Kwalitatief Actieonderzoek
Kwalitatief actieonderzoek naar verpleegkundig leiderschap in relatie met gezamenlijke
besluitvorming
Naam student Linda de Jong
Studentnummer 3416975
Studentaccount Jong1501
Opleiding HBO- Verpleegkunde
Leerjaar 4
Opdrachtgever Lectoraat ‘Leiderschap en Identiteit in het verpleegkundig domein’
Instelling Medisch Centrum Leeuwarden
Werkbegeleider Else Boersma
Afstudeerbegeleider Henriëtte Niehof
Datum 16 juni 2019
Plaats Leeuwarden
Aantal woorden 10.363
Safe assign resultaat 39%
1
,Voorwoord
Dit onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het lectoraat Leiderschap en Identiteit in het
verpleegkundig domein. Het lectoraat heeft een samenwerkingsverband met het Medisch
Centrum Leeuwarden (MCL) en de NHL Stenden hogeschool. In dit onderzoek wordt gekeken
naar hoe verpleegkundigen van afdeling T (vaatchirurgie) verpleegkundig leiderschap in relatie
met gezamenlijke besluitvorming tonen.
Mijn dank gaat uit naar mijn opdrachtgever Elske Boersma, mede- opdrachtgever Richtsje
Andela en docent Henriette Niehof. Daarnaast wil ik de mensen binnen het lectoraat
‘Leiderschap en Identiteit in het verpleegkundig domein’ bedanken. En wil ik de
verpleegkundigen bedanken die meegewerkt hebben met de focusgroep bijeenkomsten.
Daarnaast wil ik B. Hering (unithoofd afdeling T) bedanken voor het mogen uitvoeren van het
scriptieonderzoek bij hem op de afdeling.
Tot slot wil ik mijn medestudenten, ouders en vrienden bedanken voor hun steun.
Veel plezier met het lezen van dit scriptieonderzoek.
Linda de Jong
Leeuwarden, juni 2019
2
,Samenvatting
Aanleiding
Door de veranderingen in de zorg is het van belang dat verpleegkundigen zich blijven ontwikkelen.
Hiervoor is Bachelor2020 ontwikkeld waarin de competenties van verpleegkundigen in staan
beschreven. Hierin staat verpleegkundig leiderschap centraal. Voor dit begrip is tot op heden nog
geen duidelijke, concrete definitie. In samenwerking met het lectoraat ‘Leiderschap en Identiteit in
het verpleegkundig domein’ en het Medisch Centrum Leeuwarden is onderzoek gestart om dit begrip
concreter te maken. Hierin wordt het begrip verpleegkundig leiderschap in relatie gebracht met een
kernbegrip uit het beroepsprofiel. In dit onderzoek staat centraal hoe verpleegkundigen van de
vaatchirurgie verpleegkundig leiderschap zien in relatie met gezamenlijke besluitvorming.
probleemstelling
Het is onduidelijk hoe verpleegkundig leiderschap wordt getoond in relatie met gezamenlijke
besluitvorming op afdeling T van het MCL en hoe de verpleegkundigen hierin empowert kunnen
worden.
Doelstelling
Eind juni 2019 zal inzichtelijk zijn hoe verpleegkundig leiderschap in relatie met gezamenlijke
besluitvorming toegepast wordt en waar verpleegkundigen nog empowert kunnen worden.
Onderzoeksvraag
Hoe tonen verpleegkundigen van afdeling T (vaatchirurgie) van het MCL verpleegkundig
leiderschap in relatie met gezamenlijke besluitvorming en hoe kunnen zij hierin empowert
worden?
Methode
Dit onderzoek betreft een kwalitatief actieonderzoek met als doel om bewustwording te creëren
onder de verpleegkundigen. Door middel van de ALS- methode en de CCI- methode in
combinatie met de waardenverheldering zijn de verpleegkundigen van afdeling T bevraagd. In
drie afzonderlijke focusgroep bijeenkomsten hebben elf BIG- geregistreerde verpleegkundigen
van afdeling T deelgenomen en zijn meningen en ervaringen opgehaald.
Resultaten
Verpleegkundigen geven diverse definities weer over verpleegkundig leiderschap. Daarnaast
wordt gezamenlijke besluitvorming veel toegepast op afdeling T onder de verpleegkundigen. Zij
doorlopen onbewust alle stappen van het gezamenlijke besluitvormingsmodel. Tot slot is er
bewustwording opgetreden onder de verpleegkundigen.
Conclusie en discussie
In dit actieonderzoek is naar voren gekomen hoe verpleegkundig leiderschap wordt getoond
binnen gezamenlijke besluitvorming, wat de bevorderende en belemmerende factoren zijn
binnen gezamenlijke besluitvorming en is er een stukje bewustwording gecreëerd op de afdeling
daarnaast is er naar voren gekomen dat artsen geen gezamenlijk besluit hebben.
Aanbevelingen
Een aanbeveling voor verpleegkundig leiderschap is dat de verpleegkundigen een scholing
krijgen over de verschillende niveaus van verpleegkundig leiderschap. Daarnaast om een
scholing aan te bieden over het model van gezamenlijke besluitvorming waarin deze stappen
goed worden toegelicht. Tevens een aanbeveling om de artsen en verpleegkundigen gezamenlijk
deel te laten nemen aan een MDO, waarin beide partijen met elkaar in gesprek kunnen gaan. Tot
slot is er nog een aanbeveling gegeven voor een onderzoek middels één op één interviews.
3
, Inhoudsopgave
Inleiding……………………………………………………………………………………………………………………..6-7
Aanleiding, probleemanalyse en Context
Probleemstelling
Doelstelling
Onderzoeksvraag
Verpleegkundige relevantie
schrijfwijzer
1. Theoretisch kader…………………………………………………………………………………………..8-13
1.1 Inleiding
1.2 Begrip definiëring
1.3 Zoekstrategie
1.4 Literatuuronderzoek
1.4.1 Verpleegkundig leiderschap
1.4.2 Gezamenlijke besluitvorming
1.4.3 Empowerment
1.5 Conclusie literatuuronderzoek
1.6 Implicaties voor de praktijk
2. Onderzoeksmethode……………………………………………………………………………………….14-17
2.1 Inleiding
2.2 Type onderzoek
2.2.1 Kwalitatief onderzoek
2.2.2 Actieonderzoek
2.3 Onderzoekspopulatie
2.4 Dataverzameling
2.4.1 Procedure dataverzameling
2.4.2
2.5 Materialen
2.6 Data analyse
2.7 Kwaliteitscriteria
2.7.1 Interne validiteit
2.7.2 Externe validiteit
2.7.3 Begripsvaliditeit
2.7.4 Betrouwbaarheid
2.7.5 Objectiviteit
2.7.6 Bruikbaarheid
2.8 Ethische en juridische aspecten
3. Resultaten………………………………………………………………………………………………………..18-24
3.1 Inleiding
3.2 Participanten
3.3 Procedure coderen resultaten
3.4 Verpleegkundig leiderschap
3.5 Gezamenlijke besluitvorming
3.6 Gezamenlijke besluitvorming in relatie met verpleegkundig leiderschap
3.7 Multidisciplinaire samenwerking
3.8 Actieonderzoek
3.9 Behoeften van verpleegkundigen
4. Conclusie………………………………………………………………………………………………………….25-26
4.1 Inleiding
4
Kwalitatief actieonderzoek naar verpleegkundig leiderschap in relatie met gezamenlijke
besluitvorming
Naam student Linda de Jong
Studentnummer 3416975
Studentaccount Jong1501
Opleiding HBO- Verpleegkunde
Leerjaar 4
Opdrachtgever Lectoraat ‘Leiderschap en Identiteit in het verpleegkundig domein’
Instelling Medisch Centrum Leeuwarden
Werkbegeleider Else Boersma
Afstudeerbegeleider Henriëtte Niehof
Datum 16 juni 2019
Plaats Leeuwarden
Aantal woorden 10.363
Safe assign resultaat 39%
1
,Voorwoord
Dit onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het lectoraat Leiderschap en Identiteit in het
verpleegkundig domein. Het lectoraat heeft een samenwerkingsverband met het Medisch
Centrum Leeuwarden (MCL) en de NHL Stenden hogeschool. In dit onderzoek wordt gekeken
naar hoe verpleegkundigen van afdeling T (vaatchirurgie) verpleegkundig leiderschap in relatie
met gezamenlijke besluitvorming tonen.
Mijn dank gaat uit naar mijn opdrachtgever Elske Boersma, mede- opdrachtgever Richtsje
Andela en docent Henriette Niehof. Daarnaast wil ik de mensen binnen het lectoraat
‘Leiderschap en Identiteit in het verpleegkundig domein’ bedanken. En wil ik de
verpleegkundigen bedanken die meegewerkt hebben met de focusgroep bijeenkomsten.
Daarnaast wil ik B. Hering (unithoofd afdeling T) bedanken voor het mogen uitvoeren van het
scriptieonderzoek bij hem op de afdeling.
Tot slot wil ik mijn medestudenten, ouders en vrienden bedanken voor hun steun.
Veel plezier met het lezen van dit scriptieonderzoek.
Linda de Jong
Leeuwarden, juni 2019
2
,Samenvatting
Aanleiding
Door de veranderingen in de zorg is het van belang dat verpleegkundigen zich blijven ontwikkelen.
Hiervoor is Bachelor2020 ontwikkeld waarin de competenties van verpleegkundigen in staan
beschreven. Hierin staat verpleegkundig leiderschap centraal. Voor dit begrip is tot op heden nog
geen duidelijke, concrete definitie. In samenwerking met het lectoraat ‘Leiderschap en Identiteit in
het verpleegkundig domein’ en het Medisch Centrum Leeuwarden is onderzoek gestart om dit begrip
concreter te maken. Hierin wordt het begrip verpleegkundig leiderschap in relatie gebracht met een
kernbegrip uit het beroepsprofiel. In dit onderzoek staat centraal hoe verpleegkundigen van de
vaatchirurgie verpleegkundig leiderschap zien in relatie met gezamenlijke besluitvorming.
probleemstelling
Het is onduidelijk hoe verpleegkundig leiderschap wordt getoond in relatie met gezamenlijke
besluitvorming op afdeling T van het MCL en hoe de verpleegkundigen hierin empowert kunnen
worden.
Doelstelling
Eind juni 2019 zal inzichtelijk zijn hoe verpleegkundig leiderschap in relatie met gezamenlijke
besluitvorming toegepast wordt en waar verpleegkundigen nog empowert kunnen worden.
Onderzoeksvraag
Hoe tonen verpleegkundigen van afdeling T (vaatchirurgie) van het MCL verpleegkundig
leiderschap in relatie met gezamenlijke besluitvorming en hoe kunnen zij hierin empowert
worden?
Methode
Dit onderzoek betreft een kwalitatief actieonderzoek met als doel om bewustwording te creëren
onder de verpleegkundigen. Door middel van de ALS- methode en de CCI- methode in
combinatie met de waardenverheldering zijn de verpleegkundigen van afdeling T bevraagd. In
drie afzonderlijke focusgroep bijeenkomsten hebben elf BIG- geregistreerde verpleegkundigen
van afdeling T deelgenomen en zijn meningen en ervaringen opgehaald.
Resultaten
Verpleegkundigen geven diverse definities weer over verpleegkundig leiderschap. Daarnaast
wordt gezamenlijke besluitvorming veel toegepast op afdeling T onder de verpleegkundigen. Zij
doorlopen onbewust alle stappen van het gezamenlijke besluitvormingsmodel. Tot slot is er
bewustwording opgetreden onder de verpleegkundigen.
Conclusie en discussie
In dit actieonderzoek is naar voren gekomen hoe verpleegkundig leiderschap wordt getoond
binnen gezamenlijke besluitvorming, wat de bevorderende en belemmerende factoren zijn
binnen gezamenlijke besluitvorming en is er een stukje bewustwording gecreëerd op de afdeling
daarnaast is er naar voren gekomen dat artsen geen gezamenlijk besluit hebben.
Aanbevelingen
Een aanbeveling voor verpleegkundig leiderschap is dat de verpleegkundigen een scholing
krijgen over de verschillende niveaus van verpleegkundig leiderschap. Daarnaast om een
scholing aan te bieden over het model van gezamenlijke besluitvorming waarin deze stappen
goed worden toegelicht. Tevens een aanbeveling om de artsen en verpleegkundigen gezamenlijk
deel te laten nemen aan een MDO, waarin beide partijen met elkaar in gesprek kunnen gaan. Tot
slot is er nog een aanbeveling gegeven voor een onderzoek middels één op één interviews.
3
, Inhoudsopgave
Inleiding……………………………………………………………………………………………………………………..6-7
Aanleiding, probleemanalyse en Context
Probleemstelling
Doelstelling
Onderzoeksvraag
Verpleegkundige relevantie
schrijfwijzer
1. Theoretisch kader…………………………………………………………………………………………..8-13
1.1 Inleiding
1.2 Begrip definiëring
1.3 Zoekstrategie
1.4 Literatuuronderzoek
1.4.1 Verpleegkundig leiderschap
1.4.2 Gezamenlijke besluitvorming
1.4.3 Empowerment
1.5 Conclusie literatuuronderzoek
1.6 Implicaties voor de praktijk
2. Onderzoeksmethode……………………………………………………………………………………….14-17
2.1 Inleiding
2.2 Type onderzoek
2.2.1 Kwalitatief onderzoek
2.2.2 Actieonderzoek
2.3 Onderzoekspopulatie
2.4 Dataverzameling
2.4.1 Procedure dataverzameling
2.4.2
2.5 Materialen
2.6 Data analyse
2.7 Kwaliteitscriteria
2.7.1 Interne validiteit
2.7.2 Externe validiteit
2.7.3 Begripsvaliditeit
2.7.4 Betrouwbaarheid
2.7.5 Objectiviteit
2.7.6 Bruikbaarheid
2.8 Ethische en juridische aspecten
3. Resultaten………………………………………………………………………………………………………..18-24
3.1 Inleiding
3.2 Participanten
3.3 Procedure coderen resultaten
3.4 Verpleegkundig leiderschap
3.5 Gezamenlijke besluitvorming
3.6 Gezamenlijke besluitvorming in relatie met verpleegkundig leiderschap
3.7 Multidisciplinaire samenwerking
3.8 Actieonderzoek
3.9 Behoeften van verpleegkundigen
4. Conclusie………………………………………………………………………………………………………….25-26
4.1 Inleiding
4
