Samenvatting Uitgewerkte leerdoelen B4 steden en staten, b5 ontdekkers en hervormers en b6 regenten en vorsten

Geschiedenis Leerdoelen B4-B5-B6
B4 – (1000 - 1400) – Steden & Staten
Leerdoel 1: Ik ken de betekenis van de woorden en begrippen uit
de begrippenlijst van dit hoofdstuk (7, 8, 15, 27, 28).

1. Eeuwenoud
→ Een eeuw is een periode van honderd jaar. Iets wat eeuwenoud is, is dus
meerdere honderden jaren oud.
2. Stadhuis
→ Gebouw waarin het bestuur van een stad gevestigd is.
3. Burger
→ Iemand die volop meetelt als lid van een samenleving en gelijkwaardig is aan
andere leden van die samenleving: burgers van een stad, burgers van een land.
4. Derde stand
→ Groep van rijke en welvarende burgers die net als de adel en de geestelijkheid
voorrechten had boven de ‘gewone mensen’.
5. Geestelijkheid
→ Stand van mensen die hun hele leven bezig zijn met de christelijke godsdienst.
6. Adel
→ Groep mensen die voorrechten heeft boven gewone mensen en zich daarom
beschouwt als stand. De stand van de adel bestaat uit grootgrondbezitters. De leden
zijn edelen.
7. Markt
→ Plaats waar producten voor de verkoop worden aangeboden. Later ook
gebruikt voor de manier waarop door vraag en aanbod prijzen worden bepaald.
8. Rechtspraak
→ Rechtvaardig oplossen van ruzies. Als twee mensen ergens ruzie over hebben,
wijst de rechtspraak aan wie er gelijk heeft. Als iemand ruzie heeft met de
regering doordat hij iets verkeerd heeft gedaan, beslist de rechtspraak of hij
schuldig is en welke straf hij verdient.
9. Macht
– Vermogen om anderen te laten doen wat jij wilt, ook als ze dat uit zichzelf niet
willen.
10. Vorst

, → Iemand die als enige in een land de macht heeft die hij heeft geërfd van zijn
vader of moeder. Een vorst zegt meestal dat God hem of haar die macht heeft
gegeven.
11. Stadsrecht
→ Recht van een stad om zichzelf te besturen.
12. Bestuur
→ Leidinggeven aan een land of een bedrijf; aanwijzingen geven voor hoe dingen
moeten worden gedaan.
13. Burgemeester
→ Bestuurder van een stad of gemeente.
14. Schepenen
→ Bestuurders van een stad in de Middeleeuwen naast de burgemeester(s).
15. Graaf
→ Edele die bestuurder was van een graafschap. Graven waren volgelingen van
koningen tijdens de feodaliteit. Zij hadden hun graafschap (provincie) in leen.
16. Zegel
→ Teken dat in was wordt afgedrukt waardoor je kunt zien van wie de brief of
het document afkomstig is.
17. Rechten
→ Dingen die je mag doen of die je hoort te krijgen, bijvoorbeeld het recht om
zelf te kiezen waar je wilt wonen of het recht op voldoende voedsel.
18. Wet
→ Algemene regel die geldt voor iedereen in het land omdat die door de regering
is vastgesteld.
19. Belasting
→ Verplichte geldbetaling aan de regering om te financieren wat een land nodig
heeft, zoals scholen, wegen, ziekenhuizen, enzovoort.
20. Financiën
→ Iets financieren is zorgen voor het geld dat ergens voor nodig is. Financiën zijn
geldzaken.
21. Vertegenwoordiger
→ Iemand die namens iemand anders of een groep andere mensen optreedt en
opkomt voor hun belangen.
22. Ambtenaar
→ Iemand die werkt in dienst van een staat, of in dienst van het hoofd van zo’n
staat, bijvoorbeeld een koning.
23. Democratie
→ Regering door het volk. In een democratisch land wordt naar de inwoners
geluisterd en is hun stem belangrijk, bijvoorbeeld bij verkiezingen.

, 24. Overheid
→ Bestuur namens een staat, bijvoorbeeld de landelijke overheid (regering en
parlement) voor het hele land, of de provinciale of gemeentelijke overheid.
25. Horige
→ Onvrije boer die bij een domein hoort en die onderhorig is aan een heer.
26. Plicht
→ Iets wat iemand moet doen.
27. Trouw
→ Blijven bij iemand voor wie je hebt gekozen en hem of haar goed helpen.

28. Handel
→ Uitwisseling van goederen door te ruilen of door met geld te betalen.
29. Ambacht
→ Een ambachtsman is iemand die met handwerk een product maakt in een klein
eigen bedrijf. Dat handwerk wordt dan een ambacht genoemd, bijvoorbeeld
timmeren of kleermaken.
30. Volgeling
→ Iemand die zich laat leiden door degene die hij ‘volgt’. Tijdens de feodaliteit is
een volgeling iemand die trouw zweert aan een vorst en in ruil daarvoor land in
leen krijgt.
31. Verbond
→ Afspraak om samen iets te doen. Dat kan tussen mensen zijn, maar ook tussen
steden of staten. Dan lijkt het soms op een bondgenootschap.
32. Veldslag
→ Groot gevecht waarin legers elkaar treffen.
33. Ridder
→ Gewapende ruiter. In de Middeleeuwen meestal een edelman.
34. Edele
→ Iemand die als grondbezitter voorrechten heeft boven het gewone volk en vaak
denkt dat zijn familie uit betere mensen bestaat.
35. Heer
→ Edele grootgrondbezitter die de baas was in een bepaald domein.
36. Burcht
→ Versterkte plaats, meestal met een omheining of ommuring. Woonplaats van
een edele.
37. Geld
→ Ruilmiddel met een vaste waarde waardoor kopen en verkopen gemakkelijk
wordt.
38. Militair