OWE 9/10: Kennistoets, samenvatting Samenwerken in Vakmanschap (SiV)

SAMENVATTING KENNISTOETS
Samenwerken in Vakmanschap (SiV)

,Peritonitis

Peritonitis: ontsteking van het peritoneum (buikvlies).
Het kan lokaal of gegeneraliseerd voorkomen en is vaak een complicatie van
andere buikziekten. Zonder tijdige behandeling kan een lokale ontsteking zich
uitbreiden tot een gegeneraliseerde peritonitis.


Pathofysiologie
Het peritoneum bedekt de buikorganen en speelt een rol in bescherming en
infectieafweer.
Bij ontsteking reageert het lichaam met spierspanning (défense musculaire) en
stilvallen van de darmen (paralytische ileus).
Een gegeneraliseerde peritonitis veroorzaakt hevige pijn en vochtverlies, wat
kan leiden tot shockverschijnselen.


Oorzaken (etiologie)
 Ontsteking van buik- en bekkenorganen die grenzen aan het peritoneum
 Perforatie van holle buikorganen die grenzen aan het peritoneum ( de chemische stoffen
die hierbij vrijkomen leiden tot een ernstige peritonitis)
 Darmischemie (afgesloten bloedtoevoer  necrose)
 Intra-abdominale bloeding
 Peritoneale drain of ascites ( spontane bacteriële peritonitis bij levercirrose)


Symptomen
 Acute buik (scherp, continu, verergert bij beweging of aanraking)
 Misselijkheid, braken, anorexie, malaise, koorts
 Mogelijke shockverschijnselen: bleekheid, klamme huid, tachycardie, lage bloeddruk,
verlaagd bewustzijn


Diagnostiek
 Lichamelijk onderzoek: druk- en loslaatpijn, défense musculaire, opgezette buik, geen
darmgeluiden
 Bloedonderzoek: ontstekingswaarden, orgaanfuncties
 Beeldvorming:
o X-thorax  vrij lucht bij perforatie
o Echo  appendicitis, cholecystitis, vocht
o CT-abdomen  verdere oorzaakbepaling
 Indien onduidelijk: diagnostische laparoscopie


Behandeling
 Altijd chirurgisch consult.
 Conservatief: antibiotica i.v., infuusvloeistoffen, nuchter houden, maagsonde bij braken.
 Chirurgisch: laparoscopie of laparotomie afhankelijk van oorzaak.
 Intensieve zorg bij gegeneraliseerde peritonitis.




1

,Complicaties
 Abcessen
 Dehydratie en elektrolytstoornissen
 Shock
 Sepsis, DIC, multi-orgaanfalen


Prognose
 Lokaal en tijdig behandeld: gunstig
 Gegeneraliseerd: mortaliteit 30-50%; bij sepsis met multi-orgaanfalen >70%


Verpleegkundige aandachtspunten
 Vroege observatie van vitale functies
 Symptomen monitoren (pijn, koorts, misselijkheid)
 Vochtbalans bijhouden
 Maaghevel bij braken
 Voorlichting en begeleiding over complicaties en herstel




2

, Acute buik


🔹 Wat is een acute buik?
Acute buik: plotseling ontstane, ernstige en vaak levensbedreigende aandoening in de buik, waarbij
meestal een spoedopname en/of operatie nodig is.


🧾 Belangrijke oorzaken
 Appendicitis (blindedarmontsteking)
 Maagperforatie
 Pancreatitis (alvleesklierontsteking)
 Ileus (darmobstructie)
 Mesenteriale trombose (bloedprop in darmslagader)
 Aneurysma
 Gynaecologische oorzaken: EUG (buitenbaarmoederlijke zwangerschap), torsie ovarium
 Galstenen/nierstenen


🩺 Belangrijkste aandoeningen
1️⃣ Appendicitis
Kenmerken
 Pijn begint rond de navel, later rechts onderbuik (punt van McBurney)
 Misselijkheid, braken, geen eetlust
 Obstipatie (soms diarree bij kinderen)
 Patiënt ligt stil, houdt rechterbeen vaak gebogen (psoas-fenomeen)

Lichamelijk onderzoek
 Koorts, drukpijn rechtsonder
 Loslaatpijn en defense musculaire
 Pijn bij aanraking buikhuid of rectaal toucher

Diagnose
 Echo  verdikte, uitgezette appendix
 CT-scan

Behandeling
 Appendectomie (verwijderen van appendix)
o À chaud: direct bij ontsteking
o À froid: later, bij rustige fase

2️⃣ Maagperforatie
Definitie: scheur in de maagwand waardoor
maaginhoud in de buikholte lekt 
levensbedreigend, binnen 6 uur opereren.

Symptomen
 Plots hevige buikpijn over hele buik
 Angstige, grauwe patiënt met koud zweet

3