ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Periode 3.
Lavicka,Rik R.
[E-mailadres]
,Inhoud
1. Prenatale fase ...................................................................................................................................... 3
Leervragen en literatuur...................................................................................................................... 3
1. Inleiding in de ontwikkeling van een kind ....................................................................................... 3
3. Het begin van het leven................................................................................................................... 3
4. Het pasgeboren kind ....................................................................................................................... 5
5. Fysieke ontwikkeling in de babytijd ................................................................................................ 6
6. De cognitieve ontwikkeling in de babytijd ...................................................................................... 9
7. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd ................................ 12
2. peuter- en kleuterfase ....................................................................................................................... 14
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 14
7. Persoonlijkheidsontwikkeling: kernmerken die baby’s uniek maken. .......................................... 14
7. gender: jongens in het blauw, en meisjes in het roze. .................................................................. 15
9. Piagets stadium van preoperationeel denken .............................................................................. 15
10. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd ........ 16
3. Schoolgaand kind............................................................................................................................... 17
Cognitieve ontwikkeling: Piaget ........................................................................................................ 17
Cognitieve ontwikkeling: Vygotsky.................................................................................................... 17
Persoonlijkheidsontwikkeling: Erikson, Psychosociale ontwikkeling ................................................ 17
Identiteit: zelfomschrijvingen............................................................................................................ 17
Bronfenbrenner: ecologische systeemtheorie (staat niet in het boek) ............................................ 17
Invloed van ouders ........................................................................................................................ 18
Veranderende thuisomgeving ........................................................................................................... 19
Echtscheiding..................................................................................................................................... 19
Relaties met leeftijdsgenoten. .......................................................................................................... 19
Morele ontwikkeling ......................................................................................................................... 19
Piaget, drie niveaus ....................................................................................................................... 19
Kohlberg: ....................................................................................................................................... 19
4. De adolescentie ............................................................................................................................. 20
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 20
14 Groei in de adolescentie: het snelle tempo van de fysieke rijping .............................................. 20
Pubertijd: het begin van de seksuele rijping ..................................................................................... 20
Beeld van het eigen lichaam: reacties op fysieke veranderingen in de adolescentie....................... 21
Vroege en late rijping: gevolgen........................................................................................................ 21
Hersenontwikkeling en denken: de opmaat voor cognitieve groei .................................................. 21
15: Het formeel-operationele stadium van Piaget en adolescentie ................................................. 22
,5. Jongvolwassenheid ............................................................................................................................ 23
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 23
Lichamelijke ontwikkeling ................................................................................................................. 23
Cognitie.............................................................................................................................................. 23
Shaie .............................................................................................................................................. 23
Verschillende stadia/fases volgens Schaie .................................................................................... 23
Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de vroege volwassenheid........................................... 24
Erikson, psychosociale ontwikkeling ............................................................................................. 24
vriendschappen ............................................................................................................................. 25
Verliefd worden ............................................................................................................................. 25
Ouderschap: .................................................................................................................................. 26
Werk en beroep:............................................................................................................................ 26
6. Volwassenheid................................................................................................................................... 27
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 27
Overgangsperiode: geleidelijke verschuiving van lichamelijke vermogens ...................................... 27
Reactietijd: vertraagt langzaam ........................................................................................................ 27
Seks tijdens de middelbare leeftijd: de ontwikkelingen gaan door .................................................. 27
Neemt de intelligentie af tijdens de middelbare leeftijd? ................................................................ 27
Geheugen .......................................................................................................................................... 27
Erikson stadium van zorg voor de volgende generatie versus stagnatie .......................................... 28
Huwelijk en samenlevingsvormen..................................................................................................... 29
Ontwikkelingen in het gezin: van vol huis tot leeg nest .................................................................... 29
Grootouder worden .......................................................................................................................... 29
Werk en carrière: werken tijdens de middelbare leeftijd ................................................................. 29
, 1. Prenatale fase
Leervragen en literatuur
1. Noem 6 bedreigingen voor de ontwikkeling tijdens de prenatale periode.
2. Omschrijf de sensomotorische fase van de cognitieve ontwikkeling (Piaget).
3. Wat is babytaal en welke functie heeft het? Noem 4 kenmerken van babytaal.
4. Hoe ontwikkelt het zelfbesef zich tijdens de baby- en peuterfase?
5. Welke 3 typen temperament zijn er bij baby’s te onderscheiden en leg uit wat het verschil is.
6. Omschrijf de 4 typen hechting en leg uit hoe je kunt onderzoeken van welk type hechting sprake
is bij een kind.
1. Inleiding in de ontwikkeling van een kind
3. Het begin van het leven
Teratogeen effect: Een teratogeen effect is de afwijking tijdens de geboorte van een kind met als
oorzaak bepaalde omgevingsfactoren. Deze factoren kunnen chemisch zijn (drugs) roken, een virus of
een andere dergelijke schadelijke factor. De taak van de placenta is om dit effect tegen te houden,
maar dit lukt niet altijd. Het ligt aan de periode van de ontwikkeling in welke mate de schadelijke stof
schade aanbrengt bij de foetus. De sociale factoren spelen hier ook bij omdat een moeder in een
Periode 3.
Lavicka,Rik R.
[E-mailadres]
,Inhoud
1. Prenatale fase ...................................................................................................................................... 3
Leervragen en literatuur...................................................................................................................... 3
1. Inleiding in de ontwikkeling van een kind ....................................................................................... 3
3. Het begin van het leven................................................................................................................... 3
4. Het pasgeboren kind ....................................................................................................................... 5
5. Fysieke ontwikkeling in de babytijd ................................................................................................ 6
6. De cognitieve ontwikkeling in de babytijd ...................................................................................... 9
7. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd ................................ 12
2. peuter- en kleuterfase ....................................................................................................................... 14
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 14
7. Persoonlijkheidsontwikkeling: kernmerken die baby’s uniek maken. .......................................... 14
7. gender: jongens in het blauw, en meisjes in het roze. .................................................................. 15
9. Piagets stadium van preoperationeel denken .............................................................................. 15
10. De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd ........ 16
3. Schoolgaand kind............................................................................................................................... 17
Cognitieve ontwikkeling: Piaget ........................................................................................................ 17
Cognitieve ontwikkeling: Vygotsky.................................................................................................... 17
Persoonlijkheidsontwikkeling: Erikson, Psychosociale ontwikkeling ................................................ 17
Identiteit: zelfomschrijvingen............................................................................................................ 17
Bronfenbrenner: ecologische systeemtheorie (staat niet in het boek) ............................................ 17
Invloed van ouders ........................................................................................................................ 18
Veranderende thuisomgeving ........................................................................................................... 19
Echtscheiding..................................................................................................................................... 19
Relaties met leeftijdsgenoten. .......................................................................................................... 19
Morele ontwikkeling ......................................................................................................................... 19
Piaget, drie niveaus ....................................................................................................................... 19
Kohlberg: ....................................................................................................................................... 19
4. De adolescentie ............................................................................................................................. 20
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 20
14 Groei in de adolescentie: het snelle tempo van de fysieke rijping .............................................. 20
Pubertijd: het begin van de seksuele rijping ..................................................................................... 20
Beeld van het eigen lichaam: reacties op fysieke veranderingen in de adolescentie....................... 21
Vroege en late rijping: gevolgen........................................................................................................ 21
Hersenontwikkeling en denken: de opmaat voor cognitieve groei .................................................. 21
15: Het formeel-operationele stadium van Piaget en adolescentie ................................................. 22
,5. Jongvolwassenheid ............................................................................................................................ 23
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 23
Lichamelijke ontwikkeling ................................................................................................................. 23
Cognitie.............................................................................................................................................. 23
Shaie .............................................................................................................................................. 23
Verschillende stadia/fases volgens Schaie .................................................................................... 23
Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de vroege volwassenheid........................................... 24
Erikson, psychosociale ontwikkeling ............................................................................................. 24
vriendschappen ............................................................................................................................. 25
Verliefd worden ............................................................................................................................. 25
Ouderschap: .................................................................................................................................. 26
Werk en beroep:............................................................................................................................ 26
6. Volwassenheid................................................................................................................................... 27
Leervragen en literatuur.................................................................................................................... 27
Overgangsperiode: geleidelijke verschuiving van lichamelijke vermogens ...................................... 27
Reactietijd: vertraagt langzaam ........................................................................................................ 27
Seks tijdens de middelbare leeftijd: de ontwikkelingen gaan door .................................................. 27
Neemt de intelligentie af tijdens de middelbare leeftijd? ................................................................ 27
Geheugen .......................................................................................................................................... 27
Erikson stadium van zorg voor de volgende generatie versus stagnatie .......................................... 28
Huwelijk en samenlevingsvormen..................................................................................................... 29
Ontwikkelingen in het gezin: van vol huis tot leeg nest .................................................................... 29
Grootouder worden .......................................................................................................................... 29
Werk en carrière: werken tijdens de middelbare leeftijd ................................................................. 29
, 1. Prenatale fase
Leervragen en literatuur
1. Noem 6 bedreigingen voor de ontwikkeling tijdens de prenatale periode.
2. Omschrijf de sensomotorische fase van de cognitieve ontwikkeling (Piaget).
3. Wat is babytaal en welke functie heeft het? Noem 4 kenmerken van babytaal.
4. Hoe ontwikkelt het zelfbesef zich tijdens de baby- en peuterfase?
5. Welke 3 typen temperament zijn er bij baby’s te onderscheiden en leg uit wat het verschil is.
6. Omschrijf de 4 typen hechting en leg uit hoe je kunt onderzoeken van welk type hechting sprake
is bij een kind.
1. Inleiding in de ontwikkeling van een kind
3. Het begin van het leven
Teratogeen effect: Een teratogeen effect is de afwijking tijdens de geboorte van een kind met als
oorzaak bepaalde omgevingsfactoren. Deze factoren kunnen chemisch zijn (drugs) roken, een virus of
een andere dergelijke schadelijke factor. De taak van de placenta is om dit effect tegen te houden,
maar dit lukt niet altijd. Het ligt aan de periode van de ontwikkeling in welke mate de schadelijke stof
schade aanbrengt bij de foetus. De sociale factoren spelen hier ook bij omdat een moeder in een
