, Van den Brink & Benschop (2022) ..................................................................... 33
Questions college 3 & 4 ..................................................................................................................................... 35
Notes college 5 AI and Workplace surveillance: The modern panopticon ..................................................... 39
Literature college 5............................................................................................................................................ 41
Artikel 1 – Ball (2020) .................................................................................................................................. 41
Artikel 2 – Kellog et al. (2020) ..................................................................................................................... 42
Notes college 6 Democratization and distributed power ................................................................................... 44
Literature college 6............................................................................................................................................ 52
Artikel 1 – Resch, Hoyer & Steyaert (2021)................................................................................................. 52
Artikel 2 – Battilana, Yen, Ferreras & Ramarajan (2022) ............................................................................ 53
Questions college 5 & 6 ..................................................................................................................................... 55
Notes college 7 Ecosystems and climate change ................................................................................................. 59
Literature college 7............................................................................................................................................ 65
Artikel 1 – Patala, Albareda, Halme (2022) ................................................................................................. 65
Artikel 2 – Wright, Nyberg (2017) ............................................................................................................... 66
Notes college 8 On Diversity, Diversity Work & Intersectionality .................................................................. 68
Literature college 8............................................................................................................................................ 73
Artikel 1 – Ahmed (2007) ............................................................................................................................. 73
Artikel 2 – Muftugil-Yalcin, Brodsky, Slootman, Das, Ramdas (2023) ...................................................... 74
1
, Questions college 7 & 8 ..................................................................................................................................... 76
Notes college 9 Identity Regulation ..................................................................................................................... 80
Literature college 9............................................................................................................................................ 84
Artikel 1 – Collinson (2003) ......................................................................................................................... 84
Artikel 2 – Alvesson & Willmott (2002) ...................................................................................................... 86
Notes college 10 Theory in context: Management consulting........................................................................... 89
Literature college 10.......................................................................................................................................... 93
Artikel 1 – Hoyer, Leegwater & Ybema (2025) ........................................................................................... 93
Artikel 2 – Hoyer (2022)............................................................................................................................... 94
Questions college 9 & 10 ................................................................................................................................... 96
Notes college 11 Leadership, complexity and power ....................................................................................... 100
Literature college 11........................................................................................................................................ 104
Artikel 1 – Uhl-Bien, Marion, McKelvey (2007) ....................................................................................... 104
Artikel 2 – Lumby (2013) ........................................................................................................................... 105
Notes college 12 Paradoxes and Complexity .................................................................................................... 109
Literature college 11........................................................................................................................................ 112
Artikel 1 – Carlson, Poole, Lambert & Lammers (2017) .......................................................................... 112
Artikel 2 – Vaughan (1999) ....................................................................................................................... 114
Questions college 11 & 12 ............................................................................................................................... 115
2
,Notes college 1 Introduction
Organisaties
Hoewel de meesten van ons “een organisatie herkennen wanneer we er een zien,” is de diversiteit en
complexiteit van organisaties en hun interacties moeilijk te vangen in één enkele formele definitie.
Als gevolg daarvan bestaan er meerdere, soms tegenstrijdige opvattingen over organisaties, waarbij elke
opvatting bepaalde kenmerken van organisaties benadrukt, maar noodzakelijkerwijs slechts een
gedeeltelijk en onvolledig beeld geeft.
Organisaties – I
“Organisaties zijn sociale entiteiten die doelgericht zijn; ontworpen als bewust gestructureerde en
gecoördineerde activiteitssystemen, en verbonden met de externe omgeving.” Daft (2004)
Een organisatie is “een systeem van bewust gecoördineerde persoonlijke activiteiten of krachten.”
Chester Barnard
Organisaties – II
Organisaties zijn arena’s van macht waar discursieve strijd plaatsvindt. Maguire & Hardy (2006)
Andere auteurs ontkennen het bestaan van ‘organisaties’ en spreken liever over processen van
‘organiseren’. Tsoukas & Chia (2002)
Theoretiseren over Organisaties en Macht
Het gaat niet om theorie tegenover praktijk (zoals in de dagelijkse taal), maar om:
• Onderbouwde kennisclaims
• Algemene structuur of aard van een gebeurtenis
• Ons begrip verdiepen
• Conceptualisering
• Vormen: verklarend, interpretatief, emancipatorisch (Cornelissen, Höllerer and Seidl (2021).
Wat is theorie – 1
Een theorie is:
“Een verzameling van onderling samenhangende constructies (concepten), definities en proposities die
een systematisch beeld van verschijnselen geven door relaties tussen variabelen te specificeren, met als
doel de verschijnselen te verklaren en te
voorspellen” (Kerlinger, 1986).
Theorie en conceptuele modellen
Sociale identiteit is het gevoel dat een persoon heeft van wie hij of zij is, gebaseerd op de groep(en)
waarvan hij of zij deel uitmaakt. Tajfel (1979) stelde dat de groep(en) waartoe mensen behoren (bijv.
sociale klasse, familie, voetbalteam, enz.) een belangrijke bron van trots en zelfwaardering vormen.
3
,Wat is theorie – 2
Grounded theory is een complex, iteratief proces.
Grounded Theory is een kwalitatieve onderzoeksmethode die wordt gebruikt om theorieën te
ontwikkelen die rechtstreeks uit de data voortkomen
Het onderzoek begint met het stellen van generatieve vragen die helpen het onderzoek te sturen, maar
niet bedoeld zijn om statisch of beperkend te zijn. Naarmate de onderzoeker gegevens begint te
verzamelen, worden kern-theoretische concepten geïdentificeerd. Voorlopige verbanden worden
ontwikkeld tussen de theoretische concepten en de gegevens.
Organisatie en macht als discipline binnen de sociale wetenschappen
De focus ligt niet zozeer op efficiëntie en effectiviteit (of managementtools), maar op begrip.
• Verschillende sociaalwetenschappelijke thema’s, methoden en theorieën zijn nuttig
• Inbedding in sociale fenomenen en ontwikkelingen is cruciaal
Gezond verstand, diverse definities, vooroordelen…
Managerialism (Klikauer, 2025)
Management:
- Een hiërarchie die mensen en middelen controleert, met focus op de feitelijke uitvoering van een
organisatie.
Managerialism (managerialisme):
Een ideologie die de macht van managers legitimeert en dominantie camoufleert, 5 elementen:
1. Superioriteit: methodes uit de private sector zijn superieur (aan die van de publieke sector,
maatschappelijke organisaties, enz.).
2. Controle: het schetsen van een optimistische toekomst die beheerd en gecontroleerd kan
worden.
3. Recht om te besturen: management wordt gezien als de enige instantie die in staat is bedrijven
te besturen (niet gekozen leiders of raden).
4. Rationaliteit: management wordt gepresenteerd als technisch, rationeel, waardenvrij en
universeel toepasbaar.
5. Meetbaarheid: streeft ernaar menselijk gedrag om te zetten in meetbare en te gelde gemaakte
elementen (organisatorisch gedrag).
Het verschil tussen management en managerialisme zit in de bedoeling, de focus en de ideologie
achter leiderschap en organisatiepraktijken.
Performance Management (PM)
PM is een centraal onderdeel van Human Resource Management.
1. Meet wat het werk van een individu of een team waard is over een bepaalde tijdseenheid.
2. Stem individuele of groepsbijdragen af op de organisatiedoelstellingen.
Instrumenten: beoordelingsmethoden, KPI’s, 360-graden feedback, rapportages, enz.
Historische verandering in PM: van taakgericht efficiëntie naar zelfexpressie via prestaties.
Organiseren van macht en verzet (Mumby & Plontikof, 2019)
Verschillende transformaties van werk- en machtsdynamieken gedurende de 20e en 21e eeuw:
• Macht als dwang (coercion):
Directe vormen van macht die werknemers op hun taken houden: klokken bijhouden, scientific
management, toezicht (vormgeven aan organisatorisch gedrag).
→ Verzet: sabotage, stakingen
• Macht als instemming (consent):
Indirecte vormen van macht via sterke culturen, gericht op gedachten, gevoelens en handelingen
van mensen (ideologische controlesystemen).
→ Verzet: op het niveau van betekenis, bijvoorbeeld ironie, cynisme, grappen
• Macht als governementaliteit:
Neoliberalisme transformeert de relatie tussen het individu en organisaties; ondernemende
individuen streven naar zelfrealisatie via werk.
4
, → Machtsdynamieken: productief in alle levensgebieden, daardoor moeilijk te weerstaan (ook
precarization/precaire arbeidsomstandigheden).
Governmentaliteit: manieren waarop overheden en andere machtssystemen proberen gedrag,
handelingen en denken van mensen te sturen of te reguleren, vaak subtiel en via normen, kennis en
instituties, in plaats van alleen door dwang of wetten.
Fordisme (jaren 1950 - 1970)
• Industriële massaproductie, bureaucratie en gestandaardiseerde taken
• Gecentraliseerde, hiërarchische managementstructuur
• Hoge lonen om massaconsumptie door werknemers te stimuleren
• Stabiel, langdurig dienstverband, sociale zekerheidsstelsels
Neoliberalisme (jaren 1980 - heden)
• Markt en managerialisme krijgen prioriteit boven regulering en leiderschap door
experts/eigenaren
• Gedecentraliseerde, flexibele organisaties en precaire arbeid
• Nadruk op individuele verantwoordelijkheid en efficiëntie
• Privatisering en krimpende rol van de staat in het welzijnsbeleid
Neoliberaal kapitalisme is een economische en politieke manier van organiseren waarbij de markt,
privébedrijven en winst maken centraal staan. De overheid grijpt zo min mogelijk in en laat bedrijven en
individuen veel vrijheid. Concurrentie, efficiëntie en eigen verantwoordelijkheid worden belangrijk
gevonden.
Management vs manageralisme
Management is de hiërarchie die mensen en middelen controleert, met focus op de feitelijke uitvoering
van een organisatie. Het gaat om het effectief plannen, organiseren, leiden en controleren van mensen en
middelen om doelen te bereiken.
Terwijl managerialisme daarentegen een ideologie is: het stelt dat managers altijd het beste weten wat
goed is, dat hun methoden universeel toepasbaar zijn en dat organisaties primair gediend worden door
managementprincipes, vaak ten koste van werknemers, sociale waarden of maatschappelijke belangen.
5
