Leerjaar 1 Blok 4 Bestuurskunde Radboud Universiteit
Samenvatting Management
van het openbaar bestuur
Alles stof: hoorcolleges, artikelen en delen uit het boek ‘Understanding
and Managing Public Organizations’ – H.G. Rainey
Gemaakt in 2020
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Publiek management......................................................................................................3
Collegestof.........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1 Rainey............................................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Rainey............................................................................................................................3
Hoorcollege 2: Verschil publiek en privaat organisaties.........................................................................4
Collegestof.........................................................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Rainey............................................................................................................................6
Artikel Allison....................................................................................................................................6
Artikel Hood.......................................................................................................................................7
Collegestof.........................................................................................................................................7
Hoorcollege 3: O van organisatie...........................................................................................................8
Collegestof.........................................................................................................................................8
Hoofdstuk 8 Rainey............................................................................................................................8
Hoorcollege 4 en 5: netwerken, ketens en allianties.............................................................................10
Collegestof........................................................................................................................................10
Hoofdstuk 4 Rainey..........................................................................................................................12
Artikel Klijn en Koppenjan...............................................................................................................13
Hoorcollege 6 en 7: PSM en HRM.......................................................................................................14
Collegestof........................................................................................................................................14
Hoofdstuk 9 Rainey..........................................................................................................................17
Hoofdstuk 10 Rainey........................................................................................................................17
Hoofdstuk 11 Rainey........................................................................................................................18
Hoofdstuk 12 Rainey........................................................................................................................19
Artikel Perry & Wise........................................................................................................................19
Artikel Vandenabeele.......................................................................................................................19
Hoorcollege 8 Publieke waarden en belangen......................................................................................20
Collegestof........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 3 Rainey..........................................................................................................................21
Artikel de Baas.................................................................................................................................21
Hoorcollege 9 Strategisch management................................................................................................22
Collegestof........................................................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Rainey..........................................................................................................................22
Hoorcollege 10: Strategie, bedrijfsvoering en prestatiemeting.............................................................24
Collegestof........................................................................................................................................24
Hoofdstuk 6 Rainey..........................................................................................................................26
1
, Artikel Van Thiel & Leeuw..............................................................................................................26
Artikel Huijben et al.........................................................................................................................27
Hoorcollege 11: Medialogica en openbaarheid.....................................................................................27
Collegestof........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 5 Rainey..........................................................................................................................28
Artikel Schillemans..........................................................................................................................28
Collegestof........................................................................................................................................29
Hoorcollege 12: Verandermanagement en leiderschap.........................................................................29
Collegestof........................................................................................................................................29
Hoofdstuk 13 Rainey........................................................................................................................31
Hoofdstuk 14 Rainey........................................................................................................................32
Artikel Bass......................................................................................................................................33
Hoorcollege 13: Gastcollege ICT en overheid......................................................................................33
Collegestof........................................................................................................................................33
Artikel Yildiz....................................................................................................................................35
Hoorcollege 14: Gastcollege UWV......................................................................................................35
Collegestof........................................................................................................................................35
Hoorcollege 15: De rol van de politiek.................................................................................................37
Collegestof........................................................................................................................................37
2
, Hoorcollege 1: Publiek management
Collegestof
Publiek management = Strategie en bedrijfsvoering van (semi)publieke organisaties, onder invloed
van externe stakeholders.
- Rainey → belangrijkste verschil tussen publiek en privaat is de politieke invloed. Politiek
en stakeholders hebben een belangrijke invloed.
Marktfalen = niet in staat collectieve goederen efficiënt te produceren en markten hebben nadelige
gevolgen voor de samenleving (externe effecten)
Collectieve goederen = geen uitsluiting gebruik en consumptie gaat niet ten koste van een ander
Ingrijpen overheid in de markt → prijsplafonds, subsidies, toezicht of productie overnemen
Overheidsmonopolies: geweld en belasting.
Waarom is er een overheid?
- Marktfalen → collectieve goederen, free-rider, externaliteiten, sociaalvangnet en als
marktmeester
- Geweldsmonopolie
- In ruil voor belastingen
Eigendomsrechtentheorie (Coase) = externaliteiten kunnen worden tegengegaan door alle
eigendomsrechten die gepaard gaan met de producten te verhandelen op de markt
- Emissierechten: recht op vervuiling kopen zodat externe effect wordt tegengehouden
- pOverheid als marktmeester: toezicht op de markt meestal door semipublieke organisaties
Anders aan publieke organisaties: afwezigheid markt, productie complexe goederen, juridische
beperkingen, zichtbaarheid/openbaarheid, vereiste waarden, invloed politiek, bureaucratie en
inefficiëntie.
Hoofdstuk 1 Rainey
Niet alle generieke theorieën kunnen worden toegepast op publieke organisaties omdat deze anders
zijn dan private organisaties
Hoofdstuk 3 Rainey
Generalistisch perspectief = benadering die de nadruk legt op overeenkomsten tussen publiek en
privaat
Vervaging aspecten publiek en privaat (grens)
- Structuur: samenwerkingen en hybride organisaties (belast met publieke taken)
- Functie: door NPM gemeenschappelijke functies
- Onderlinge verbinding: contract en subsidies etc. (samenwerking)
- Sociale rol & context: overheid oefent invloed uit op privaat (onder toezicht)
Blau/Scott:
- Commonweal = dient algemeen belang
- Bussines = dient belang aandeelhouders
Dahl/Lindblom
- Enterprise = vrije markt
- Agencies = staatsbedrijven
Publicness = bepaalde invloed uitoefenen op politiek en subject van externe controle
3
Samenvatting Management
van het openbaar bestuur
Alles stof: hoorcolleges, artikelen en delen uit het boek ‘Understanding
and Managing Public Organizations’ – H.G. Rainey
Gemaakt in 2020
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Publiek management......................................................................................................3
Collegestof.........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1 Rainey............................................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Rainey............................................................................................................................3
Hoorcollege 2: Verschil publiek en privaat organisaties.........................................................................4
Collegestof.........................................................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Rainey............................................................................................................................6
Artikel Allison....................................................................................................................................6
Artikel Hood.......................................................................................................................................7
Collegestof.........................................................................................................................................7
Hoorcollege 3: O van organisatie...........................................................................................................8
Collegestof.........................................................................................................................................8
Hoofdstuk 8 Rainey............................................................................................................................8
Hoorcollege 4 en 5: netwerken, ketens en allianties.............................................................................10
Collegestof........................................................................................................................................10
Hoofdstuk 4 Rainey..........................................................................................................................12
Artikel Klijn en Koppenjan...............................................................................................................13
Hoorcollege 6 en 7: PSM en HRM.......................................................................................................14
Collegestof........................................................................................................................................14
Hoofdstuk 9 Rainey..........................................................................................................................17
Hoofdstuk 10 Rainey........................................................................................................................17
Hoofdstuk 11 Rainey........................................................................................................................18
Hoofdstuk 12 Rainey........................................................................................................................19
Artikel Perry & Wise........................................................................................................................19
Artikel Vandenabeele.......................................................................................................................19
Hoorcollege 8 Publieke waarden en belangen......................................................................................20
Collegestof........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 3 Rainey..........................................................................................................................21
Artikel de Baas.................................................................................................................................21
Hoorcollege 9 Strategisch management................................................................................................22
Collegestof........................................................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Rainey..........................................................................................................................22
Hoorcollege 10: Strategie, bedrijfsvoering en prestatiemeting.............................................................24
Collegestof........................................................................................................................................24
Hoofdstuk 6 Rainey..........................................................................................................................26
1
, Artikel Van Thiel & Leeuw..............................................................................................................26
Artikel Huijben et al.........................................................................................................................27
Hoorcollege 11: Medialogica en openbaarheid.....................................................................................27
Collegestof........................................................................................................................................27
Hoofdstuk 5 Rainey..........................................................................................................................28
Artikel Schillemans..........................................................................................................................28
Collegestof........................................................................................................................................29
Hoorcollege 12: Verandermanagement en leiderschap.........................................................................29
Collegestof........................................................................................................................................29
Hoofdstuk 13 Rainey........................................................................................................................31
Hoofdstuk 14 Rainey........................................................................................................................32
Artikel Bass......................................................................................................................................33
Hoorcollege 13: Gastcollege ICT en overheid......................................................................................33
Collegestof........................................................................................................................................33
Artikel Yildiz....................................................................................................................................35
Hoorcollege 14: Gastcollege UWV......................................................................................................35
Collegestof........................................................................................................................................35
Hoorcollege 15: De rol van de politiek.................................................................................................37
Collegestof........................................................................................................................................37
2
, Hoorcollege 1: Publiek management
Collegestof
Publiek management = Strategie en bedrijfsvoering van (semi)publieke organisaties, onder invloed
van externe stakeholders.
- Rainey → belangrijkste verschil tussen publiek en privaat is de politieke invloed. Politiek
en stakeholders hebben een belangrijke invloed.
Marktfalen = niet in staat collectieve goederen efficiënt te produceren en markten hebben nadelige
gevolgen voor de samenleving (externe effecten)
Collectieve goederen = geen uitsluiting gebruik en consumptie gaat niet ten koste van een ander
Ingrijpen overheid in de markt → prijsplafonds, subsidies, toezicht of productie overnemen
Overheidsmonopolies: geweld en belasting.
Waarom is er een overheid?
- Marktfalen → collectieve goederen, free-rider, externaliteiten, sociaalvangnet en als
marktmeester
- Geweldsmonopolie
- In ruil voor belastingen
Eigendomsrechtentheorie (Coase) = externaliteiten kunnen worden tegengegaan door alle
eigendomsrechten die gepaard gaan met de producten te verhandelen op de markt
- Emissierechten: recht op vervuiling kopen zodat externe effect wordt tegengehouden
- pOverheid als marktmeester: toezicht op de markt meestal door semipublieke organisaties
Anders aan publieke organisaties: afwezigheid markt, productie complexe goederen, juridische
beperkingen, zichtbaarheid/openbaarheid, vereiste waarden, invloed politiek, bureaucratie en
inefficiëntie.
Hoofdstuk 1 Rainey
Niet alle generieke theorieën kunnen worden toegepast op publieke organisaties omdat deze anders
zijn dan private organisaties
Hoofdstuk 3 Rainey
Generalistisch perspectief = benadering die de nadruk legt op overeenkomsten tussen publiek en
privaat
Vervaging aspecten publiek en privaat (grens)
- Structuur: samenwerkingen en hybride organisaties (belast met publieke taken)
- Functie: door NPM gemeenschappelijke functies
- Onderlinge verbinding: contract en subsidies etc. (samenwerking)
- Sociale rol & context: overheid oefent invloed uit op privaat (onder toezicht)
Blau/Scott:
- Commonweal = dient algemeen belang
- Bussines = dient belang aandeelhouders
Dahl/Lindblom
- Enterprise = vrije markt
- Agencies = staatsbedrijven
Publicness = bepaalde invloed uitoefenen op politiek en subject van externe controle
3
