Begrip (Engels) Begrip (Nederlands) Betekenis
Abstract Abstract / Samenvattend / Algemeen In tegenstelling tot ‘concreet’: algemener en minder gecontextualiseerd, bv. een patroon dat in meerdere gevallen
voorkomt.
Adjacency pairs Aaneengesloten paren (vraag– Reeks van interacties zoals vraag–antwoord.
antwoordparen)
Analytic induction Analytische inductie Strategie waarbij negatieve/afwijkende gevallen worden gebruikt om bevindingen, modellen of theorieën te toetsen en
verder uit te werken.
APIs (application programming interfaces) API’s Protocollen waarmee platforms (zoals Facebook, Twitter, Weibo, Google) gecontroleerde datasets beschikbaar stellen
(toepassingsprogrammeerkoppelingen) aan derden; bv. beperkt toegang geven tot recente tweets/volgers of een datastream laten volgen. (naar Hogan, 2017, p.
249)
A priori A priori / Voorafgaand Latijn voor ‘van tevoren’; werken met categorieën die vóór het veldwerk of vóór de analyse al zijn vastgesteld.
Asynchronous communication Asynchrone communicatie Communicatie waarbij partners niet gelijktijdig reageren, maar met vertraging; bv. e-mail.
Auditing Auditing / Controle Strategie om een proces (in boekhouding of onderzoek) in alle stappen en onderdelen te beoordelen.
Authorized starters Geautoriseerde starters Manieren om een geformaliseerde interactie te beginnen, zoals in counseling.
Autoethnography Auto-etnografie Onderzoek en schrijven waarin de eigen ervaringen van de onderzoeker systematisch worden beschreven en
geanalyseerd om sociale/culturele ervaringen te begrijpen.
Axial coding Axiale codering Codeerwijze die een categorie als ‘as’ neemt om relaties en dimensies te specificeren; brengt gegevens na open coderen
weer samen in een gestructureerd geheel.
Background theories Achtergrondtheorieën Theorieën die kwalitatieve onderzoeksaanpakken sturen door een specifiek concept van realiteit en onderzoek te bieden.
Balancing phase Balanceringsfase Laatste stap in een narratief interview waarin reguliere (verduidelijkende) vragen kunnen worden gesteld en beantwoord.
Benchmark IJkpunt / Benchmark Afkappunt om goed/slecht of succesvol/onsuccesvol onderzoek te onderscheiden.
Big Data Big data Zeer grote hoeveelheden data uit digitale communicatie/administratie en het koppelen van diverse sociale netwerken.
Biographical research Biografisch onderzoek Studies gericht op levensgeschiedenissen of met een levensloopperspectief.
Blogs Blogs Persoonlijke online dagboeken waar gebruikers berichten (tekst of andere vormen) plaatsen die anderen kunnen lezen en
becommentariëren.
Canonization Canonisering Duidelijke afbakening van methoden door normen vast te leggen over hoe je ze toepast, zodat er consensus en brede
acceptatie ontstaat; bv. regels voor het formuleren van vragen in een bepaald type interview.
Closing gestalt Gesloten gestalt / Voltooid geheel Een specifieke vorm wordt “af” gemaakt; ‘gestalt’ duidt erop dat het geheel meer is dan de som der delen. Voorbeeld: als
een verteller eenmaal begint, het verhaal ook tot het einde toe vertellen.
Coda Coda / Afsluitsignaal Signaal van de verteller dat het verhaal is afgelopen (bij narratieve interviews).
Codes of ethics Ethische gedragscodes Sets regels voor goede onderzoekspraktijk (of interventies), opgesteld door beroepsverenigingen of instellingen als
leidraad voor hun leden.
Coding Coderen Ontwikkelen van concepten binnen grounded theory; bv. datafragmenten labelen en andere data aan dat label toewijzen.
Coding families Codefamilies Hulpmiddel in grounded-theory-onderzoek om relaties tussen codes te ontwikkelen en de onderzoeker te inspireren waar
naar categorieën te zoeken.
Coding paradigm Codeparadigma Set basisrelaties om categorieën en fenomenen in grounded-theory-onderzoek aan elkaar te koppelen.
Communicative validation Communicatieve validatie Beoordelen/valideren van resultaten (of data) door deelnemers om hun consensus te vragen.
Complete collection Volledige verzameling Steekproefvorm waarin alle vooraf gedefinieerde elementen van een populatie worden meegenomen.
Computer-mediated interaction Computerbemiddelde interactie Berichten worden online via computers gecommuniceerd.
Constant comparative method Constante vergelijkingsmethode Onderdeel van grounded-theory-methodologie: alle datadelen steeds met elkaar vergelijken; bv. uitspraken uit één
interview vergelijken met uitspraken over hetzelfde onderwerp in andere interviews en met wat over andere onderwerpen
is gezegd.
, Constraint of closing gestalt Beperking van gesloten gestalt In narratieven is de verteller impliciet gedreven om een verhaal tot het einde toe te vertellen.
Constraint of condensing Beperking van condensatie / In narratieven is de verteller impliciet gedreven om details samen te vatten/te condenseren zodat het verhaal begrijpelijk
Samenvatten wordt voor de luisteraar.
Constraint of detailing Beperking van detaillering In narratieven is de verteller impliciet gedreven om voldoende details te geven zodat de luisteraar het verhaal begrijpt.
Constructionism / constructivism Constructivisme / Constructionisme Kennisleer waarin sociale werkelijkheid wordt gezien als het resultaat van constructieve processen (door leden, in hun
denken/handelen). Voorbeeld: de ervaring en betekenis van ziekte worden mede gevormd door hoe iemand zelf de ziekte
ziet én hoe de sociale omgeving die ziet—op elk niveau sociaal geconstrueerd.
Context collapse Contextinstorting In sociale media: bijdragen zijn bedoeld voor een beoogd (semi-)publiek, maar worden feitelijk vaak “algemeen publiek”;
het scheiden/beschermen van doelgroepen is daardoor lastig.
Convenience sampling Gemakssteekproef Steekproef op basis van gemak in plaats van een systematisch plan; deelnemers worden gekozen omdat ze makkelijk
bereikbaar zijn.
Conversation analysis Gespreksanalyse Studie van taalgebruik voor formele aspecten van gesprekken (hoe een gesprek begint/eindigt, hoe spreekbeurten worden
georganiseerd).
Corpus Corpus / Tekstverzameling Verzameling materiaal of data voor analyse (bijv. een corpus van krantenartikelen voor discoursanalyse).
Covert observation Verborgen observatie Observatie waarbij onderzoekers het veld/de deelnemers niet informeren dat er voor onderzoek wordt geobserveerd;
ethisch betwistbaar.
Credibility Geloofwaardigheid Beoordelingscriterium voor kwalitatief onderzoek gebaseerd op langdurige betrokkenheid in het veld.
Data environment Dataomgeving Wanneer platforms als Facebook in digitaal onderzoek worden gebruikt, vormen zij de omgeving om data te verzamelen
of deelnemers te vinden.
Data protection Gegevensbescherming Gedrag/maatregelen die anonimiteit van deelnemers waarborgen en voorkomen dat data bij onbevoegden terechtkomt.
Decolonizing methodology Dekoloniserende methodologie Onderzoeksbenadering die Eurocentrische/westerse methoden uitdaagt die lokale kennis en ervaringen van
gemarginaliseerde groepen ondermijnen.
Deviant cases Afwijkende gevallen Gevallen die niet in een typologie of in de gevonden patronen passen.
Digital data Digitale data Data die voortkomt uit activiteiten of interacties op internet, met name op sociale media.
Discourse analysis Discourseanalyse Onderzoek naar hoe taal in context betekenissen/identiteiten/praktijken produceert; bv. veranderende media- en
spreekwijzen over AIDS en hun sociale gevolgen.
Disenchantment (of the world) Onttovering (van de wereld) ‘Onttovering’: het ontrafelen van wereldse ‘mysteries’ via rationele, empirische analyse (term van Max Weber); doel is een
analyse/beschrijving/verklaring van eerder onduidelijke fenomenen.
Elite interview Elite-interview Interviewvorm gericht op vertegenwoordigers aan de top van een hiërarchisch systeem (bedrijven, politiek, bestuur, sport,
wetenschap, enz.).
Email interview E-mailinterview Interview via e-mail: vragen worden gemaild en antwoorden komen per e-mail terug, direct of met meer tijd ertussen.
Episodic interview Episodisch interview Interviewvorm die vraag-antwoordreeksen combineert met verhalende episodes.
Episodic knowledge Episodische kennis Kennis gebaseerd op herinneringen aan situaties en hun concrete omstandigheden.
Epistemology Epistemologie / Kennistheorie Leer of theorie van kennis en waarneming binnen de wetenschap.
Ethics committees Ethische commissies Commissies (vaak aan universiteiten of beroepsverenigingen) die onderzoeksvoorstellen beoordelen op ethische
toelaatbaarheid, bijvoorbeeld bij scripties of financieringsaanvragen; kunnen optreden bij schendingen van ethische
normen.
Ethnography Etnografie Onderzoeksstrategie die verschillende methoden combineert, gebaseerd op participatie, observatie en beschrijving van
het onderzochte veld. Bijvoorbeeld: onderzoek naar dakloze jongeren door participerende observatie in hun
leefgemeenschap en interviews. De gegevens worden beschreven in een tekst over het veld, waarbij de schrijfstijl de
representatie bepaalt.
Ethnomethodology Etnomethodologie Theoretische benadering die onderzoekt hoe mensen hun alledaagse leven organiseren en routines begrijpelijk maken via
methoden die ze zelf gebruiken.
Abstract Abstract / Samenvattend / Algemeen In tegenstelling tot ‘concreet’: algemener en minder gecontextualiseerd, bv. een patroon dat in meerdere gevallen
voorkomt.
Adjacency pairs Aaneengesloten paren (vraag– Reeks van interacties zoals vraag–antwoord.
antwoordparen)
Analytic induction Analytische inductie Strategie waarbij negatieve/afwijkende gevallen worden gebruikt om bevindingen, modellen of theorieën te toetsen en
verder uit te werken.
APIs (application programming interfaces) API’s Protocollen waarmee platforms (zoals Facebook, Twitter, Weibo, Google) gecontroleerde datasets beschikbaar stellen
(toepassingsprogrammeerkoppelingen) aan derden; bv. beperkt toegang geven tot recente tweets/volgers of een datastream laten volgen. (naar Hogan, 2017, p.
249)
A priori A priori / Voorafgaand Latijn voor ‘van tevoren’; werken met categorieën die vóór het veldwerk of vóór de analyse al zijn vastgesteld.
Asynchronous communication Asynchrone communicatie Communicatie waarbij partners niet gelijktijdig reageren, maar met vertraging; bv. e-mail.
Auditing Auditing / Controle Strategie om een proces (in boekhouding of onderzoek) in alle stappen en onderdelen te beoordelen.
Authorized starters Geautoriseerde starters Manieren om een geformaliseerde interactie te beginnen, zoals in counseling.
Autoethnography Auto-etnografie Onderzoek en schrijven waarin de eigen ervaringen van de onderzoeker systematisch worden beschreven en
geanalyseerd om sociale/culturele ervaringen te begrijpen.
Axial coding Axiale codering Codeerwijze die een categorie als ‘as’ neemt om relaties en dimensies te specificeren; brengt gegevens na open coderen
weer samen in een gestructureerd geheel.
Background theories Achtergrondtheorieën Theorieën die kwalitatieve onderzoeksaanpakken sturen door een specifiek concept van realiteit en onderzoek te bieden.
Balancing phase Balanceringsfase Laatste stap in een narratief interview waarin reguliere (verduidelijkende) vragen kunnen worden gesteld en beantwoord.
Benchmark IJkpunt / Benchmark Afkappunt om goed/slecht of succesvol/onsuccesvol onderzoek te onderscheiden.
Big Data Big data Zeer grote hoeveelheden data uit digitale communicatie/administratie en het koppelen van diverse sociale netwerken.
Biographical research Biografisch onderzoek Studies gericht op levensgeschiedenissen of met een levensloopperspectief.
Blogs Blogs Persoonlijke online dagboeken waar gebruikers berichten (tekst of andere vormen) plaatsen die anderen kunnen lezen en
becommentariëren.
Canonization Canonisering Duidelijke afbakening van methoden door normen vast te leggen over hoe je ze toepast, zodat er consensus en brede
acceptatie ontstaat; bv. regels voor het formuleren van vragen in een bepaald type interview.
Closing gestalt Gesloten gestalt / Voltooid geheel Een specifieke vorm wordt “af” gemaakt; ‘gestalt’ duidt erop dat het geheel meer is dan de som der delen. Voorbeeld: als
een verteller eenmaal begint, het verhaal ook tot het einde toe vertellen.
Coda Coda / Afsluitsignaal Signaal van de verteller dat het verhaal is afgelopen (bij narratieve interviews).
Codes of ethics Ethische gedragscodes Sets regels voor goede onderzoekspraktijk (of interventies), opgesteld door beroepsverenigingen of instellingen als
leidraad voor hun leden.
Coding Coderen Ontwikkelen van concepten binnen grounded theory; bv. datafragmenten labelen en andere data aan dat label toewijzen.
Coding families Codefamilies Hulpmiddel in grounded-theory-onderzoek om relaties tussen codes te ontwikkelen en de onderzoeker te inspireren waar
naar categorieën te zoeken.
Coding paradigm Codeparadigma Set basisrelaties om categorieën en fenomenen in grounded-theory-onderzoek aan elkaar te koppelen.
Communicative validation Communicatieve validatie Beoordelen/valideren van resultaten (of data) door deelnemers om hun consensus te vragen.
Complete collection Volledige verzameling Steekproefvorm waarin alle vooraf gedefinieerde elementen van een populatie worden meegenomen.
Computer-mediated interaction Computerbemiddelde interactie Berichten worden online via computers gecommuniceerd.
Constant comparative method Constante vergelijkingsmethode Onderdeel van grounded-theory-methodologie: alle datadelen steeds met elkaar vergelijken; bv. uitspraken uit één
interview vergelijken met uitspraken over hetzelfde onderwerp in andere interviews en met wat over andere onderwerpen
is gezegd.
, Constraint of closing gestalt Beperking van gesloten gestalt In narratieven is de verteller impliciet gedreven om een verhaal tot het einde toe te vertellen.
Constraint of condensing Beperking van condensatie / In narratieven is de verteller impliciet gedreven om details samen te vatten/te condenseren zodat het verhaal begrijpelijk
Samenvatten wordt voor de luisteraar.
Constraint of detailing Beperking van detaillering In narratieven is de verteller impliciet gedreven om voldoende details te geven zodat de luisteraar het verhaal begrijpt.
Constructionism / constructivism Constructivisme / Constructionisme Kennisleer waarin sociale werkelijkheid wordt gezien als het resultaat van constructieve processen (door leden, in hun
denken/handelen). Voorbeeld: de ervaring en betekenis van ziekte worden mede gevormd door hoe iemand zelf de ziekte
ziet én hoe de sociale omgeving die ziet—op elk niveau sociaal geconstrueerd.
Context collapse Contextinstorting In sociale media: bijdragen zijn bedoeld voor een beoogd (semi-)publiek, maar worden feitelijk vaak “algemeen publiek”;
het scheiden/beschermen van doelgroepen is daardoor lastig.
Convenience sampling Gemakssteekproef Steekproef op basis van gemak in plaats van een systematisch plan; deelnemers worden gekozen omdat ze makkelijk
bereikbaar zijn.
Conversation analysis Gespreksanalyse Studie van taalgebruik voor formele aspecten van gesprekken (hoe een gesprek begint/eindigt, hoe spreekbeurten worden
georganiseerd).
Corpus Corpus / Tekstverzameling Verzameling materiaal of data voor analyse (bijv. een corpus van krantenartikelen voor discoursanalyse).
Covert observation Verborgen observatie Observatie waarbij onderzoekers het veld/de deelnemers niet informeren dat er voor onderzoek wordt geobserveerd;
ethisch betwistbaar.
Credibility Geloofwaardigheid Beoordelingscriterium voor kwalitatief onderzoek gebaseerd op langdurige betrokkenheid in het veld.
Data environment Dataomgeving Wanneer platforms als Facebook in digitaal onderzoek worden gebruikt, vormen zij de omgeving om data te verzamelen
of deelnemers te vinden.
Data protection Gegevensbescherming Gedrag/maatregelen die anonimiteit van deelnemers waarborgen en voorkomen dat data bij onbevoegden terechtkomt.
Decolonizing methodology Dekoloniserende methodologie Onderzoeksbenadering die Eurocentrische/westerse methoden uitdaagt die lokale kennis en ervaringen van
gemarginaliseerde groepen ondermijnen.
Deviant cases Afwijkende gevallen Gevallen die niet in een typologie of in de gevonden patronen passen.
Digital data Digitale data Data die voortkomt uit activiteiten of interacties op internet, met name op sociale media.
Discourse analysis Discourseanalyse Onderzoek naar hoe taal in context betekenissen/identiteiten/praktijken produceert; bv. veranderende media- en
spreekwijzen over AIDS en hun sociale gevolgen.
Disenchantment (of the world) Onttovering (van de wereld) ‘Onttovering’: het ontrafelen van wereldse ‘mysteries’ via rationele, empirische analyse (term van Max Weber); doel is een
analyse/beschrijving/verklaring van eerder onduidelijke fenomenen.
Elite interview Elite-interview Interviewvorm gericht op vertegenwoordigers aan de top van een hiërarchisch systeem (bedrijven, politiek, bestuur, sport,
wetenschap, enz.).
Email interview E-mailinterview Interview via e-mail: vragen worden gemaild en antwoorden komen per e-mail terug, direct of met meer tijd ertussen.
Episodic interview Episodisch interview Interviewvorm die vraag-antwoordreeksen combineert met verhalende episodes.
Episodic knowledge Episodische kennis Kennis gebaseerd op herinneringen aan situaties en hun concrete omstandigheden.
Epistemology Epistemologie / Kennistheorie Leer of theorie van kennis en waarneming binnen de wetenschap.
Ethics committees Ethische commissies Commissies (vaak aan universiteiten of beroepsverenigingen) die onderzoeksvoorstellen beoordelen op ethische
toelaatbaarheid, bijvoorbeeld bij scripties of financieringsaanvragen; kunnen optreden bij schendingen van ethische
normen.
Ethnography Etnografie Onderzoeksstrategie die verschillende methoden combineert, gebaseerd op participatie, observatie en beschrijving van
het onderzochte veld. Bijvoorbeeld: onderzoek naar dakloze jongeren door participerende observatie in hun
leefgemeenschap en interviews. De gegevens worden beschreven in een tekst over het veld, waarbij de schrijfstijl de
representatie bepaalt.
Ethnomethodology Etnomethodologie Theoretische benadering die onderzoekt hoe mensen hun alledaagse leven organiseren en routines begrijpelijk maken via
methoden die ze zelf gebruiken.
