Werkgroep 1: Schuld
Voorgeschreven Literatuur
• J. de Hullu, Materieel strafrecht, hoofdstuk IV, par 5.1, 5.2 en 5.4.
• T. Blom, ‘Roekeloosheid opnieuw beoordeeld’, DD 2020/30.
Voorgeschreven Arresten
• Blackout HR 1 juni 2004, NJ 2005/252
De Kernbegrippen
- Schuld als bestanddeel (culpa)
- Kanten (componenten) van de schuld
- Roekeloosheid
De Leerdoelen
Van een student wordt verwacht dat hij/zij de begrippen kent waarmee schuld als bestanddeel
(culpa), waaronder roekeloosheid, wordt gedefinieerd in wetgeving, rechtspraak en literatuur,
en dat hij of zij deze begrippen kan gebruiken bij het oplossen van een casus. Van de student
wordt ook verwacht dat hij of zij in staat is om de knelpunten in de begrippen te herkennen en
daarover kritisch te reflecteren.
, Vraag 1
Wat is volgens De Hullu de definitie (‘de kern’) van schuld als bestanddeel (culpa)?
Culpa is een 1. Verwijtbare 2. Aanmerkelijke 3. Onvoorzichtigheid.
1. Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een (on)geschreven zorgvuldigheidsnorm.
2. Aanmerkelijkheid: gaat om het behalen van een zekere graad van onvoorzichtigheid.
3. Verwijtbaarheid: houdt in dat je een gedragingsalternatief had en je iets anders had moeten doen. De
verwijtbaarheid ontbreekt bij een schulduitsluitingsgrond: à Verontschuldigbare Onmacht.
Vraag 2 Met opmerkingen [AP1]: - De dader moest en kon anders
Volgens De Hullu kent culpa twee kanten of componenten. Leg uit wat deze twee kanten handelen. Dit wordt ook wel de vermijdbaarheid en
verwijtbaarheid genoemd of de objectieve en subjectieve kant van
(componenten) zijn en hoe zij in de definitie (de kern) van culpa tot uitdrukking komen. culpa.
Geef bij elk van deze kanten aan wanneer aan de betreffende kant van de culpa is voldaan en welke - Moest: Bij het beoordelen of anders gehandeld ‘moest’ worden,
kijkt men of een bepaald gevolg te wijten is aan gedrag dat in
rol risico’s volgens De Hullu spelen bij de beoordeling van schuld. strijd is met de geldende gedragsvoorschriften (werden de
Er is een Normatieve (objectieve) component en een Psychische (subjectieve) component. normen nageleefd).
- Kon: Bij de vraag of iemand anders ‘kon’ handelen, moet
• Normatieve (objectieve) component: Bij de Normatieve (objectieve) component wordt de gekeken worden naar de omstandigheden van het geval (waren
er in de gegeven omstandigheid alternatieven)
aanmerkelijke onvoorzichtigheid getoetst en er wordt beoordeeld of de verdachte anders moest
handelen. Objectieve kant (moest): aanmerkelijke onvoorzichtigheid
Subjectieve kant (kon): verwijtbaarheid
o Aanmerkelijke Onvoorzichtigheid wordt getoetst
o ‘’Moest’’ de verdachte anders handelen?
• Psychische (subjectieve) component: de psychische component kijkt veel meer naar de verdachte
zelf en of hem wel een verwijt kan worden gemakt. Er wordt beoordeeld of hij anders kon
handelen. Kon deze specifieke dader voorzien dat dit zou gebeuren?
Over het algemeen wordt aangenomen dat hiervan sprake is.
o Verwijtbaarheid wordt getoetst
o ‘’Kon’’ de dader anders handelen?
- Risico’s spelen een rol bij de beoordeling van schuld, omdat steeds moet worden nagegaan in welke
mate dat risico in aanmerking is genomen bij het verrichten van een bepaalde handeling.
Vraag 3 Met opmerkingen [AP2]: - In het Verpleegster-arrest ligt de
In hoeverre zijn deze twee kanten (componenten) terug te vinden in het door De Hullu besproken nadruk op de Garantstellung.
De zuster had (vooral gelet op haar beroep) beter moeten weten.
Verpleegster-arrest en op welke kant ligt in dat arrest volgens De Hullu de nadruk? Gelet op de beroepsgroep waartoe zij behoort, maf aangenomen
worden dat zij een hogere mate van voorzichtigheid hanteert. Zij
In het verpleegster-arrest werd vastgesteld dat de zuster gezien haar functie, opleiding en is zich meer dan een normaal mens bewust van de risico’s die
verantwoordelijkheid, oplettender had moeten zijn bij het aanreiken van het flesje. worden genomen bij bepaald handelen.
De Garantenstellung is hier van toepassing geweest. Er wordt gekeken naar de zorgvuldigheidsnorm die à In het Verpleegster-arrest staat de Objectieve kant van culpa
een normaal persoon in een bepaald beroep behoort te betrachten. Zo hoort een zuster oplettender te centraal.
zijn met het aanreiken van medicijnen dan een medewerker van een drogist. Daarom wordt de (Er is aanmerkelijk onvoorzichtig gehandeld).
aanmerkelijke onvoorzichtigheid sneller aangenomen bij beroepen met een hogere
zorgvuldigheidsnorm. De zuster in het verpleegster-arrest had op basis hiervan anders moeten
handelen. Dit wordt objectief getoetst, waardoor de normatieve kant in dit arrest het meest van
toepassing is.
o Normatieve (objectieve) component: Aanmerkelijke onvoorzichtigheid staat centraal
o Er geldt een hogere mate van te betrachten zorgvuldigheid
Voorgeschreven Literatuur
• J. de Hullu, Materieel strafrecht, hoofdstuk IV, par 5.1, 5.2 en 5.4.
• T. Blom, ‘Roekeloosheid opnieuw beoordeeld’, DD 2020/30.
Voorgeschreven Arresten
• Blackout HR 1 juni 2004, NJ 2005/252
De Kernbegrippen
- Schuld als bestanddeel (culpa)
- Kanten (componenten) van de schuld
- Roekeloosheid
De Leerdoelen
Van een student wordt verwacht dat hij/zij de begrippen kent waarmee schuld als bestanddeel
(culpa), waaronder roekeloosheid, wordt gedefinieerd in wetgeving, rechtspraak en literatuur,
en dat hij of zij deze begrippen kan gebruiken bij het oplossen van een casus. Van de student
wordt ook verwacht dat hij of zij in staat is om de knelpunten in de begrippen te herkennen en
daarover kritisch te reflecteren.
, Vraag 1
Wat is volgens De Hullu de definitie (‘de kern’) van schuld als bestanddeel (culpa)?
Culpa is een 1. Verwijtbare 2. Aanmerkelijke 3. Onvoorzichtigheid.
1. Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een (on)geschreven zorgvuldigheidsnorm.
2. Aanmerkelijkheid: gaat om het behalen van een zekere graad van onvoorzichtigheid.
3. Verwijtbaarheid: houdt in dat je een gedragingsalternatief had en je iets anders had moeten doen. De
verwijtbaarheid ontbreekt bij een schulduitsluitingsgrond: à Verontschuldigbare Onmacht.
Vraag 2 Met opmerkingen [AP1]: - De dader moest en kon anders
Volgens De Hullu kent culpa twee kanten of componenten. Leg uit wat deze twee kanten handelen. Dit wordt ook wel de vermijdbaarheid en
verwijtbaarheid genoemd of de objectieve en subjectieve kant van
(componenten) zijn en hoe zij in de definitie (de kern) van culpa tot uitdrukking komen. culpa.
Geef bij elk van deze kanten aan wanneer aan de betreffende kant van de culpa is voldaan en welke - Moest: Bij het beoordelen of anders gehandeld ‘moest’ worden,
kijkt men of een bepaald gevolg te wijten is aan gedrag dat in
rol risico’s volgens De Hullu spelen bij de beoordeling van schuld. strijd is met de geldende gedragsvoorschriften (werden de
Er is een Normatieve (objectieve) component en een Psychische (subjectieve) component. normen nageleefd).
- Kon: Bij de vraag of iemand anders ‘kon’ handelen, moet
• Normatieve (objectieve) component: Bij de Normatieve (objectieve) component wordt de gekeken worden naar de omstandigheden van het geval (waren
er in de gegeven omstandigheid alternatieven)
aanmerkelijke onvoorzichtigheid getoetst en er wordt beoordeeld of de verdachte anders moest
handelen. Objectieve kant (moest): aanmerkelijke onvoorzichtigheid
Subjectieve kant (kon): verwijtbaarheid
o Aanmerkelijke Onvoorzichtigheid wordt getoetst
o ‘’Moest’’ de verdachte anders handelen?
• Psychische (subjectieve) component: de psychische component kijkt veel meer naar de verdachte
zelf en of hem wel een verwijt kan worden gemakt. Er wordt beoordeeld of hij anders kon
handelen. Kon deze specifieke dader voorzien dat dit zou gebeuren?
Over het algemeen wordt aangenomen dat hiervan sprake is.
o Verwijtbaarheid wordt getoetst
o ‘’Kon’’ de dader anders handelen?
- Risico’s spelen een rol bij de beoordeling van schuld, omdat steeds moet worden nagegaan in welke
mate dat risico in aanmerking is genomen bij het verrichten van een bepaalde handeling.
Vraag 3 Met opmerkingen [AP2]: - In het Verpleegster-arrest ligt de
In hoeverre zijn deze twee kanten (componenten) terug te vinden in het door De Hullu besproken nadruk op de Garantstellung.
De zuster had (vooral gelet op haar beroep) beter moeten weten.
Verpleegster-arrest en op welke kant ligt in dat arrest volgens De Hullu de nadruk? Gelet op de beroepsgroep waartoe zij behoort, maf aangenomen
worden dat zij een hogere mate van voorzichtigheid hanteert. Zij
In het verpleegster-arrest werd vastgesteld dat de zuster gezien haar functie, opleiding en is zich meer dan een normaal mens bewust van de risico’s die
verantwoordelijkheid, oplettender had moeten zijn bij het aanreiken van het flesje. worden genomen bij bepaald handelen.
De Garantenstellung is hier van toepassing geweest. Er wordt gekeken naar de zorgvuldigheidsnorm die à In het Verpleegster-arrest staat de Objectieve kant van culpa
een normaal persoon in een bepaald beroep behoort te betrachten. Zo hoort een zuster oplettender te centraal.
zijn met het aanreiken van medicijnen dan een medewerker van een drogist. Daarom wordt de (Er is aanmerkelijk onvoorzichtig gehandeld).
aanmerkelijke onvoorzichtigheid sneller aangenomen bij beroepen met een hogere
zorgvuldigheidsnorm. De zuster in het verpleegster-arrest had op basis hiervan anders moeten
handelen. Dit wordt objectief getoetst, waardoor de normatieve kant in dit arrest het meest van
toepassing is.
o Normatieve (objectieve) component: Aanmerkelijke onvoorzichtigheid staat centraal
o Er geldt een hogere mate van te betrachten zorgvuldigheid
