08-09-2025
KENNIS &
VA A R D I G H E D E N L I J
N
GESCHIEDENIS
AYMEE VAN
GERNER
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Tijd van jagers en boeren (tot 3000 v. Chr.)...................................5
1.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.....................................................................5
1.2 - jaartallen + begrippen.................................................................................................5
1.3 - De eerste mensen: jagers en verzamelaars................................................................5
1.4 - De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen.................................................6
1.5 - De hunebedbouwers................................................................................................... 6
1.6 - Cultuur en religie van jagers, verzamelaars en boeren...............................................6
Hoofdstuk 2 – Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.Chr - 500)...........................7
2.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.....................................................................7
2.2 - jaartallen + begrippen.................................................................................................7
2.3 - De Griekse stadstaat................................................................................................... 8
2.4 - De Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk............................................................8
2.5 - Ontwikkeling Romeinse godsdienst en christendom....................................................8
2.6 - De Romeinse cultuur en romanisering........................................................................9
2.7 - De Romeinen in de Lage Landen.................................................................................9
Hoofdstuk 3 – Tijd van monniken en ridders (500-1000).....................................10
3.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................10
3.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 10
3.3 - Leen- en hofstelsel.................................................................................................... 10
3.4 - Verspreiding van christendom...................................................................................11
3.5 - Ontstaan en verspreiding van de islam.....................................................................11
Hoofdstuk 4 – Tijd van steden en staten (1000-1500).........................................13
4.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................13
4.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 13
4.3 - Steden en handel...................................................................................................... 13
4.4 - Ridders en kastelen................................................................................................... 14
4.5 - Kerk en kruistochten................................................................................................. 14
4.6 - Staatsvorming en centralisatie..................................................................................14
Hoofdstuk 5 – Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)..........................15
5.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................15
5.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 15
5.3 - Rond 1500: de kritische mens en het ontstaan van vier culturele veranderingen.....16
5.4 - De ontdekkingsreizen................................................................................................ 16
PAGINA 2
, 5.5 - Humanisme en Renaissance......................................................................................16
5.6 - Ontstaan, ontwikkeling en kenmerken van het protestantisme.................................17
5.7 - De Nederlandse Opstand........................................................................................... 17
5. 8 - Ontstaan van de Republiek......................................................................................17
Hoofdstuk 6 – Tijd van regenten en vorsten (1600-1700)....................................19
6.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................19
6.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 19
6.3 - Het twaalfjarig bestand en het einde van de Nederlandse Opstand..........................20
6.4 - Oorzaken van het ontstaan van de Gouden eeuw.....................................................20
6.5 - De gouden eeuw: economische bloei........................................................................20
6.6 - De VOC en WIC.......................................................................................................... 20
6.7 - De gevolgen van de economische bloei....................................................................20
6.8 - De bloei van kunst, wetenschap en filosofie en het geloofsleven..............................20
Hoofdstuk 7 – Tijd van pruiken en revoluties (1700-1800).................................22
7.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................22
7.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 22
7.3 - Een zilveren eeuw: de economie stagneert..............................................................23
7.4 - De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: bestuur en politiek tot 1795........23
7.5 - Patriotten, de Franse Revolutie (1789) en de Bataafse Republiek (1795-1806)........23
7.6 - Het dagelijks leven en de slavenhandel....................................................................24
Hoofdstuk 8 – Tijd van burgers en stoommachines (1800-1900)..........................25
8.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................25
8.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 25
8.3 - Napoleon Bonaparte.................................................................................................. 26
8.4 - Staatkundig Nederland 1815 – 1848.........................................................................26
8.5 - Van koning-koopman tot industrialisatie...................................................................26
8.6 - Socialisme, feminisme, liberalisme en confessionalisme...........................................27
8.7 - Culturele ontwikkelingen: onderwijs, verzuiling en Van Gogh...................................27
8.8 - Imperialisme, het cultuurstelsel in Nederlands-Indië en de situatie in Suriname.......28
Hoofdstuk 9 – Tijd van wereldoorlogen (1900-1950)...........................................29
9.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................29
9.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 29
9.3 - De periode 1900-1920: dagelijkse en politieke leven in NL.......................................30
9.4 - De Eerste wereldoorlog............................................................................................. 30
9.5 - NL tijdens de Eerste wereldoorlog en gevolgen.........................................................31
9.6 - NL tijdens interbellum............................................................................................... 31
PAGINA 3
, 9.7 - Opkomst van nazi-Duitsland......................................................................................31
9.8 - De Tweede wereldoorlog........................................................................................... 32
9.9 - Opstelling van Nederlanders.....................................................................................32
9.10 - Gevolgen van de Tweede wereldoorlog: NL en Indonesië........................................32
....................................................................................................................... 33
Hoofdstuk 10 Tijd van televisie en computer (1950 -heden)...............................33
10.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.................................................................33
10.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................. 33
10.3 - De koude oorlog en de bewapening........................................................................34
10.4 - Koloniën en apartheid............................................................................................. 35
10.5 - Het Midden-Oosten.................................................................................................. 35
10.6 - Europese samenwerking......................................................................................... 35
10.7 - Nederland in de jaren 1950 en 1960.......................................................................36
10.8 - Nederland in de jaren 1970-2000............................................................................36
10.7 - Nederland vanaf 2000............................................................................................. 36
Hoofdstuk 11 Kind, school en geschiedenis.......................................................37
11.1 - Ontwerpen en begrippen......................................................................................... 37
11.2 - Historisch bewustzijn en historisch tijdsbesef..........................................................37
11.3 - Historisch redeneren............................................................................................... 37
11.4 - Kerndoelen, tussendoelen en toetsing....................................................................38
11.5 - Tijdvakken, tijdbalk en canon..................................................................................38
11.6 - Geschiedenis en het jonge kind...............................................................................38
Hoofdstuk 12 Beeldgereedschappen.................................................................39
12.1 - Ontwerpen en begrippen......................................................................................... 39
12.2 - De betekenis van beeldgereedschappen.................................................................39
12.3 - Beeldgereedschappen: media.................................................................................39
12.4 - Beeldengereedschappen: werkvorm.......................................................................40
PAGINA 4
KENNIS &
VA A R D I G H E D E N L I J
N
GESCHIEDENIS
AYMEE VAN
GERNER
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Tijd van jagers en boeren (tot 3000 v. Chr.)...................................5
1.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.....................................................................5
1.2 - jaartallen + begrippen.................................................................................................5
1.3 - De eerste mensen: jagers en verzamelaars................................................................5
1.4 - De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen.................................................6
1.5 - De hunebedbouwers................................................................................................... 6
1.6 - Cultuur en religie van jagers, verzamelaars en boeren...............................................6
Hoofdstuk 2 – Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.Chr - 500)...........................7
2.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.....................................................................7
2.2 - jaartallen + begrippen.................................................................................................7
2.3 - De Griekse stadstaat................................................................................................... 8
2.4 - De Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk............................................................8
2.5 - Ontwikkeling Romeinse godsdienst en christendom....................................................8
2.6 - De Romeinse cultuur en romanisering........................................................................9
2.7 - De Romeinen in de Lage Landen.................................................................................9
Hoofdstuk 3 – Tijd van monniken en ridders (500-1000).....................................10
3.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................10
3.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 10
3.3 - Leen- en hofstelsel.................................................................................................... 10
3.4 - Verspreiding van christendom...................................................................................11
3.5 - Ontstaan en verspreiding van de islam.....................................................................11
Hoofdstuk 4 – Tijd van steden en staten (1000-1500).........................................13
4.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................13
4.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 13
4.3 - Steden en handel...................................................................................................... 13
4.4 - Ridders en kastelen................................................................................................... 14
4.5 - Kerk en kruistochten................................................................................................. 14
4.6 - Staatsvorming en centralisatie..................................................................................14
Hoofdstuk 5 – Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)..........................15
5.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................15
5.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 15
5.3 - Rond 1500: de kritische mens en het ontstaan van vier culturele veranderingen.....16
5.4 - De ontdekkingsreizen................................................................................................ 16
PAGINA 2
, 5.5 - Humanisme en Renaissance......................................................................................16
5.6 - Ontstaan, ontwikkeling en kenmerken van het protestantisme.................................17
5.7 - De Nederlandse Opstand........................................................................................... 17
5. 8 - Ontstaan van de Republiek......................................................................................17
Hoofdstuk 6 – Tijd van regenten en vorsten (1600-1700)....................................19
6.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................19
6.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 19
6.3 - Het twaalfjarig bestand en het einde van de Nederlandse Opstand..........................20
6.4 - Oorzaken van het ontstaan van de Gouden eeuw.....................................................20
6.5 - De gouden eeuw: economische bloei........................................................................20
6.6 - De VOC en WIC.......................................................................................................... 20
6.7 - De gevolgen van de economische bloei....................................................................20
6.8 - De bloei van kunst, wetenschap en filosofie en het geloofsleven..............................20
Hoofdstuk 7 – Tijd van pruiken en revoluties (1700-1800).................................22
7.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................22
7.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 22
7.3 - Een zilveren eeuw: de economie stagneert..............................................................23
7.4 - De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: bestuur en politiek tot 1795........23
7.5 - Patriotten, de Franse Revolutie (1789) en de Bataafse Republiek (1795-1806)........23
7.6 - Het dagelijks leven en de slavenhandel....................................................................24
Hoofdstuk 8 – Tijd van burgers en stoommachines (1800-1900)..........................25
8.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................25
8.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 25
8.3 - Napoleon Bonaparte.................................................................................................. 26
8.4 - Staatkundig Nederland 1815 – 1848.........................................................................26
8.5 - Van koning-koopman tot industrialisatie...................................................................26
8.6 - Socialisme, feminisme, liberalisme en confessionalisme...........................................27
8.7 - Culturele ontwikkelingen: onderwijs, verzuiling en Van Gogh...................................27
8.8 - Imperialisme, het cultuurstelsel in Nederlands-Indië en de situatie in Suriname.......28
Hoofdstuk 9 – Tijd van wereldoorlogen (1900-1950)...........................................29
9.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster...................................................................29
9.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................... 29
9.3 - De periode 1900-1920: dagelijkse en politieke leven in NL.......................................30
9.4 - De Eerste wereldoorlog............................................................................................. 30
9.5 - NL tijdens de Eerste wereldoorlog en gevolgen.........................................................31
9.6 - NL tijdens interbellum............................................................................................... 31
PAGINA 3
, 9.7 - Opkomst van nazi-Duitsland......................................................................................31
9.8 - De Tweede wereldoorlog........................................................................................... 32
9.9 - Opstelling van Nederlanders.....................................................................................32
9.10 - Gevolgen van de Tweede wereldoorlog: NL en Indonesië........................................32
....................................................................................................................... 33
Hoofdstuk 10 Tijd van televisie en computer (1950 -heden)...............................33
10.1 - kenmerkende aspecten + canonvenster.................................................................33
10.2 - jaartallen + begrippen............................................................................................. 33
10.3 - De koude oorlog en de bewapening........................................................................34
10.4 - Koloniën en apartheid............................................................................................. 35
10.5 - Het Midden-Oosten.................................................................................................. 35
10.6 - Europese samenwerking......................................................................................... 35
10.7 - Nederland in de jaren 1950 en 1960.......................................................................36
10.8 - Nederland in de jaren 1970-2000............................................................................36
10.7 - Nederland vanaf 2000............................................................................................. 36
Hoofdstuk 11 Kind, school en geschiedenis.......................................................37
11.1 - Ontwerpen en begrippen......................................................................................... 37
11.2 - Historisch bewustzijn en historisch tijdsbesef..........................................................37
11.3 - Historisch redeneren............................................................................................... 37
11.4 - Kerndoelen, tussendoelen en toetsing....................................................................38
11.5 - Tijdvakken, tijdbalk en canon..................................................................................38
11.6 - Geschiedenis en het jonge kind...............................................................................38
Hoofdstuk 12 Beeldgereedschappen.................................................................39
12.1 - Ontwerpen en begrippen......................................................................................... 39
12.2 - De betekenis van beeldgereedschappen.................................................................39
12.3 - Beeldgereedschappen: media.................................................................................39
12.4 - Beeldengereedschappen: werkvorm.......................................................................40
PAGINA 4