Korte samenvatting week 1
Inhoudsopgave
College 1 ...................................................................................................................................... 4
Pedagogisch handelen .................................................................................................................4
Anticiperen, aanleren en repareren (incl theoretische stromingen) .................................................5
Effectiviteit van pedagogisch handelen (incl. effectladder) en effectonderzoek ...............................9
Diversiteitsgevoeligheid van pedagogisch handelen ..................................................................... 13
Ethisch pedagogisch handelen ................................................................................................... 14
Van Lieshout (2009), hoofdstuk 2 – Algemene aanpak van probleemgedrag bij kinderen ..................15
Liber (2020) – Evidence-based behandelen bij kinderen en adolescenten .......................................19
Van Yperen, Veerman & Bijl (2017) – Hoofdstuk 1 Samenvatting ......................................................24
Wampold (2015) – De rol van common factors in psychotherapie (update) ......................................29
Van Yperen & Van der Steege (2010) – Methodiek én hulpverlener tellen allebei ..............................35
Schenk et al. (2025), H6 – pedagogisch handelen ...........................................................................40
De 5 benaderingen uit Lieshout H2 – uitgebreider voor meer context tijdens het leren .....................49
College 2 – Motiverende Gespreksvoering (MGV) ...........................................................................59
Bijlage G – Overzicht MGV-vaardigheden .......................................................................................66
Totale samenvatting (Hoofdstuk 3–7) in één overzicht ....................................................................... 67
Hoofdstuk 1 – Helpen met hoofd en hart .......................................................................................68
Hoofdstuk 2 – Wat is Motiverende Gespreksvoering (MGV)? ...........................................................72
Hoofdstuk 3 – Een soepel gesprek voeren .....................................................................................75
Hoofdstuk 4 – Engageren (“Kunnen we samen optrekken?”) ..........................................................76
Hoofdstuk 5 – Focussen (“Waar gaan we naartoe?”) ......................................................................81
Hoofdstuk 6 – Ontlokken (“Waarom wil je daar naartoe? ................................................................83
Hoofdstuk 7 – Plannen (“Hoe ga ik dat doen?”) ..............................................................................90
Het artikel: De Up2U-methode in de residentiële jeugdhulp ...........................................................94
College 3: schematherapie, theorie, onderzoek en praktijk ............................................................98
Hoofdstuk 1 – Gedragstherapie bij kinderen en jongeren .............................................................. 105
,Hoofdstuk 6 – Cognitieve Gedragstherapie (CGT) ......................................................................... 113
Braet & Bögels (2020) – Hoofdstuk 4: Schematherapie bij adolescenten ....................................... 123
Cognitieve herstructurering – uitlegplaat (VGCT, 2023) ................................................................ 136
Holistische theorie (VGCT, 2018) ................................................................................................ 137
Exposure in cognitieve gedragstherapie (VGCT, 2018) .................................................................. 138
Samenvattend overzicht van de VGCT factsheets ........................................................................ 140
Van der Pol et al. (2019) – Common elements of evidence-based systemic treatments for
adolescents with disruptive behaviour problems ........................................................................ 141
Lange (2018) – Hoofdstuk 10: Gezinstherapie en systeemgerichte behandeling bij jeugdigen ......... 146
NVRG Factsheet (2019): Systeemtherapie – Effectiviteit en toepassingsgebieden. ........................ 150
NVRG (2017), p. 5–14 – De meerwaarde van systeemtherapie ....................................................... 155
Tang et al. (2024) – Family-centred practice and family outcomes in residential youth care: a
systematic review. ..................................................................................................................... 159
Shared Family Care (SFC): Uit-huisplaatsing voor ouders en kinderen samen ............................... 167
College 4 ................................................................................................................................... 174
Hoofdstuk 1 – Groepsdynamische processen als natuurlijke krachtbron ...................................... 179
Hoofdstuk 2 – De Interpersoonlijke Cirkel (IPC) en interactie ........................................................... 182
Hoofdstuk 3 – Het organiseren van therapiegroepen ....................................................................... 187
Hoofdstuk 4 – Leiderschap in groepstherapie................................................................................. 195
Hoofdstuk 5 – Groepsontwikkeling, reflectie en professionele groei ................................................. 200
Artikel Nooteboom et al. (2022) – Praktische aanbevelingen voor professionals in de jeugdzorg om de
evaluatie en reflectie tijdens multidisciplinaire teamgesprekken te verbeteren ............................ 203
College week 5 .......................................................................................................................... 210
Journal club............................................................................................................................... 211
Artikel week 1 – Effectieve elementen van eHealth-interventies voor mentale gezondheid en welzijn
bij kinderen en adolescenten: een systematische review ............................................................ 211
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 211
Artikelen vrijdagen ..................................................................................................................... 212
Week 1 – Artikel Lindgren & Rozental (2021) ................................................................................. 212
Week 2: Motiverende Gespreksvoering (MGV) ............................................................................. 216
,Week 3: Hoofdstuk 12 — Denken + Doen = Durven ...................................................................... 220
Angsttrap ................................................................................................................................ 231
Exposure-oefening................................................................................................................... 231
Week 4: Systeemtherapie & Circulariteit (H12 en H15 Savenije et al. (2023)) ................................. 232
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 244
Artikel week 2 – The technical hypothesis of MI ........................................................................... 248
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 248
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 251
Artikel week 3 – Effectiveness of a CBT-based program ................................................................ 254
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 254
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 260
Artikel week 4 – Unraveling Trauma-Focused Residential Treatment ............................................. 264
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 265
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 270
, College 1
Pedagogisch handelen
• Empirische wetenschap = beschrijven en onderzoeken van opvoedings- en
ondersteuningsprocessen
• Handelingswetenschap= het inzetten van wetenschappelijke inzichten ten behoeve van
evidence-based professioneel handelen in opvoedingssituaties of situaties waar
pedagogische ondersteuning nodig is
Pedagogisch handelen = dus het beïnvloeden van de jeugdige en/of context, sociale systeem
van de jeugdige. Maar hoe doe je dat precies?
Gericht op de context van de jeugdige
1. Het versterken van de pedagogische competentie van ouders/opvoeders en/of
2. Het creëren van een veilige, stimulerende leeromgeving op school of in de thuissituatie
en/of
3. Het versterken van kennis en/of vaardigheden van de jeugdige zelf
Pedagogisch handelen
• Afgestemd op de behoeften van het kind en het sociale systeem
• Gebaseerd is op wetenschappelijke, theoretische inzichten
• Waar het meeste bewijs voor effectiviteit is, voortkomend uit wetenschappelijk onderzoek
• Rekening te houden met de individuele kenmerken van het kind/sociale systeem
(diversiteitsgevoeligheid)
• In lijn met richtlijnen voor ethisch handelen (NVO-code)
Trap van pedagogische ondersteuning
• Welke intensiteit, vorm, duur van ondersteuning passend zijn gebaseerd op de resultaten
van handelingsgerichte diagnostiek
1. Normaliseren & informeren – opvoedingsonzekerheid
= normale opvoedvragen, zoals mijn kind slaapt of eet minder goed, moet ik mij zorgen
maken? → past vaak bij de leeftijd of zijn geen andere zorgen
2. Adviseren & ondersteunen – opvoedspanning
= Behoefte aan advies groter, de problemen nemen toe maar nog niet heel erg. Als
ouders wat meer ondersteuning nodig zoals psycho-educatie of preventieprogramma
3. Intensieve hulp – opvoedingscrisis
= Ouders weten niet meer wat ze moeten doen, hier komen interventies in beeld
4. Complexe zorg – opvoedingsnood
= Ouders hebben hulp nodig
Inhoudsopgave
College 1 ...................................................................................................................................... 4
Pedagogisch handelen .................................................................................................................4
Anticiperen, aanleren en repareren (incl theoretische stromingen) .................................................5
Effectiviteit van pedagogisch handelen (incl. effectladder) en effectonderzoek ...............................9
Diversiteitsgevoeligheid van pedagogisch handelen ..................................................................... 13
Ethisch pedagogisch handelen ................................................................................................... 14
Van Lieshout (2009), hoofdstuk 2 – Algemene aanpak van probleemgedrag bij kinderen ..................15
Liber (2020) – Evidence-based behandelen bij kinderen en adolescenten .......................................19
Van Yperen, Veerman & Bijl (2017) – Hoofdstuk 1 Samenvatting ......................................................24
Wampold (2015) – De rol van common factors in psychotherapie (update) ......................................29
Van Yperen & Van der Steege (2010) – Methodiek én hulpverlener tellen allebei ..............................35
Schenk et al. (2025), H6 – pedagogisch handelen ...........................................................................40
De 5 benaderingen uit Lieshout H2 – uitgebreider voor meer context tijdens het leren .....................49
College 2 – Motiverende Gespreksvoering (MGV) ...........................................................................59
Bijlage G – Overzicht MGV-vaardigheden .......................................................................................66
Totale samenvatting (Hoofdstuk 3–7) in één overzicht ....................................................................... 67
Hoofdstuk 1 – Helpen met hoofd en hart .......................................................................................68
Hoofdstuk 2 – Wat is Motiverende Gespreksvoering (MGV)? ...........................................................72
Hoofdstuk 3 – Een soepel gesprek voeren .....................................................................................75
Hoofdstuk 4 – Engageren (“Kunnen we samen optrekken?”) ..........................................................76
Hoofdstuk 5 – Focussen (“Waar gaan we naartoe?”) ......................................................................81
Hoofdstuk 6 – Ontlokken (“Waarom wil je daar naartoe? ................................................................83
Hoofdstuk 7 – Plannen (“Hoe ga ik dat doen?”) ..............................................................................90
Het artikel: De Up2U-methode in de residentiële jeugdhulp ...........................................................94
College 3: schematherapie, theorie, onderzoek en praktijk ............................................................98
Hoofdstuk 1 – Gedragstherapie bij kinderen en jongeren .............................................................. 105
,Hoofdstuk 6 – Cognitieve Gedragstherapie (CGT) ......................................................................... 113
Braet & Bögels (2020) – Hoofdstuk 4: Schematherapie bij adolescenten ....................................... 123
Cognitieve herstructurering – uitlegplaat (VGCT, 2023) ................................................................ 136
Holistische theorie (VGCT, 2018) ................................................................................................ 137
Exposure in cognitieve gedragstherapie (VGCT, 2018) .................................................................. 138
Samenvattend overzicht van de VGCT factsheets ........................................................................ 140
Van der Pol et al. (2019) – Common elements of evidence-based systemic treatments for
adolescents with disruptive behaviour problems ........................................................................ 141
Lange (2018) – Hoofdstuk 10: Gezinstherapie en systeemgerichte behandeling bij jeugdigen ......... 146
NVRG Factsheet (2019): Systeemtherapie – Effectiviteit en toepassingsgebieden. ........................ 150
NVRG (2017), p. 5–14 – De meerwaarde van systeemtherapie ....................................................... 155
Tang et al. (2024) – Family-centred practice and family outcomes in residential youth care: a
systematic review. ..................................................................................................................... 159
Shared Family Care (SFC): Uit-huisplaatsing voor ouders en kinderen samen ............................... 167
College 4 ................................................................................................................................... 174
Hoofdstuk 1 – Groepsdynamische processen als natuurlijke krachtbron ...................................... 179
Hoofdstuk 2 – De Interpersoonlijke Cirkel (IPC) en interactie ........................................................... 182
Hoofdstuk 3 – Het organiseren van therapiegroepen ....................................................................... 187
Hoofdstuk 4 – Leiderschap in groepstherapie................................................................................. 195
Hoofdstuk 5 – Groepsontwikkeling, reflectie en professionele groei ................................................. 200
Artikel Nooteboom et al. (2022) – Praktische aanbevelingen voor professionals in de jeugdzorg om de
evaluatie en reflectie tijdens multidisciplinaire teamgesprekken te verbeteren ............................ 203
College week 5 .......................................................................................................................... 210
Journal club............................................................................................................................... 211
Artikel week 1 – Effectieve elementen van eHealth-interventies voor mentale gezondheid en welzijn
bij kinderen en adolescenten: een systematische review ............................................................ 211
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 211
Artikelen vrijdagen ..................................................................................................................... 212
Week 1 – Artikel Lindgren & Rozental (2021) ................................................................................. 212
Week 2: Motiverende Gespreksvoering (MGV) ............................................................................. 216
,Week 3: Hoofdstuk 12 — Denken + Doen = Durven ...................................................................... 220
Angsttrap ................................................................................................................................ 231
Exposure-oefening................................................................................................................... 231
Week 4: Systeemtherapie & Circulariteit (H12 en H15 Savenije et al. (2023)) ................................. 232
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 244
Artikel week 2 – The technical hypothesis of MI ........................................................................... 248
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 248
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 251
Artikel week 3 – Effectiveness of a CBT-based program ................................................................ 254
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 254
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 260
Artikel week 4 – Unraveling Trauma-Focused Residential Treatment ............................................. 264
A. Reviewformulier ....................................................................................................................... 265
B. Aanvullende informatie uit artikel .............................................................................................. 270
, College 1
Pedagogisch handelen
• Empirische wetenschap = beschrijven en onderzoeken van opvoedings- en
ondersteuningsprocessen
• Handelingswetenschap= het inzetten van wetenschappelijke inzichten ten behoeve van
evidence-based professioneel handelen in opvoedingssituaties of situaties waar
pedagogische ondersteuning nodig is
Pedagogisch handelen = dus het beïnvloeden van de jeugdige en/of context, sociale systeem
van de jeugdige. Maar hoe doe je dat precies?
Gericht op de context van de jeugdige
1. Het versterken van de pedagogische competentie van ouders/opvoeders en/of
2. Het creëren van een veilige, stimulerende leeromgeving op school of in de thuissituatie
en/of
3. Het versterken van kennis en/of vaardigheden van de jeugdige zelf
Pedagogisch handelen
• Afgestemd op de behoeften van het kind en het sociale systeem
• Gebaseerd is op wetenschappelijke, theoretische inzichten
• Waar het meeste bewijs voor effectiviteit is, voortkomend uit wetenschappelijk onderzoek
• Rekening te houden met de individuele kenmerken van het kind/sociale systeem
(diversiteitsgevoeligheid)
• In lijn met richtlijnen voor ethisch handelen (NVO-code)
Trap van pedagogische ondersteuning
• Welke intensiteit, vorm, duur van ondersteuning passend zijn gebaseerd op de resultaten
van handelingsgerichte diagnostiek
1. Normaliseren & informeren – opvoedingsonzekerheid
= normale opvoedvragen, zoals mijn kind slaapt of eet minder goed, moet ik mij zorgen
maken? → past vaak bij de leeftijd of zijn geen andere zorgen
2. Adviseren & ondersteunen – opvoedspanning
= Behoefte aan advies groter, de problemen nemen toe maar nog niet heel erg. Als
ouders wat meer ondersteuning nodig zoals psycho-educatie of preventieprogramma
3. Intensieve hulp – opvoedingscrisis
= Ouders weten niet meer wat ze moeten doen, hier komen interventies in beeld
4. Complexe zorg – opvoedingsnood
= Ouders hebben hulp nodig
