Samenvatting Bedrijfskunde
Hoofdstuk 1
1.3 Het bedrijf als sociaal-politiek systeem
Tussen medewerkers en organisaties is een ruilrelatie en is er sprake van wederzijdse
afhankelijkheid. Aantrekkelijke opbrengsten kunnen een zowel een materiaal aspect hebben
als een immaterieel aspect. De wederzijdse afhankelijkheid is niet volledig. Medewerkers
kunnen het bedrijf bijvoorbeeld verlaten. Ze maken dan een kosten-batenafweging. Er is
altijd sprake van zekere schaarste aan opbrengsten die aan personen en partijen verschaft
kunnen worden. Het is een sociaalsysteem omdat het gaat om mensen die een
samenwerkingsverband aangaan. En een politiek systeem omdat iedereen andere belangen
heeft en invloed willen uitoefenen op het bedrijf.
1.4 Het bedrijf als een open systeem
Een systeem bestaat uit een verzameling elementen en hun onderlinge relaties. Systemen
functioneren niet in een vacuüm maar in een omgeving. Bijvoorbeeld de verschillende
afdelingen in een bedrijf. De omgeving van een systeem bestaat uit alles wat zich buiten het
systeem bevindt, maar waar het systeem wel mee verbonden is. De scheiding is de
systeemgrens. Er bestaan open en gesloten systemen. Bij een gesloten systeem kan het
systeem functioneren zonder invloed van buitenaf. Bij een open systeem is het gedrag alleen
te begrijpen als de invloed van de omgeving in beschouwing wordt meegenomen.
Bij open systemen is er sprake van invoer, doorvoer (= transformatie) en uitvoer. Er is sprake
van feedback ook wel terugkoppeling genoemd. Deze kan positief of negatief zijn.
1.5 Het bedrijf en zijn omgeving
Dit kan verdeeld worden in ruwweg 2 categorieën:
1. Transactionele omgeving: deze wordt gevormd door partijen. Bijvoorbeeld
leveranciers, de klanten, de kapitaalverschaffers.
2. Contextuele omgeving: deze bestaat uit ontwikkelingen die wel invloed op het bedrijf
hebben maar waarop het zelf meestal geen invloed kan uitoefenen.
Profitorganisaties zijn voor hun inkomsten direct afhankelijk van de afnemers. Non-
profitorganisaties zijn voor hun inkomsten niet afhankelijk van hun afnemers. De overheid is
donor van verschillende non-profitorganisaties
1.6 Besturen
Besturen vereist drie samenhangende activiteiten:
- Doelen vaststellen
- Inrichten
- Beheersen
, 1.7 Ondersteunen
Bedrijven kunnen zich laten ondersteunen door specialisten.
Hoofdstuk 2 Besturing en besturingsvraagstukken
2.1 Niveaus van besturing
We beschrijven de 3 niveaus waarop besturing plaatsvindt
2.1.1 Besturing op strategisch niveau
Bedrijven kan je zien als open systemen. Het bestaansrecht is voor een groot deel afhankelijk
van de omgeving. Geen afzet of geen donor betekent geen geld. Het management wordt
geconfronteerd met verschillende vragen. Besturen op strategisch niveau heeft betrekking
op het formuleren van doelstellingen en de manier waarop het management deze doelen
denkt te bereiken: de strategie. Het gaat hierbij meestal over het langere termijn.
Beslissingen worden vooral aan de top van de organisatie genomen. De beslissingen gaan
vaak met veel onzekerheid gepaard. Het management moet rekening houden met
ontwikkelingen op verschillende gebieden. Ook heeft het kiezen van een bepaalde strategie
de nodige consequenties. Het bedrijf moet ook rekening houden met wat de concurrentie
doet en hoe de arbeidsmarkt ervoor staat. (krappe arbeidsmarkt= vraag naar arbeid >
aanbod van arbeid, het bedrijf moet de banen zo aantrekkelijk mogelijk maken). Het
management moet bij het bepalen van de strategie rekening houden met verschillende
partijen en ontwikkelingen in de omgeving van het bedrijf. Het vereist daarom veel kennis
2.1.2 Besturing op tactisch niveau
Hierbij gaat het om de inrichting van de organisatorische activiteiten. Het gaat om de
planning van capaciteit. Deze planning omvat de vaststelling van de aard en omvang van de
benodigde productiemiddelen. Tenslotte moet het bedrijf de beheersingsstructuur
vaststellen. Er moet een keuze gemaakt worden waarop de werkzaamheden gestuurd,
gecontroleerd en bijgestuurd worden. Wie doet wat en wat zijn de verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Om een goede afstemming van activiteiten te maken wordt de
organisatie opgedeeld in organisatorische eenheden. Aan deze hoofden worden vervolgens
bevoegdheden met verantwoordelijkheden toegekend. Afspraken kunnen in een budget of
contract worden vastgelegd. Budget= weergave in geld van een overeenkomst tussen een
budgetgever en een budgethouder. Aan het einde van een periode volgt een evaluatie van
de activiteiten die onder verantwoordelijkheid van de hoofden van de diverse
organisatorische eenheden zijn uitgevoerd. De evaluatie kan eventueel aanleiding geven tot
bijsturing van activiteiten. Ook kunnen afspraken aangepast worden. Als er in de afspraken
staat welke resultaten een afdeling dient te behalen is er sprake van sturing op resultaten.
2.1.3 Besturing op operationeel niveau
Om te zorgen dat de dagelijkse inrichting en activiteiten passen in de doelen en plannen
moet het bedrijf zorgen voor een nadere planning en beheersing op operationeel niveau.
Hoofdstuk 1
1.3 Het bedrijf als sociaal-politiek systeem
Tussen medewerkers en organisaties is een ruilrelatie en is er sprake van wederzijdse
afhankelijkheid. Aantrekkelijke opbrengsten kunnen een zowel een materiaal aspect hebben
als een immaterieel aspect. De wederzijdse afhankelijkheid is niet volledig. Medewerkers
kunnen het bedrijf bijvoorbeeld verlaten. Ze maken dan een kosten-batenafweging. Er is
altijd sprake van zekere schaarste aan opbrengsten die aan personen en partijen verschaft
kunnen worden. Het is een sociaalsysteem omdat het gaat om mensen die een
samenwerkingsverband aangaan. En een politiek systeem omdat iedereen andere belangen
heeft en invloed willen uitoefenen op het bedrijf.
1.4 Het bedrijf als een open systeem
Een systeem bestaat uit een verzameling elementen en hun onderlinge relaties. Systemen
functioneren niet in een vacuüm maar in een omgeving. Bijvoorbeeld de verschillende
afdelingen in een bedrijf. De omgeving van een systeem bestaat uit alles wat zich buiten het
systeem bevindt, maar waar het systeem wel mee verbonden is. De scheiding is de
systeemgrens. Er bestaan open en gesloten systemen. Bij een gesloten systeem kan het
systeem functioneren zonder invloed van buitenaf. Bij een open systeem is het gedrag alleen
te begrijpen als de invloed van de omgeving in beschouwing wordt meegenomen.
Bij open systemen is er sprake van invoer, doorvoer (= transformatie) en uitvoer. Er is sprake
van feedback ook wel terugkoppeling genoemd. Deze kan positief of negatief zijn.
1.5 Het bedrijf en zijn omgeving
Dit kan verdeeld worden in ruwweg 2 categorieën:
1. Transactionele omgeving: deze wordt gevormd door partijen. Bijvoorbeeld
leveranciers, de klanten, de kapitaalverschaffers.
2. Contextuele omgeving: deze bestaat uit ontwikkelingen die wel invloed op het bedrijf
hebben maar waarop het zelf meestal geen invloed kan uitoefenen.
Profitorganisaties zijn voor hun inkomsten direct afhankelijk van de afnemers. Non-
profitorganisaties zijn voor hun inkomsten niet afhankelijk van hun afnemers. De overheid is
donor van verschillende non-profitorganisaties
1.6 Besturen
Besturen vereist drie samenhangende activiteiten:
- Doelen vaststellen
- Inrichten
- Beheersen
, 1.7 Ondersteunen
Bedrijven kunnen zich laten ondersteunen door specialisten.
Hoofdstuk 2 Besturing en besturingsvraagstukken
2.1 Niveaus van besturing
We beschrijven de 3 niveaus waarop besturing plaatsvindt
2.1.1 Besturing op strategisch niveau
Bedrijven kan je zien als open systemen. Het bestaansrecht is voor een groot deel afhankelijk
van de omgeving. Geen afzet of geen donor betekent geen geld. Het management wordt
geconfronteerd met verschillende vragen. Besturen op strategisch niveau heeft betrekking
op het formuleren van doelstellingen en de manier waarop het management deze doelen
denkt te bereiken: de strategie. Het gaat hierbij meestal over het langere termijn.
Beslissingen worden vooral aan de top van de organisatie genomen. De beslissingen gaan
vaak met veel onzekerheid gepaard. Het management moet rekening houden met
ontwikkelingen op verschillende gebieden. Ook heeft het kiezen van een bepaalde strategie
de nodige consequenties. Het bedrijf moet ook rekening houden met wat de concurrentie
doet en hoe de arbeidsmarkt ervoor staat. (krappe arbeidsmarkt= vraag naar arbeid >
aanbod van arbeid, het bedrijf moet de banen zo aantrekkelijk mogelijk maken). Het
management moet bij het bepalen van de strategie rekening houden met verschillende
partijen en ontwikkelingen in de omgeving van het bedrijf. Het vereist daarom veel kennis
2.1.2 Besturing op tactisch niveau
Hierbij gaat het om de inrichting van de organisatorische activiteiten. Het gaat om de
planning van capaciteit. Deze planning omvat de vaststelling van de aard en omvang van de
benodigde productiemiddelen. Tenslotte moet het bedrijf de beheersingsstructuur
vaststellen. Er moet een keuze gemaakt worden waarop de werkzaamheden gestuurd,
gecontroleerd en bijgestuurd worden. Wie doet wat en wat zijn de verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Om een goede afstemming van activiteiten te maken wordt de
organisatie opgedeeld in organisatorische eenheden. Aan deze hoofden worden vervolgens
bevoegdheden met verantwoordelijkheden toegekend. Afspraken kunnen in een budget of
contract worden vastgelegd. Budget= weergave in geld van een overeenkomst tussen een
budgetgever en een budgethouder. Aan het einde van een periode volgt een evaluatie van
de activiteiten die onder verantwoordelijkheid van de hoofden van de diverse
organisatorische eenheden zijn uitgevoerd. De evaluatie kan eventueel aanleiding geven tot
bijsturing van activiteiten. Ook kunnen afspraken aangepast worden. Als er in de afspraken
staat welke resultaten een afdeling dient te behalen is er sprake van sturing op resultaten.
2.1.3 Besturing op operationeel niveau
Om te zorgen dat de dagelijkse inrichting en activiteiten passen in de doelen en plannen
moet het bedrijf zorgen voor een nadere planning en beheersing op operationeel niveau.
