De Invloeden van Prenatale Alcoholblootstelling op de Prefrontale Cortex van het Kind.
Naam:
Studentennummer:
Erasmus Universiteit Rotterdam
Pedagogische Wetenschappen – Academische Pabo
Jaar: 2025-2026
Vak: Biologische Grondslagen
Docent:
, Samenvatting
Prenatale alcoholconsumptie (PAC) heeft invloed op de hersenontwikkeling van het kind. In
deze systematische literatuurreview wordt onderzocht welke invloeden PAC heeft op de
prefrontale cortex (PFC) van het kind. Door middel van een uitgebreide literatuuranalyse
worden onderzoeken, gevonden via sEURch, geëvalueerd om inzicht te krijgen in de
verbanden tussen PAC en de structuur en epigenetica van de PFC. In deze systematische
literatuurreview wordt de volgende onderzoeksvraag behandeld: ‘Wat is de invloed van
prenatale alcohol blootstelling op de prefrontale cortex van het kind?’ Uit de resultaten van de
onderzoeken blijkt dat PAC verband houdt met verminderde corticale oppervlakten, een
kleiner volume in de linker frontale cortex, kleinere frontale hersenvolumes en zwakkere
witte-stof verbindingen in de PFC. Daarnaast zorgt PAC ook voor een verminderde
DNA-methylering in genen die essentieel zijn voor de hersenontwikkeling. Deze resultaten
benadrukken het belang van preventie aan moeders en onderwijs- en zorgprofessionals en
vroegtijdige signalering van alcoholproblemen bij moeders.
Introductie
In 2023 heeft het Trimbos Instituut een onderzoek uitgevoerd naar middelengebruik van
vrouwen en partners vóór, tijdens en na de zwangerschap. In deze Monitor Middelengebruik
en Zwangerschap kwam naar boven dat 26,9% van de vrouwen alcohol drinkt in de periode
dat ze zwanger zijn zonder dat ze dit weten en dat 1,9% van deze vrouwen alcohol drinkt
terwijl ze het wel weten (Scheffers-van Schayck et al., 2024). Alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap heeft directe gevolgen op de ontwikkeling van het kind en wordt in verband
gebracht met het fetal alcohol spectrum disorder (FASD) (Montag, 2016).
FASD omvat zowel lichamelijke afwijkingen als neuropsychologische afwijkingen die
zijn ontstaan door de prenatale blootstelling aan alcohol (PAC). Daarnaast zorgt PAC voor
een grotere kans op een psychiatrische stoornis. Deze effecten zijn het gevolg van een
verstoring in de ontwikkeling van de hersenen tijdens de zwangerschap (Montag, 2016).
Eerder onderzoek keek vooral naar het totaalbeeld van de effecten van prenatale
alcoholconsumptie op de hersenontwikkeling. Zo hebben Lebel, Roussotte, & Sowell (2011)
een samenvatting gemaakt van consistente bevindingen van hersenonderzoek naar FASD. Dit
hebben ze gedaan door te kijken naar 33 bestaande structurele MRI-studies van de hersenen
van kinderen, adolescenten en volwassenen met PAC. Hierbij is naar voren gekomen dat PAC
zorgt voor een verkleind hersenvolume, een afwijking van het corpus callosum, een
vermindering van volumes in grijze en witte stof en een verkleining van de occipitale lob.
1
Naam:
Studentennummer:
Erasmus Universiteit Rotterdam
Pedagogische Wetenschappen – Academische Pabo
Jaar: 2025-2026
Vak: Biologische Grondslagen
Docent:
, Samenvatting
Prenatale alcoholconsumptie (PAC) heeft invloed op de hersenontwikkeling van het kind. In
deze systematische literatuurreview wordt onderzocht welke invloeden PAC heeft op de
prefrontale cortex (PFC) van het kind. Door middel van een uitgebreide literatuuranalyse
worden onderzoeken, gevonden via sEURch, geëvalueerd om inzicht te krijgen in de
verbanden tussen PAC en de structuur en epigenetica van de PFC. In deze systematische
literatuurreview wordt de volgende onderzoeksvraag behandeld: ‘Wat is de invloed van
prenatale alcohol blootstelling op de prefrontale cortex van het kind?’ Uit de resultaten van de
onderzoeken blijkt dat PAC verband houdt met verminderde corticale oppervlakten, een
kleiner volume in de linker frontale cortex, kleinere frontale hersenvolumes en zwakkere
witte-stof verbindingen in de PFC. Daarnaast zorgt PAC ook voor een verminderde
DNA-methylering in genen die essentieel zijn voor de hersenontwikkeling. Deze resultaten
benadrukken het belang van preventie aan moeders en onderwijs- en zorgprofessionals en
vroegtijdige signalering van alcoholproblemen bij moeders.
Introductie
In 2023 heeft het Trimbos Instituut een onderzoek uitgevoerd naar middelengebruik van
vrouwen en partners vóór, tijdens en na de zwangerschap. In deze Monitor Middelengebruik
en Zwangerschap kwam naar boven dat 26,9% van de vrouwen alcohol drinkt in de periode
dat ze zwanger zijn zonder dat ze dit weten en dat 1,9% van deze vrouwen alcohol drinkt
terwijl ze het wel weten (Scheffers-van Schayck et al., 2024). Alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap heeft directe gevolgen op de ontwikkeling van het kind en wordt in verband
gebracht met het fetal alcohol spectrum disorder (FASD) (Montag, 2016).
FASD omvat zowel lichamelijke afwijkingen als neuropsychologische afwijkingen die
zijn ontstaan door de prenatale blootstelling aan alcohol (PAC). Daarnaast zorgt PAC voor
een grotere kans op een psychiatrische stoornis. Deze effecten zijn het gevolg van een
verstoring in de ontwikkeling van de hersenen tijdens de zwangerschap (Montag, 2016).
Eerder onderzoek keek vooral naar het totaalbeeld van de effecten van prenatale
alcoholconsumptie op de hersenontwikkeling. Zo hebben Lebel, Roussotte, & Sowell (2011)
een samenvatting gemaakt van consistente bevindingen van hersenonderzoek naar FASD. Dit
hebben ze gedaan door te kijken naar 33 bestaande structurele MRI-studies van de hersenen
van kinderen, adolescenten en volwassenen met PAC. Hierbij is naar voren gekomen dat PAC
zorgt voor een verkleind hersenvolume, een afwijking van het corpus callosum, een
vermindering van volumes in grijze en witte stof en een verkleining van de occipitale lob.
1
