Hoofdstuk 2: Cellen
Organisatieniveau= de schaal waarop onderzoek
plaatsvindt.
Weefsel= groep cellen met dezelfde vorm en
functie.
Orgaan= deel van een organisme met een
specifieke bouw en functie.
Orgaanstelsel= groep van samenwerkende organen
die samen een functie uitvoeren.
Organisme= een levend wezen
Levend= organisme dat alle levensverschijnselen vertoont:
Een cel heeft veel onderdelen die ieder zijn eigen functie hebben zodat de cel
goed kan functioneren:
- Celwand-> stevige laag om de plantencel die de cel vorm en stevigheid
geeft.
- Grote vacuole-> opslag van o.a. reservestoffen + stevigheid + groei van de
plant.
- Bladgroenkorrels/Chloroplast-> hier vindt fotosynthese plaats waarmee
glucose wordt gemaakt. Ook zorgt het voor de groene kleur.
- Celmembraan-> scheiding cel en zijn omgeving, geeft bescherming. Hier
worden ook eiwitten, suikers en andere stoffen uitgewisseld met de
omgeving.
- Cytoplasma-> bestaat uit grondplasma en organellen. Bevat water, eiwitten
en stoffen die de cel van energie voorziet.
- Celkern-> regelt alle processen in de cel, opslagplaats van DNA.
- Ribosomen-> maken eiwitten
- Endoplasmatisch Reticulum (ER)-> transport van eiwitten/stoffen door de cel
(naar Golgi-systeem). Op het ER liggen de ribosomen.
- Golgi-systeem-> bewerken en sorteren van eiwitten. Transporteert eiwitten
naar de juiste plek in de cel.
- Lysosomen-> breekt afvalstoffen van de cel af door middel van enzymen
- Mitochondrium-> Energieleverancier van de cel. Breekt brandstoffen af
waarbij energie vrijkomt. Aantal varieert per soort cel.
,Eiwitten zijn de bouwstenen van ons lichaam.
Ook zijn ze enzymen, transportmiddels &
signaalstof
Maken van eiwitten:
1. In de celkern ligt genetische informatie
(DNA), dit wordt gekopieerd--> RNA
2. Het ER met erop de ribosomen coderen het
RNA zodat ze weten welk eiwit gemaakt moet
worden,
3. Ha het RNA is afgelezen maken de ribosomen
eiwitten door de juiste bouwstenen aan elkaar te koppelen.
4. Nieuwe eiwitten gaan naar het Golgi-systeem waar ze bewerkt en
getransporteerd worden zodat het eiwit zijn functie uit kan voeren.
DNA= Desoxyribonucleïnezuur
DNA bevat codes voor het maken van eiwitten.
DNA bestaat uit:
- fosfaatgroepen (er waren 3 fosfaatgroepen maar 2 zijn verwijderd tijdens de
oobouw van het DNA)
- Suikermoleculen (desoxyribose)
- Stikstofbasen (A, T, C of G)
Gen= stuk DNA-molecuul met informatie voor het
maken van een eiwit.
Er zijn 4 stikstofbasen:
adenine (A), cytosine (C), guanine (G) & thymine (T)
A hoort bij T & C hoort bij G
DNA-moleculen (nucleotiden) worden aan elkaar gekoppeld
DNA is dus opgebouwd uit 2 ketens van nucleotiden
Verschillen DNA & RNA:
- RNA bestaat uit 1 streng, DNA uit 2
- Stikstofbase T is niet beschikbaar voor RNA
- In plaats van Thymine wordt Uracil (U) gebruikt in een RNA-streng)
- Uracil zit altijd tegenover Adenine
- RNA heeft als suiker Ribose in plaats van Desoxyribose
, 3 stikstofbasen van RNA vormen de genetische informatie voor 1 aminozuur.
Meerdere aminozuren vormen samen een eiwit.
Aflezen van RNA begint altijd bij AUG: dit is het startcodon
Het stoppen van het aflezen eindigt bij UAA, UAG, UGA: dit zijn stopcodons
Mutatie= een verandering van het DNA
[_> dit kan door:
- het verdwijnen van stikstofbasen
- Er komen nieuwe stikstofbasen
- Ene stikstofbase verandert in een andere stikstofbase
—> gevolg: een ander eiwit wordt nu aangemaakt / een eiwit wordy niet meer
aangemaakt.
Genetische modificatie= een verandering aanbrengen in het DNA
Celcyclus= vast patroon in het leven van cellen. Celdelingen zijn onderdeel van
een celcyclus.
De celcyclus kent 4 fasen:
1. G1-fase: cel groeit en
organellen nemen in aantal toe.
2. S-fase: verdubbeling van het
DNA (=replicatie)
3. G2-fase: cel maakt eiwitten die
nodig zijn.
4. M-fase (mitose fase): de cel
verdeelt het DNA in 2 identieke
delen
Specialisatie= iedere cel specialiseert zich tot een bepaalde cel. Gebeurt
tijdens een rust fase (G0-fase). Door de specialisatie maakt de cel zijn eigen
eiwitten en kan iedere cel zijn eigen taak uitvoeren.
Mitose= celdeling
Celdeling maakt groei en herstel in de cel mogelijk.
Mitose fasen:
1. Interfase= periode tussen 2 celdelingen. Hierin worden de DNA-moleculen
verdubbelt en precies gekopieerd. De 2 identieke DNA-strengen blijven op 1
punt (het centromeer) aan elkaar zitten. Deze 2 delen worden chromatiden
genoemd.
2. Profase= DNA-moleculen spiraliseren zich en worden korter en dikker. Met
kleurstof kan DNA zichtbaar worden gemaakt nu. DNA-molculen worden nu
chromosomen genoemd.
3. Metafase= chromosomen verplaatsen zich naar het midden van de cel en
gaan naast elkaar liggen. Aan de polen van de cel groeien eiwitdraden
vanuit het poollichaampje in de richting van de chromosomen.
4. Anafase= De eiwitdraden hechten zich aan het centromeer en worden
korter, nu noem je ze trekdraden. Ze trekken de cbromatiden uit elkaar.
~ Na de kerndeling vindt celdeling plaats en er wordt een celmembraan
gevormd. De 2 dochtercellen moeten nu in omvang toenemen-> eerst vind
plasmagroei plaats. Bij plantencellen wordt nu een vacuole gevormd met als
gevolg celstrekking.
Organisatieniveau= de schaal waarop onderzoek
plaatsvindt.
Weefsel= groep cellen met dezelfde vorm en
functie.
Orgaan= deel van een organisme met een
specifieke bouw en functie.
Orgaanstelsel= groep van samenwerkende organen
die samen een functie uitvoeren.
Organisme= een levend wezen
Levend= organisme dat alle levensverschijnselen vertoont:
Een cel heeft veel onderdelen die ieder zijn eigen functie hebben zodat de cel
goed kan functioneren:
- Celwand-> stevige laag om de plantencel die de cel vorm en stevigheid
geeft.
- Grote vacuole-> opslag van o.a. reservestoffen + stevigheid + groei van de
plant.
- Bladgroenkorrels/Chloroplast-> hier vindt fotosynthese plaats waarmee
glucose wordt gemaakt. Ook zorgt het voor de groene kleur.
- Celmembraan-> scheiding cel en zijn omgeving, geeft bescherming. Hier
worden ook eiwitten, suikers en andere stoffen uitgewisseld met de
omgeving.
- Cytoplasma-> bestaat uit grondplasma en organellen. Bevat water, eiwitten
en stoffen die de cel van energie voorziet.
- Celkern-> regelt alle processen in de cel, opslagplaats van DNA.
- Ribosomen-> maken eiwitten
- Endoplasmatisch Reticulum (ER)-> transport van eiwitten/stoffen door de cel
(naar Golgi-systeem). Op het ER liggen de ribosomen.
- Golgi-systeem-> bewerken en sorteren van eiwitten. Transporteert eiwitten
naar de juiste plek in de cel.
- Lysosomen-> breekt afvalstoffen van de cel af door middel van enzymen
- Mitochondrium-> Energieleverancier van de cel. Breekt brandstoffen af
waarbij energie vrijkomt. Aantal varieert per soort cel.
,Eiwitten zijn de bouwstenen van ons lichaam.
Ook zijn ze enzymen, transportmiddels &
signaalstof
Maken van eiwitten:
1. In de celkern ligt genetische informatie
(DNA), dit wordt gekopieerd--> RNA
2. Het ER met erop de ribosomen coderen het
RNA zodat ze weten welk eiwit gemaakt moet
worden,
3. Ha het RNA is afgelezen maken de ribosomen
eiwitten door de juiste bouwstenen aan elkaar te koppelen.
4. Nieuwe eiwitten gaan naar het Golgi-systeem waar ze bewerkt en
getransporteerd worden zodat het eiwit zijn functie uit kan voeren.
DNA= Desoxyribonucleïnezuur
DNA bevat codes voor het maken van eiwitten.
DNA bestaat uit:
- fosfaatgroepen (er waren 3 fosfaatgroepen maar 2 zijn verwijderd tijdens de
oobouw van het DNA)
- Suikermoleculen (desoxyribose)
- Stikstofbasen (A, T, C of G)
Gen= stuk DNA-molecuul met informatie voor het
maken van een eiwit.
Er zijn 4 stikstofbasen:
adenine (A), cytosine (C), guanine (G) & thymine (T)
A hoort bij T & C hoort bij G
DNA-moleculen (nucleotiden) worden aan elkaar gekoppeld
DNA is dus opgebouwd uit 2 ketens van nucleotiden
Verschillen DNA & RNA:
- RNA bestaat uit 1 streng, DNA uit 2
- Stikstofbase T is niet beschikbaar voor RNA
- In plaats van Thymine wordt Uracil (U) gebruikt in een RNA-streng)
- Uracil zit altijd tegenover Adenine
- RNA heeft als suiker Ribose in plaats van Desoxyribose
, 3 stikstofbasen van RNA vormen de genetische informatie voor 1 aminozuur.
Meerdere aminozuren vormen samen een eiwit.
Aflezen van RNA begint altijd bij AUG: dit is het startcodon
Het stoppen van het aflezen eindigt bij UAA, UAG, UGA: dit zijn stopcodons
Mutatie= een verandering van het DNA
[_> dit kan door:
- het verdwijnen van stikstofbasen
- Er komen nieuwe stikstofbasen
- Ene stikstofbase verandert in een andere stikstofbase
—> gevolg: een ander eiwit wordt nu aangemaakt / een eiwit wordy niet meer
aangemaakt.
Genetische modificatie= een verandering aanbrengen in het DNA
Celcyclus= vast patroon in het leven van cellen. Celdelingen zijn onderdeel van
een celcyclus.
De celcyclus kent 4 fasen:
1. G1-fase: cel groeit en
organellen nemen in aantal toe.
2. S-fase: verdubbeling van het
DNA (=replicatie)
3. G2-fase: cel maakt eiwitten die
nodig zijn.
4. M-fase (mitose fase): de cel
verdeelt het DNA in 2 identieke
delen
Specialisatie= iedere cel specialiseert zich tot een bepaalde cel. Gebeurt
tijdens een rust fase (G0-fase). Door de specialisatie maakt de cel zijn eigen
eiwitten en kan iedere cel zijn eigen taak uitvoeren.
Mitose= celdeling
Celdeling maakt groei en herstel in de cel mogelijk.
Mitose fasen:
1. Interfase= periode tussen 2 celdelingen. Hierin worden de DNA-moleculen
verdubbelt en precies gekopieerd. De 2 identieke DNA-strengen blijven op 1
punt (het centromeer) aan elkaar zitten. Deze 2 delen worden chromatiden
genoemd.
2. Profase= DNA-moleculen spiraliseren zich en worden korter en dikker. Met
kleurstof kan DNA zichtbaar worden gemaakt nu. DNA-molculen worden nu
chromosomen genoemd.
3. Metafase= chromosomen verplaatsen zich naar het midden van de cel en
gaan naast elkaar liggen. Aan de polen van de cel groeien eiwitdraden
vanuit het poollichaampje in de richting van de chromosomen.
4. Anafase= De eiwitdraden hechten zich aan het centromeer en worden
korter, nu noem je ze trekdraden. Ze trekken de cbromatiden uit elkaar.
~ Na de kerndeling vindt celdeling plaats en er wordt een celmembraan
gevormd. De 2 dochtercellen moeten nu in omvang toenemen-> eerst vind
plasmagroei plaats. Bij plantencellen wordt nu een vacuole gevormd met als
gevolg celstrekking.
