Bestuursrecht H5 Bestuur in actie: beschikkingen
5.1 Soorten beschikkingen
Beschikking: er worden rechten of plichten opgelegd of gewijzigd voor een bepaalde
persoon of groep personen of op een concreet aangeduide zaak.
5.1.1 Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen
Aanvraag: een verzoek van een belanghebbende om een besluit te nemen.
Beschikking op aanvraag: het bestuursorgaan komt in actie als een burger daarom vraagt.
Ambtshalve beschikking: het bestuursorgaan neemt zelf initiatief (belastingaanslag,
opleggen verkeersboete). Voor beschikking op aanvraag gelden andere vormvoorschriften
dan voor ambtshalve beschikkingen.
5.1.2 Rechtvaststellende en rechtscheppende beschikkingen
Rechtscheppende beschikking: nieuwe rechten, plichten (last onder dwangsom) of een
status (status van monument) worden geschapen.
Rechtvaststellende beschikking: een reeds bestaand recht of een bestaande plicht van de
belanghebbende worden enkel vastgesteld.
5.1.3 Begunstigende en belastende beschikkingen
Begunstigende beschikking: je krijgt een gunst die je eerst nog niet had (vergunning om een
dakkapel te plaatsen).
Belastende beschikking: je krijgt een last opgelegd (verkeersboete, belastingaanslag).
Vaak zowel begunstigend als belastend: je krijgt een vergunning, maar je moet wel aan een
aantal voorwaarden voldoen.
5.1.4 Gebonden en vrije beschikkingen
Gebonden beschikking: het bestuursorgaan is gebonden aan normen in de wet (Wabo geeft
aan wanneer je wel/niet een omgevingsvergunning mag verlenen / orgaan moet kijken of
beschikking bijv. in strijd is met Bouwbesluit. Zo ja? hij moet weigeren). Maakt geen
belangenafweging maar kijkt puur of het aan de voorwaarden in de regelgeving is voldaan
(afgifte rijbewijs).
Vrije beschikking: de wetgever geeft vrijheid aan het bestuursorgaan om zelfstandig te
beslissen over de inhoud van een beschikking (discretionaire bevoegdheid). In de wet staat
dan vaak dat bijv. een minister zelf mag beslissen.
Meeste beschikkingen mengvorm van gebondenheid en discretionaire bevoegdheid. Bij
discretionaire bevoegdheid moet het bestuursorgaan beleidsregels of plannen ontwikkelen
en geeft ook mogelijkheid om aan een beschikking voorschriften of voorwaarden te
verbinden.
5.2 Totstandkoming van beschikkingen
, Vormvoorschrift: bijzondere bepalingen voor het maken van beschikkingen.
5.2.1 De aanvraag
Aanvraag moet aan aantal voorwaarden voldoen voordat het bestuursorgaan het in
behandeling neemt:
1- De aanvraag moet schriftelijk worden ingediend
Schriftelijk ingediend bij onbevoegd bestuursorgaan? aanvraag zsm naar
het goede bestuursorgaan of terug naar de aanvrager. Bestuursorgaan kan
toestaan dat een aanvraag elektronisch gebeurt, waarop regels voor
elektronisch verkeer met bestuursorganen van toepassing is.
2- De aanvraag moet worden ondertekend
Een elektronische aanvraag moet voorzien zijn van een elektronische
handtekening. Kan ingescande handtekening zijn of DigiD.
3- De aanvraag bevat relevante gegevens
Moet noodzakelijke gegevens bevatten die relevant zijn voor de beschikking
(naam, welke beschikking etc.). Gegevens die bedrijfsgeheim zijn of die
aanvrager wegens persoonlijke sfeer niet wil geven mogen achterwege
gelaten worden, behalve als het orgaan deze gegevens echt nodig heeft.
Bestuursorgaan en medewerkers hebben geheimhoudingsplicht en aanvrager
kan verzoeken om vertrouwelijk te behandelen.
4- Gebruik van bepaalde formulieren
Bestuursorgaan kan verzoeken om aanvrager bepaald formulier te laten
indienen (soms wettelijk verplicht)
Soms kan bestuursorgaan weigeren om aanvraag te behandelen. Dit kan als:
1. De aanvraag niet voldoet aan de wettelijke vereisten en de aanvrager geen gebruik
heeft gemaakt van de gelegenheid dit te herstellen
2. De aanvrager onvoldoende gegevens heeft verschaft om een beslissing mogelijk te
maken en diegene al de gelegenheid heeft gehad om deze aan te vullen
3. Het voor een goede beslissing nodig is dat de gegevens worden vertaald en de
aanvrager dit niet binnen de afgesproken termijn heeft gedaan
4. De aanvraag zo ingewikkeld is dat er een samenvatting nodig is en de aanvrager die
niet binnen de afgesproken termijn heeft gegeven
Binnen 4 weken nadat de aanvraag niet (compleet) ingevuld is (nadat aanvrager wel de
gelegenheid daarvoor heeft gekregen) ingeleverd moet het bestuursorgaan het besluit om
de aanvraag niet in behandeling te nemen aan de aanvrager bekendmaken. Dat besluit is
ook een beschikking, zodat aanvrager daartegen bezwaar en beroep kan instellen.
Aanvrager kan dan ook een nieuwe aanvraag indienen die wel compleet is (is sneller dan in
beroep gaan). Maar: aanvrager moet dan wel nieuwe feiten en omstandigheden vermelden,
alleen nieuwe argumenten is niet genoeg want die had hij gelijk al moeten geven.
5.2.2 De voorbereiding
Bij voorbereiding kan het bestuursorgaan zich laten adviseren door externe adviseur of
adviescommissie. Bestuursorgaan is verplicht de kwaliteit van dit onderzoek te controleren.
Hoorplicht: bestuursorgaan kan aanvrager en evt. andere belanghebbenden hun mening
laten geven. Aanvrager moet worden gehoord als de beslissing voor hem ongunstig is.
5.1 Soorten beschikkingen
Beschikking: er worden rechten of plichten opgelegd of gewijzigd voor een bepaalde
persoon of groep personen of op een concreet aangeduide zaak.
5.1.1 Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen
Aanvraag: een verzoek van een belanghebbende om een besluit te nemen.
Beschikking op aanvraag: het bestuursorgaan komt in actie als een burger daarom vraagt.
Ambtshalve beschikking: het bestuursorgaan neemt zelf initiatief (belastingaanslag,
opleggen verkeersboete). Voor beschikking op aanvraag gelden andere vormvoorschriften
dan voor ambtshalve beschikkingen.
5.1.2 Rechtvaststellende en rechtscheppende beschikkingen
Rechtscheppende beschikking: nieuwe rechten, plichten (last onder dwangsom) of een
status (status van monument) worden geschapen.
Rechtvaststellende beschikking: een reeds bestaand recht of een bestaande plicht van de
belanghebbende worden enkel vastgesteld.
5.1.3 Begunstigende en belastende beschikkingen
Begunstigende beschikking: je krijgt een gunst die je eerst nog niet had (vergunning om een
dakkapel te plaatsen).
Belastende beschikking: je krijgt een last opgelegd (verkeersboete, belastingaanslag).
Vaak zowel begunstigend als belastend: je krijgt een vergunning, maar je moet wel aan een
aantal voorwaarden voldoen.
5.1.4 Gebonden en vrije beschikkingen
Gebonden beschikking: het bestuursorgaan is gebonden aan normen in de wet (Wabo geeft
aan wanneer je wel/niet een omgevingsvergunning mag verlenen / orgaan moet kijken of
beschikking bijv. in strijd is met Bouwbesluit. Zo ja? hij moet weigeren). Maakt geen
belangenafweging maar kijkt puur of het aan de voorwaarden in de regelgeving is voldaan
(afgifte rijbewijs).
Vrije beschikking: de wetgever geeft vrijheid aan het bestuursorgaan om zelfstandig te
beslissen over de inhoud van een beschikking (discretionaire bevoegdheid). In de wet staat
dan vaak dat bijv. een minister zelf mag beslissen.
Meeste beschikkingen mengvorm van gebondenheid en discretionaire bevoegdheid. Bij
discretionaire bevoegdheid moet het bestuursorgaan beleidsregels of plannen ontwikkelen
en geeft ook mogelijkheid om aan een beschikking voorschriften of voorwaarden te
verbinden.
5.2 Totstandkoming van beschikkingen
, Vormvoorschrift: bijzondere bepalingen voor het maken van beschikkingen.
5.2.1 De aanvraag
Aanvraag moet aan aantal voorwaarden voldoen voordat het bestuursorgaan het in
behandeling neemt:
1- De aanvraag moet schriftelijk worden ingediend
Schriftelijk ingediend bij onbevoegd bestuursorgaan? aanvraag zsm naar
het goede bestuursorgaan of terug naar de aanvrager. Bestuursorgaan kan
toestaan dat een aanvraag elektronisch gebeurt, waarop regels voor
elektronisch verkeer met bestuursorganen van toepassing is.
2- De aanvraag moet worden ondertekend
Een elektronische aanvraag moet voorzien zijn van een elektronische
handtekening. Kan ingescande handtekening zijn of DigiD.
3- De aanvraag bevat relevante gegevens
Moet noodzakelijke gegevens bevatten die relevant zijn voor de beschikking
(naam, welke beschikking etc.). Gegevens die bedrijfsgeheim zijn of die
aanvrager wegens persoonlijke sfeer niet wil geven mogen achterwege
gelaten worden, behalve als het orgaan deze gegevens echt nodig heeft.
Bestuursorgaan en medewerkers hebben geheimhoudingsplicht en aanvrager
kan verzoeken om vertrouwelijk te behandelen.
4- Gebruik van bepaalde formulieren
Bestuursorgaan kan verzoeken om aanvrager bepaald formulier te laten
indienen (soms wettelijk verplicht)
Soms kan bestuursorgaan weigeren om aanvraag te behandelen. Dit kan als:
1. De aanvraag niet voldoet aan de wettelijke vereisten en de aanvrager geen gebruik
heeft gemaakt van de gelegenheid dit te herstellen
2. De aanvrager onvoldoende gegevens heeft verschaft om een beslissing mogelijk te
maken en diegene al de gelegenheid heeft gehad om deze aan te vullen
3. Het voor een goede beslissing nodig is dat de gegevens worden vertaald en de
aanvrager dit niet binnen de afgesproken termijn heeft gedaan
4. De aanvraag zo ingewikkeld is dat er een samenvatting nodig is en de aanvrager die
niet binnen de afgesproken termijn heeft gegeven
Binnen 4 weken nadat de aanvraag niet (compleet) ingevuld is (nadat aanvrager wel de
gelegenheid daarvoor heeft gekregen) ingeleverd moet het bestuursorgaan het besluit om
de aanvraag niet in behandeling te nemen aan de aanvrager bekendmaken. Dat besluit is
ook een beschikking, zodat aanvrager daartegen bezwaar en beroep kan instellen.
Aanvrager kan dan ook een nieuwe aanvraag indienen die wel compleet is (is sneller dan in
beroep gaan). Maar: aanvrager moet dan wel nieuwe feiten en omstandigheden vermelden,
alleen nieuwe argumenten is niet genoeg want die had hij gelijk al moeten geven.
5.2.2 De voorbereiding
Bij voorbereiding kan het bestuursorgaan zich laten adviseren door externe adviseur of
adviescommissie. Bestuursorgaan is verplicht de kwaliteit van dit onderzoek te controleren.
Hoorplicht: bestuursorgaan kan aanvrager en evt. andere belanghebbenden hun mening
laten geven. Aanvrager moet worden gehoord als de beslissing voor hem ongunstig is.
